Οι 100 Ταινίες που Πρέπει να Δω Πριν Κλείσω για Πάντα τα Μάτια μου… • Filmy.gr

Οι 100 Ταινίες που Πρέπει να Δω Πριν Κλείσω τα Μάτια μου…

Εναλλακτικά χωρίς συνοδευτικά κείμενα, για όσους τα έχουν ήδη διαβάσει >

Συντάκτης: Σταύρος Γανωτής

Πέφτω συνέχεια πάνω σε λίστες ταινιών με ευφάνταστους τίτλους, όπως «οι καλύτερες όλων των εποχών» ή «οι αγαπημένες μου ταινίες». Ακόμα κι αν αυτές προέρχονται από δυνατά ονόματα του χώρου, φοβάμαι πως δεν έχουν απόλυτη αξία, γιατί συνήθως δεν αφορούν άμεσα το ευρύ κοινό, αλλά μια ελίτ σινεφίλ. Ως επαγγελματίας κριτικός, δεν είναι μεν σκοπός μου να αποστερήσω τον εαυτό μου από αυτή την «ελίτ», αλλά δεν θα επιβαρύνω το κοινό με ακόμα μία λίστα γεμάτη ταινίες που δεν θα κάτσει να δει ποτέ του, ή ταινίες που άρεσαν σε εμένα ειδικά. Έτσι, κατέληξα, αφού δεν ήθελα να αντισταθώ στον πειρασμό να παρουσιάσω κι εγώ μια ευφάνταστη λίστα ταινιών, να κάνω ένα κοσκίνισμα στην ιστορία του σινεμά, και να καταλήξω σε εκατό επιλογές που ένας απλός, οποιασδήποτε σινεφίλ δεν πρέπει να χάσει ποτέ και για τίποτα.

Η λίστα γίνεται με κριτήρια απλά: το ενδιαφέρον που μπορεί να έχει μια ταινία για ένα μαζικό κοινό, και τη σημαντικότητα ενός έργου που άντεξε ή φαίνεται ότι θα αντέξει στον χρόνο (για αυτό και είναι δύσκολο να συναντήσετε πολύ πρόσφατες παραγωγές). Έχετε υπόψιν ότι μέσα σε μια αφαιρετική λογική δεν υπάρχουν σίκουελ (οι σειρές εκφράζονται από το πρώτο τους μέρος), δύσκολα -αλλά όχι απαγορευτικά- μπαίνει ένας σκηνοθέτης δεύτερη φορά (ειδικά αν το σύνολο της δουλειάς του εκφράζεται μέσα από μία χαρακτηριστική ταινία), και να επιμείνω ότι δεν είναι η λίστα των προσωπικών μου αγαπημένων (πού είναι, π.χ., ο Eisenstein;). Ένα δεύτερο υπόψιν είναι ότι η λίστα αυτή έχει αναθεωρηθεί από την πρώτη φορά που τη δημοσιοποίησα το 2009 στην προηγούμενη μου δουλειά, και ότι τα μίνι κείμενα που συνόδευαν τότε τις ταινίες, μπορείτε να τα δείτε κι εδώ απλά τοποθετώντας τον κέρσορα σας πάνω από τους τίτλους.

Αν θεωρήσουμε ως «έξοδο από τον λαβύρινθο» την πιο σημαντική ταινία όλων των εποχών -δηλαδή το νούμερο ένα της λίστας μας που αν το δεν έχετε δει καθυστερήστε την ύστατη στιγμή σας (…)-, ας τραβήξουμε μαζί τον μίτο της Αριάδνης αντίστροφα… ώσπου να δούμε φως!


100	Το Δίκτυο (Network) Sidney Lumet 1976 Νομίζετε ότι όλα κινούνται ανθρώπινα, και δεν υπάρχει το διαβόητο «σύστημα» που κάποιοι αναφέρουν; Ξανασκεφτείτε το, παρακολουθώντας την ταινία-ορόσημο του είδους, κραυγή εναντίον του κατεστημένου. Ένα απόφθεγμα των πολιτικοποιημένων 1970, κι ένα κρίμα για τον Peter Finch που δεν πρόλαβε να ζήσει ώστε να παραλάβει το Όσκαρ του. Η ταινία πήρε ακόμα δύο αγαλματάκια ερμηνείας κι ένα σεναρίου, και έχασε αυτό της καλύτερης ταινίας (μαζί με τον Ταξιτζή)… από το Ρόκυ, τα Χρυσά Γάντια!
99	Αμαντέους (Amadeus) Milos Forman 1984 Ο Milos Forman περνάει από την «Άνοιξη της Πράγας» στην άνοιξη του ακαδημαϊσμού, και παρουσιάζει μια υποθετική βιογραφία, πιο ουσιαστική κι από το αν ήταν αληθινή. Αν δεν σας εντυπωσιάσει ο ευφυής τρόπος αφήγησης, μέσω ενός αποτυχημένου χαρακτήρα, θα σας γεμίσει η μουσική του Mozart. Οχτώ Όσκαρ και το επιστέγασμα του Saul Zaentz ως μεγάλου παραγωγού.
98	Ερωτική Επιθυμία (Fa Yeung Nin Wah) Wong Kar-Wai 2000 Η ομορφιά των αισθήσεων όπως σπάνια την κατέγραψε η τέχνη. Ίσως η καλύτερη σύγχρονη ασιατική ταινία, σε μια εποχή που ο φορμαλισμός απειλεί να χάσει τη σημαντικότητα του.
97	Ο Θησαυρός της Σιέρα Μάντρε (The Treasure of the Sierra Madre) John Huston 1948 Το σινεμά δράσης χάνει την αθωότητα του, και ο άνθρωπος παίρνει μαθήματα για τις σκοτεινές του πλευρές. Ο Huston εδώ προκαταβάλει τους κανόνες που πλέον επιβάλλονται σήμερα σε μια καλή περιπέτεια, όπου οι χαρακτήρες δεν είναι χάρτινοι, και το καλό με το κακό συγχέονται. Τα Όσκαρ δεν έμειναν αμέτοχα στην καινοτομία, αλλά δεν αξίωσαν μια υποψηφιότητα και για τον Humphrey Bogart που βγάζει φλόγες με την εμφάνιση του.
96	Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών (Dead Poets Society) Peter Weir 1989 Οι ταινίες με σχολεία συνήθως επιμένουν στον καθηγητή πρότυπο ή θέλουν τους μαθητές να διασκεδάζουν περισσότερο στο διάλειμμα παρά στην τάξη. Ο Robin Williams όμως δεν είναι δάσκαλος αλλά καπετάνιος, και οι μαθητές του ναύτες στο καράβι της αληθινής γνώσης κι όχι απαραίτητα αυτής που χαρίζουν τα σχολικά βιβλία. Όσκαρ μονάχα για το σενάριο -κανείς, όμως, δεν ξαναείδε με το ίδιο μάτι το θρανίο του.
95	Ο Άνθρωπος που Ήρθε από το Μέλλον (Planet of the Apes) Franklin J. Schaffner 1968 Σε μια εποχή που τα μπλοκμπάστερ ακόμα δεν είχαν βρει την ταυτότητα τους, ήρθε ένα φιλμ πηγμένο στο μακιγιάζ, και έκανε τη διαφορά. Το sci-fi επιδεικνύει μια νέα του ισχυρή δυναμική, αυτή του δυστοπικού θρίλερ, και όλοι μένουν κάγκελο με ένα από τα ανατρεπτικότερα φινάλε της ιστορίας.
94	Αμελί (Le Fabuleux Destin d'Amelie Poulain) Jean-Pierre Jeunet 2001 Η πλέον διαδραστική σύγχρονη γαλλική ταινία δεν είναι φυσικός απόγονος της Νουβέλ Βαγκ, αλλά είναι πιο «νουβέλ» (νέα) κι από την 25χρονη ηρωίδα της. Αστείο, γρήγορο και κυρίως γοητευτικό, γλυκό, να το πιείς στο ποτήρι. 51 βραβεία, αλλά η Αμελί έχει περισσότερο ανάγκη από στοργή, παρά από κάτι τέτοια.
93	La La Land (La La Land) Damien Chazelle 2016 Από την εποχή των Ομπρελών του Χερβούργου είχαμε να απολαύσουμε ένα τόσο πολύχρωμο και τρυφερό μιούζικαλ. Το απόλυτο καστ περικυκλωμένο από έναν ουρανό γεμάτο μελωδίες, και η πόλη των αστεριών αναμένεται να αναπολείται για πολλά χρόνια μπροστά.
92	Η Μνηστή του Φρανκενστάιν (Bride of Frankenstein) James Whale 1935 Τα πρώτα αμερικανικά θρίλερ είναι λογικό να πιάνουν όλους τους θρύλους της λογοτεχνίας του φανταστικού. Η Μνηστή δεν έχει βγει άμεσα από βιβλίο, αλλά γράφει τόμο στην ιστορία του είδους. Απίστευτος διάκοσμος με εξπρεσιονιστικά στοιχεία, και η καλύτερη εξήγηση του γιατί αγαπάμε το «τέρας». Ο Boris Karloff είναι το καλύτερο τέκνο του Φρανκενστάιν και του αξίζει ένα ταίρι.
91	Η Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν (Saving Private Ryan) Steven Spielberg 1998 Επί μισή και παραπάνω ώρα έχεις αγκαλιάσει τη θέση σου και προσπαθείς να συνέλθεις από το ρεαλιστικό θέαμα της Απόβασης στη Νορμανδία. Ο Spielberg καταφέρνει ό,τι πιο ζωντανό έχει σερβιριστεί με σφαίρες, και πολλοί παλαίμαχοι του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου φεύγουν έντρομοι από την αίθουσα, μην μπορώντας να αντέξουν την ουσιαστικότερη αναβίωση της φρίκης. Πέντε Όσκαρ, αλλά η Ακαδημία θεωρεί τον Ερωτευμένο Σαίξπηρ καλύτερο από αυτό, και την άλλη πολεμική εποποιία του έτους, το Η Λεπτή Κόκκινη Γραμμή.
90	Λεωφορείο ο Πόθος (A Streetcar Named Desire) Elia Kazan 1951 Δεν είναι μονάχα ό,τι καλύτερο έχει γράψει ο μεγαλύτερος αμερικανικός θεατρικός συγγραφέας του 20ού αιώνα, αλλά και η πιο ευαίσθητη αποτύπωση Tennessee Williams στη μεγάλη οθόνη. Ο Marlon Brando καταφέρνει την καλύτερη ερμηνεία του, κι αυτό είναι κάτι το πολύ δύσκολο για να το πεις. Δίπλα του, η Vivien Leigh παίζει την Μπλανς Ντιμπουά και το σανίδι τρέμει.
89	Βιριδιάνα (Viridiana) Luis Bunuel 1961 Αν δεν το έχετε καθόλου με τον μεγάλο βλάσφημο του σινεμά, αυτή είναι η μία ταινία του που επιβάλλεται όπως και να έχει να δείτε. Θα την έχετε ακουστά για τη σκηνή της αναπαράστασης του μυστικού δείπνου, αλλά κυριότερα θα σας βάλει κάτω να αναρωτηθείτε πολλά για τι εστί άνθρωπος. Η επιστροφή του Bunuel στα πάτρια εδάφη συνοδεύτηκε από Χρυσό Φοίνικα και... αφορισμό από το Βατικανό.
88	Το Μωρό της Ρόζμαρι (Rosemary's Baby) Roman Polanski 1968 Η Mia Farrow έχει την υποψία πως κουβαλάει το έμβρυο του σατανά. Όχι, δεν θα δείτε τέρατα με μεγάλα νύχια, αλλά το τι ακριβώς θα σας συνέβαινε σε παρόμοια περίπτωση! Ο Polanski γράφει από την αρχή τα θρίλερ, και τοποθετεί τον τρόμο σε υπαινικτικό επίπεδο, εκτός οθόνης, αλλά Jacques Tourneur. Τρομακτική, επίσης, όσο και σαρκαστική η παραβολή για έναν κόσμο που φοβάται και τον ίσκιο του.
87	Χορεύοντας με τους Λύκους (Dances with Wolves) Kevin Costner 1990 Ο ουμανισμός στο μεγαλείο του, κι ο ένας λόγος για να μην ξεγραφτεί ποτέ από τις μνήμες μας ο Kevin Costner. Οι αμερικανοί αυτόχθονες γίνονται μόδα κι όχι άδικα, αφού πλέον είναι αληθινοί ήρωες και όχι καρικατούρες που απειλούν να σου πάρουν το... σκαλπ. Ένα ολοκληρωμένο έπος που δεν σου χαρίζει δράση, αλλά τρέχει απίστευτα γρήγορα μέσα σου.
86	Η Διπλή Ζωή της Βερόνικα (La Double Vie de Veronique) Krzysztof Kieslowski 1991 Ο Krzysztof Kieslowski δεν πέθανε το 1996, αφού ολοκλήρωσε την απίστευτη τριλογία των χρωμάτων. Θα ζει για πάντα αφού είναι διπλός: ένας για την κάσα κι ένας για την αιωνιότητα. Η Βερόνικά του ζει ταυτόχρονα στην πρώτη του πατρίδα την Πολωνία και τη δεύτερη του τη Γαλλία, και η μουσική του Zbigniew Preisner δεν θέλει να ξεκολλήσει από το μυαλό μας. Σινεφιλική μαγεία με σύγχρονους όρους.
85	Μπόνι και Κλάιντ (Bonnie and Clyde) Arthur Penn 1967 Η αληθινή ιστορία του διαβόητου δίδυμου κακοποιών σοκάρει την εποχή της, μια και θέλει τους δύο ήρωες απίστευτα γοητευτικούς. Αυτός είναι ο αντικομφορμισμός και σε αυτό αρίστευσε ο Arthur Penn. Η γοητεία της παρανομίας, πολύ πριν ο Oliver Stone προτείνει τους δικούς του Γεννημένους Δολοφόνους.
84	Κάρι, Έκρηξη Οργής (Carrie) Brian De Palma 1976 Θεωρείται πως είναι το πιο αγαπημένο θρίλερ όλων των εποχών, χωρίς αυτό να σημαίνει πως είναι και το καλύτερο. Απλά παντρεύει το είδος με τη νεανική ταινία και τα φαντάσματα μιας γενιάς που νιώθει απόκληρη και ξεχωριστή. Δεν υπάρχει νεολαίος που δεν ένιωσε έστω και μία στιγμή πως θέλει να κάψει όλο το σχολείο και να σταυρώσει τη μάνα του. Υπερβολικό αλλά πραγματιστικό, και οι ευθύνες δικές μας.
83	Seven (Se7en) David Fincher 1995 Ένα από τα ευφυέστερα φινάλε στην ιστορία του σινεμά, και καθόλου άδικα ένας θρύλος για τη νεολαία. Ο David Fincher φέρνει το μεταφυσικό στο ψυχασθενικό, και το αστυνομικό θρίλερ σε μια νέα φάση. Η θεία δίκη γίνεται μέσω ανθρώπινων χεριών, και το θείο δράμα ολοκληρώνεται καταμεσής της ερήμου.
82	ΣΟΣ Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα (Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb) Stanley Kubrick 1964 Αυτό είναι σάτιρα, αυτή είναι η απάντηση του σινεμά στην παράνοια του ψυχρού πολέμου. Ο Peter Sellers ερμηνεύει τρεις διαφορετικούς χαρακτήρες, κι ο Stanley Kubrick αφήνει συνέχεια την κάμερα του, γιατί έχει ξεκαρδιστεί στα γέλια. Η ταινία θα μπορούσε να βάλει μυαλό στους μεγάλους, αν αυτοί δεν είχαν τη δικαιολογία της βλακείας τους.
81	Η Λίστα του Σίντλερ (Schindler`s List) Steven Spielberg 1993 Μια λίστα που δεν περιέχει προϊόντα προς αγορά, αλλά ανθρώπινες ζωές. Ο Spielberg θέλει να κάνει μια ταινία ογκόλιθο για το έθνος του, και να συνοψίσει όλη την τραγωδία που έζησαν οι Εβραίοι εκείνες τις κατάμαυρες εποχές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτό που σε εκνευρίζει είναι ότι σε υποχρεώνει να την αναγνωρίσεις ως αριστούργημα, αφού όσο κι αν ψάξεις δεν θα της βρεις ψεγάδι.
80	Σιωπηλός Μάρτυρας (Rear Window) Alfred Hitchcock 1954 Ο μετρ του τρόμου κοιτάει στα μάτια την ίδια του την τέχνη, και παρουσιάζει την απόλυτη αυτοκριτική. Είναι το σινεμά ηδονοβλεπτικό ή επικίνδυνο; Τι θα γινόταν αν οι ήρωες της οθόνης έβγαιναν από αυτήν και μας κατάτρεχαν; Ο Hitchcock απογειώνει τις ερμηνείες και το σασπένς, που από μόνα τους είναι ικανά να μας κατατρέξουν.
79	Avatar (Avatar) James Cameron 2009 Ο Cameron το έκανε το θαύμα του και πάλι, παρουσιάζοντας λίγο -ως πολλά- από όλα όσον αφορά τη δράση και τη φαντασία. Η πονηρή κριτική στην επέμβαση των ΗΠΑ στο Ιράκ συναντάει ένα αλά Ποκαχόντας παραμύθι γεμάτο (ύπερ)ψηφιακή μαγεία, και δυσαρεστημένοι έμειναν μονάχα όσοι συνηθίζουν να τα βάζουν με τις μεγάλες επιτυχίες. Ο άλλος μου εαυτός είναι κάποιο πλάσμα που θεωρούσα υποδεέστερο; Για φανταστείτε το...
78	Στάλκερ (Stalker) Andrei Tarkovsky 1979 Ο μεγάλος ποιητής του κινηματογράφου, και μόνος ισάξιος αντίπαλος του Stanley Kubrick για την υπατία του χώρου, στη μεγαλύτερη του στιγμή. Η «ζώνη» είναι το μέρος που η φιλοσοφία ενώνεται με τον σινεφιλισμό, και τα όνειρα παίρνουν εκδίκηση. Προσοχή, μονάχα, αφού η ταινία του Andrei Tarkovsky δεν παρέχει ειδικά εφέ, αλλά ειδική ψυχή.
77	Όλα για τη Μητέρα μου (Todo Sobre mi Madre) Pedro Almodovar 1999 Πολλοί έχουν πετροβολήσει τον ισπανό auteur, αλλά κανείς δεν θα πει ότι δεν έχει σημαδέψει την εποχή μας. Με το Όλα για τη Μητέρα μου κάνει το σινεμά πρόκλησης να είναι τόσο τρυφερό, όσο και η αγκάλη μιας μάνας. Οι Κάνες προτιμούν το Ροζέτα, και τα βραβεία χάνουν μέσα σε μια στιγμή την οντότητα τους.
76	Κάποτε στην Αμερική (Once Upon a Time in America) Sergio Leone 1984 Μετά από ένα σωρό ταινιάρες για τη μαφία, νομίζαμε πια ότι τα είχαμε δει όλα. Έρχεται όμως ένα έπος με όλη τη σημασία του όρου, και μας πιάνει από το χέρι από... παιδιά για να μας φτάσει σε κινηματογραφική ωριμότητα. Κανένα Όσκαρ, ούτε καν για εκείνη τη συγκλονιστική μουσική.
75	Ο Τελευταίος Αυτοκράτορας (The Last Emperor) Bernardo Bertolucci 1987 Οι τρεις ώρες είναι λίγες για να περιγράψεις ένα σύγχρονο έπος… τριών ωρών. Ο Bertolucci σαρώνει τα Όσκαρ όχι επειδή τους κάνει μεγάλες χάρες, αλλά επειδή η ταινία του είναι μεγάλη σε όλα. Η Κίνα δεν είναι ξανά ποτέ ίδια στον δυτικό κινηματογράφο, κι εμείς έχουμε ερωτευτεί τον τελευταίο αυτοκράτορα της «κίτρινης» χώρας, βλέποντας τον πιτσιρίκο να τρέχει μέσα στην απέραντη Απαγορευμένη Πόλη.
74	Fight Club (Fight Club) David Fincher 1999 Το επιστέγασμα της τέχνης του David Fincher δίνει νέο νόημα στην έννοια cult. Το ερώτημα «ποιος είμαι» κατακλύζει τον θεατή κατά την απομάκρυνση, και θέτει νέες βάσεις στην ανθρώπινη σχιζοφρένια. Η πρόκληση συναντά τη σάτιρα, κι εμείς τελικά δεν ξέρουμε τι από τα δύο είδαμε.
73	Το Αδελφάτο των Ιπποτών της Ελεεινής Τραπέζης (Monty Python and the Holy Grail) Terry Gilliam, Terry Jones 1975 Ο γοητευτικός μύθος του βασιλιά Αρθούρου δεν είναι δυνατόν να σε κάνει να λυθείς από τα γέλια. Όμως, οι Μόντι Πάιθον καταφέρνουν το αριστούργημα τους, διακωμωδώντας τα αρχέτυπα της πατρίδας τους, και υποδεικνύοντας ότι το σινεμά μπορεί να παραχθεί και μέσω μιας καρύδας. Μάθετε και γιατί δεν πρέπει να πάρετε ένα κουνέλι για κατοικίδιο.
72	Φόρεστ Γκαμπ (Forrest Gump) Robert Zemeckis 1994 Ο όρος κινηματογραφική μυθολογία μεταφέρεται στις ΗΠΑ και οικειοποιείται απ’ τον σεναριογράφο Eric Roth, που θα ξανακάνει το ίδιο και με τον Μπέντζαμιν Μπάτον. Η απλοποίηση της αλήθειας μέσω μιας φράσης έχει μεγαλύτερη δύναμη από ό,τι πιστεύαμε, κι όντως «χαζός είναι αυτός που κάνει χαζομάρες». Ο Tom Hanks είναι το αμερικανικό όνειρο στην εξύψωση του, και η Ακαδημία των Όσκαρ δεν θα του το αρνιόταν το δεύτερο.
71	Ο Καουμπόι του Μεσονυχτίου (Midnight Cowboy) John Schlesinger 1969 Η πρώτη ακατάλληλη ταινία που πήρε Όσκαρ καλύτερης ταινίας είναι ένα αριστούργημα του δρόμου. Οι ψυχές ξεπουλιούνται μαζί με τα κορμιά, και το αμερικανικό όνειρο συνθλίβεται μαζί με το Γούντστοκ, που διεξάγεται το ίδιο έτος. Ο Dustin Hoffman είναι η απόδειξη ότι το λούμπεν ζει κι από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
70	Μπάρτον Φινκ (Barton Fink) Joel Coen, Ethan Coen 1991 Οι τρομεροί αδελφοί Coen δεν θα σοβαρευτούν ποτέ, ειδικά αφού πέρασαν στον σινεφιλικό κινηματογράφο και πάλι σατιρίζουν λεπτές πτυχές του «εγώ» και του «εμείς». Μια ολοσκότεινη δημιουργία, κρυμμένη πίσω από το ολόλαμπρο Χόλιγουντ κι έναν σατανά που καιροφυλακτεί ως φάντασμα του Κάφκα.
69	Ατίθαση Καρδιά (Wild at Heart) David Lynch 1990 Ο David Lynch δεν μεταφέρει σενάρια επί της οθόνης, αλλά τα όνειρα του. Η ιστορία του Σέιλορ και της Λούλα είναι ταυτόχρονα εφιάλτης και παραμύθι του Disney. Το ακραίο σινεμά δεν προκαλεί για να προκαλέσει, και η δεξιοτεχνία ενός σκηνοθέτη καταστρέφει τον ακαδημαϊσμό των 1980, προς μια νέα αλλιώτικη εποχή.
68	Τζίλντα (Gilda) Charles Vidor 1946 Το πιο σοκαριστικά ερεθιστικό στριπτίζ στην ιστορία του σινεμά γίνεται μονάχα με ένα βγαλμένο γάντι. Η Rita Hayworth στοιχειώνει τις ονειρώξεις μιας ολόκληρης γενιάς, και δίνει νέα έννοια στη λέξη φετιχισμός. Ταυτόχρονα, το νουάρ φαντάζει λειτουργικό ακόμα και χωρίς αίμα.
67	Ο Πρωτάρης (The Graduate) Mike Nichols 1967 Κι εμείς θέλουμε να μας αποπλανήσετε κυρία Ρόμπινσον, και ο αμερικανικός καθωσπρεπισμός δέχεται ισχυρό πλήγμα από έναν παρθένο. Ο έρωτας μεταφέρεται στα δωμάτια των ξενοδοχείων, και οι γάμοι πλέον δεν είναι σίγουρο πως τελειώνουν πριν το «δέχομαι». Όλα αυτά υπό τους ήχους των Simon & Garfunkel.
66	Ξένοιαστος Καβαλάρης (Easy Rider) Dennis Hopper 1969 Η επανάσταση δεν είναι μόνο λουλούδια και νιάτα με το δίκιο στο μέρος τους, αλλά έχει και μια πιο άγρια μορφή. Το σινεμά της αμφισβήτησης είναι εδώ και επισήμως, και το εκφράζουν οι Χάρλεϊ Ντέιβιντσον που αστράφτουν στους απέραντους δρόμους και μια φράση του Peter Fonda… «θέλουμε να είμαστε ελεύθεροι», παραπομπή στα Σταφύλια της Οργής. Τότε το είχε πει ο πατέρας του, Henry.
65	Δόκτωρ Ζιβάγκο (Doctor Zhivago) David Lean 1965 Οι απίστευτοι ήχοι του Maurice Jarre χορεύουν μαζί με την εικόνα του David Lean, και η ρωσική επανάσταση γεννάει ένα αιώνιο ρομάντζο. Το μυθιστόρημα του Boris Pasternak σε μια άψογη μεταφορά, κι όσοι έχουν να πουν ότι ήταν λίγος ο Omar Sharif, σωπαίνουν μπροστά στη λάμψη της Julie Christie. Πέντε Όσκαρ… από τη Ρωσία με αγάπη.
64	Η Νύχτα των Ζωντανών Νεκρών (Night of the Living Dead) George A. Romero 1968 Τα ζόμπι υπάρχουν από τις απαρχές του κινηματογράφου, αλλά από το 1968 γίνονται αληθινά επικίνδυνα. Η μυθολογία του τρόμου καλωσορίζει κι αυτούς που δεν πεθαίνουν με τον θάνατο, κι όσοι προσπάθησαν να το ξανακάνουν έπεσαν στα αργοκίνητα χέρια τους. Ο Romero ανακηρύσσεται μάστορας του είδους, και μονάχα ο Danny Boyle κάνει κάτι εξίσου καλό, αλλά κι αυτό μετά από 34 χρόνια.
63	Χριστουγεννιάτικος Εφιάλτης (The Nightmare Before Christmas) Henry Selick 1993 Η καλύτερη ταινία κινουμένων σχεδίων όλων των εποχών; Εγώ θα σας πω όχι, αλλά δεν είναι απαραίτητο και να σας πείσω. Το όραμα του Tim Burton παίρνει σάρκα και οστά από ένα νέο είδος κουκλοθέατρου και στοπ-καρέ σχεδίου, και το παραμύθι επιστρέφει στον πατροπαράδοτα γοτθικό του χαρακτήρα. Η πιο ταιριαστή ταινία για τα Χριστούγεννα έρχεται μέσω του τρομακτικού Χάλογουιν.
62	Πρόγευμα στο Τίφανις (Breakfast at Tiffany's) Blake Edwards 1961 Η μία από τις δύο ταινίες, σε ολόκληρη μου τη ζωή, που μου απέσπασε ένα μικρό δάκρυ. Η γλυκιά Audrey Hepburn είναι η μετενσάρκωση της κοπέλας που θέλουμε να γνωρίσουμε και να ερωτευτούμε, παρότι δυσκολεύεται να βγει από τον δικό της κόσμο. Μια μικρή γάτα στο φινάλε και μια βροχή που πέφτει καταιγιστικά θα συντροφέψει και το δικό μας δάκρυ, αφού το αισθηματικό σινεμά βρήκε το φιλί του.
61	Η Έκτη Αίσθηση (The Sixth Sense) M. Night Shyamalan 1999 Το παιδί βλέπει νεκρούς ανθρώπους, κι εμείς βλέπουμε το σινεμά τρόμου με άλλο μάτι. Η πεμπτουσία τού «μην πείτε το φινάλε σε κανέναν» σε μια ταινία λήθαργο, που σου αρέσει μονάχα όταν τελειώνει. Αλλά σου αρέσει πολύ, και συστήνει έναν νέο δημιουργό πανέτοιμο και για το χειρότερο, που όμως αδημονείς να δεις τι σου έχει για επόμενο πιάτο.
60	Ο Τρίτος Άνθρωπος (The Third Man) Carol Reed 1949 Η επιτομή του φιλμ νουάρ, κι ο εξπρεσιονισμός είναι εξίσου καλός στη Βρετανία με τη Γερμανία των 1920. Το φάντασμα του Orson Welles στοιχειώνει τους δρόμους της Βιέννης, κι ο μεγαλύτερος δεύτερος ρόλος στην ιστορία είναι εδώ και μονάχα εδώ. Και να ξεφύγετε από τη γοητεία των σκιών, δεν θα αποφύγετε να σιγομουρμουρίσετε τον κιθαριστικό σκοπό του Anton Karas.
59	Ο Νευρικός Εραστής (Annie Hall) Woody Allen 1977 Δεν είναι εύκολο να πεις ποια είναι η καλύτερη ταινία του Woody Allen, αλλά αυτή είναι η πιο πετυχημένη του. Ο μπεργκμανικός ήρωας έχει τις νευρώσεις της αχανούς Νέας Υόρκης και την πλάκα της αυτοπαρωδίας. Η φιλοσοφία υπάρχει, αλλά μονάχα αν μπορείς να κάνεις διάλειμμα από τα γέλια. Εδώ ξεκινάει κι ένα αιώνιο φλερτ της ακαδημίας των Όσκαρ με τον Woody, η οποία δεν μπορεί να τον ξαναπροτείνει ως ερμηνεία, αφού πλέον παίζει μονίμως τον εαυτό του.
58	Η Ζωή Είναι Ωραία (La Vita e Bella) Roberto Benigni 1997 Η καλύτερη αναβίωση του σινεμά του Charlie Chaplin στο σήμερα ενώνει την τραγωδία με ένα απέραντο και γλυκό χαμόγελο. Οι κατήγοροι δεν ήθελαν να δουν τα κρεματόρια με τέτοιον τρόπο, και οι λάτρεις αναγνωρίζουν το μεγαλείο της ανθρώπινης προσωπικότητας μέσα στις πιο δύσκολες στιγμές. Ο Benigni παίρνει το πρώτο ξενόγλωσσο Όσκαρ ερμηνείας για άντρα, και περπατάει πάνω στις θέσεις των επισήμων ξεσπώντας από τη χαρά του.
57	Επαναστάτης Χωρίς Αιτία (Rebel Without a Cause) Nicholas Ray 1955 Η επανάσταση της νεολαίας δεν άρχισε στα 1960, όπως εσφαλμένως πολλοί νομίζουν σήμερα. Η μάχη ενάντια στη γονική εξουσία έχει τον πρώτο της «μάρτυρα» επί της τέχνης, και είναι ένας ηθοποιός που έκανε μονάχα τρεις ταινίες κι όμως αναφέρεται στους σημαντικότερους όλων των εποχών. Ξέρετε κάτι; Δικαίως.
56	Τζουράσικ Παρκ (Jurassic Park) Steven Spielberg 1993 Η προϊστορία ζωντανεύει στο σήμερα με έναν ασύλληπτο τρόπο. Κανείς δεν θα θυμάται το μπλοκμπάστερ του Spielberg για την έντονη δράση του, αλλά για το δέος να βλέπεις ολοζώντανους δεινοσαύρους ανάμεσα σε ανθρώπους. Αυτή είναι η ουσιαστική αυγή των ψηφιακών εφέ, με τις ακριβές ταινίες ποτέ να μην είναι πλέον ίδιες.
55	Ο Βιολιστής στη Στέγη (Fiddler on the Roof) Norman Jewison 1971 Ο Topol τραγουδάει «εάν ήμουν πλούσιος» μέσα στο φτωχικό αχυρώνα, και η εβραϊκή προπαγάνδα στο Χόλιγουντ αποκτά τέτοια γοητεία που θα μπορούσε να κάνει κάποιους να συγχωρήσουν εγκλήματα. Το Μπρόντγουεϊ αναβιώνει στην οθόνη με μια αέναη λιτότητα μέσα σε έναν ανεξάντλητο πλούτο εικόνων και ήχων, κι ο Norman Jewison παράγει το πανηγύρι της ζωής με δραματικούς κανόνες.
54	Φρανκενστάιν Τζούνιορ (Young Frankenstein) Mel Brooks 1974 Είναι δυνατόν να γελάσει κανείς με το «τέρας»; Όχι μονάχα είναι, αλλά και μπορεί να σε κάνει να πέσεις από τη θέση σου. Ο Mel Brooks στο αριστούργημά του σέβεται απόλυτα το σινεμά του φανταστικού, και γεννάει ένα νέο είδος, αυτό της μοντέρνας παρωδίας. Κανείς δεν θα γλυτώσει από τα γουρλωμένα μάτια του Marty Feldman, αλλά το τραγικό συναντά το κωμικό, αφού ο σπουδαίος καρατερίστας έφυγε σε ηλικία 51 ετών.
53	Οργισμένο Είδωλο (Raging Bull) Martin Scorsese 1980 Κανείς δεν θα πει με σιγουριά ότι αυτή είναι η καλύτερη ταινία του Martin Scorsese, αλλά θα πει ότι δεν έγινε ξανά καλύτερη ταινία πάνω σε αθλητική βιογραφία. Η ζωή του θρυλικού μποξέρ Τζέικ Λα Μότα γίνεται ένα ασπρόμαυρο αριστούργημα με έντονα συναισθήματα, που ακόμα αναζητούμε το γιατί έχασε το Όσκαρ από το Συνηθισμένοι Άνθρωποι. Μην ψάχνετε για καλύτερο De Niro, εκτός κι αν υπάρχει ξανά η υπογραφή του αγαπημένου σκηνοθέτη της Νέας Υόρκης.
52	Dogville (Dogville) Lars von Trier 2003 Το θέατρο του Brecht είναι ό,τι πιο φιλοσοφημένο έχει συναντήσει το σανίδι τον 20ό αιώνα. Ο δανός «δογματικός» αποφασίζει να υποτάξει τους κινηματογραφικούς κανόνες στο όνομα του αφαιρετικού, κι ο μινιμαλισμός δεν μπορεί να πάει παρακάτω. Έλλειψη σκηνικών, αλλά θρησκευτικές παραβολές που μονάχα ο Καζαντζάκης θα μπορούσε να συναγωνιστεί.
51	Μαίρη Πόπινς (Mary Poppins) Robert Stevenson 1964 Δεν υπάρχει παιδί… δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν θέλει να προσγειωθεί η Μαίρη Πόπινς και να τον αναλάβει ως γκουβερνάντα. Η ταινία της Disney που μίλησε πιο βαθιά στην παιδική ψυχοσύνθεση από κάθε άλλη, και τραγούδησε τόσο όμορφους σκοπούς στα ευαίσθητα αυτιά της. Νομίζεις ότι δεν υπάρχει πιο έγχρωμη ταινία από αυτήν.
50	Ο Ελαφοκυνηγός (The Deer Hunter) Michael Cimino 1978 Το δράμα του Βιετνάμ δεν έζησε μονάχα στα πεδία των σκληρών μαχών, αλλά μεταφέρθηκε με τις αποσκευές των απομάχων στη μακρινή μητέρα πατρίδα. Ένα δράμα υψηλών τόνων όσο και χαμηλών, που δουλεύει ψυχολογικά όπως και η σκηνή της ρωσικής ρουλέτας προς το τέλος. Απορεί κανείς τι απέγινε με έναν τέτοιο σκηνοθέτη σαν τον Cimino αυτής της ταινίας.
49	Όσο Υπάρχουν Άνθρωποι (From Here to Eternity) Fred Zinnemann 1953 Ο ρομαντισμός φεύγει για πάντα από την πίσω αυλή ενός χορού, και μεταφέρεται πάνω στην καυτή άμμο. Ένα δυνατό δράμα με φαντάρους μακριά από τη δράση συγκινεί ακόμα και τους «σκληρούς» με τα αντίθετα συναισθήματα που προκαλεί. Ο Fred Zinnemann ανακηρύσσεται ένας από τους χαρακτηριστικότερους σκηνοθέτες της μεταπολεμικής Αμερικής, και... ας μην είναι Αμερικανός.
48	Οι Δέκα Εντολές (The Ten Commandments) Cecil B. DeMille 1956 Άλλο να στο λέω κι άλλο να το βλέπεις. Ποτέ πια οι σελίδες της Παλαιάς Διαθήκης δεν θα είναι ασπρόμαυρες, αφού η εικόνα-ουράνιο τόξο του Charlton Heston-Μωυσή να ανοίγει τη θάλασσα στα δύο, μοιάζει να είναι απευθείας σύνδεση με το 3.000 π.Χ. Ένα έπος που θα έπρεπε να διδάσκεται αντί για τα θρησκευτικά.
47	Ωραία μου Κυρία (My Fair Lady) George Cukor 1964 Η ιστορία του Πυγμαλίωνα είχε μεταφερθεί πρώτα το 1938 στη Βρετανία. Κανείς δεν πίστευε ότι το αθάνατο έργο του George Bernard Shaw μπορούσε να γίνει εξίσου καλό και πάλι. Ο George Cukor, όμως, στη δύση της καριέρας του, το ντύνει με καλόηχα όσο και φάλτσα τραγούδια, και παρουσιάζει ως «ωραία κυρία» την Audrey Hepburn. Πιο σικ «φάλτσο» δεν γίνεται.
46	Μετρόπολις (Metropolis) Fritz Lang 1927 Η πρώτη τεράστια ταινία του κινηματογράφου, και το επιστέγασμα του γερμανικού εξπρεσιονισμού των 1920. Ο απόλυτος φουτουριστικός εφιάλτης αναδύει με πρωτοχριστιανικούς όρους, και το σκηνικό της Μητρόπολης γίνεται καμβάς για τις μεγαλουπόλεις του αύριο. Η φαντασία έχει ξεπεράσει τα όρια, κι όλοι προσπαθούν να ξανακάνουν αυτή την ταινία, όταν ασχολούνται με την επιστημονική φαντασία.
45	Τσάιναταουν (Chinatown) Roman Polanski 1974 Το νουάρ πέθανε όταν το χρώμα έλουσε τις οθόνες. Μεγάλος λάθος, αφού ο τρομερός πολωνός σκηνοθέτης ανακαλύπτει τον όρο νέο-νουάρ και οι έννοιες φαμ-φατάλ, σασπένς, συνομωσία ανακαλύπτονται από την αρχή. Η μύτη του Jack Nicholson σπάει από τα χέρια του ίδιου του δημιουργού, και το αίμα είναι πλέον κόκκινο.
44	Σινεμά ο Παράδεισος (Nuovo Cinema Paradiso) Giuseppe Tornatore 1988 Εγώ θα σας έλεγα πως η σημαία του κινηματογράφου είναι ο αλητάκος με το όνομα Charlie Chaplin. Όμως, η ταινία του Giuseppe Tornatore τού κλέβει τον μύθο, αφού περιλαμβάνει τους λόγους που ο κινηματογράφος ανήκει στα ομορφότερα όνειρα μας. Ο μικρούλης Salvatore Cascio είναι ο απόγονος του ιταλικού νεορεαλισμού, κι ο Κλέφτης των Ποδηλάτων αναστήθηκε για μία ακόμη βόλτα, έστω και πεζός.
43	Γουέστ Σάιντ Στόρι (West Side Story) Jerome Robbins, Robert Wise 1961 Τα μιούζικαλ φεύγουν για πάντα από τον λαμπερό κόσμο της MGM και παίζουν με νέους κανόνες, αυτούς του δρόμου. Ο Ρωμαίος ονομάζεται Τόνι και η Ιουλιέτα λέγεται Μαρία στην πιο ρομαντική αμερικανική ταινία των 1960. Η μουσική του Leonard Bernstein ακούγεται καλύτερα επί οθόνης από ό,τι ακούστηκε στο Μπρόντγουεϊ, και τα δέκα κερδισμένα Όσκαρ δείχνουν ότι η Ακαδημία γυρνάει σελίδα.
42	Φάννυ και Αλέξανδρος (Fanny och Alexander) Ingmar Bergman 1982 Αν δεν γυριζόταν αυτή η ταινία, θα αναρωτιόμασταν πιο είναι το μεγαλύτερο αριστούργημα του Bergman. Ο σουηδός απόγονος του Ίψεν περνάει την ταινία εποχής από ένα ψυχολογικό κοσκίνισμα, κι ενώ έχει προσωρινά ανακαλέσει την αποτρόπαια απόφαση του να αφήσει για πάντα το σινεμά. Μαζί με τον Γατόπαρδο είναι ό,τι σημαντικότερο έχει παρουσιάσει η Ευρώπη σε δραματικό έπος εποχής.
41	Η Χιονάτη και οι Επτά Νάνοι (Snow White and the Seven Dwarfs) David Hand 1937 Εγώ θα σας πρότεινα να δείτε όλες τις ταινίες κινουμένων σχεδίων του Walt Disney, τουλάχιστον όσες πρόλαβε εν ζωή ο δημιουργός του Μίκυ Μάους. Η Χιονάτη ήταν ένα στοίχημα «ζωής και θανάτου», αφού είτε θα πετύχαινε, είτε θα καταδίκαζε οικονομικά τον Disney για πάντα. Όχι μόνο γνώρισε απίστευτη ανταπόκριση, αλλά από εκείνη τη στιγμή οι γονείς μπορούν να δουν ταινίες μαζί με τα βλαστάρια τους, χωρίς να χασμουριούνται.
40	Μπεν Χουρ (Ben-Hur) William Wyler 1959 Η εξύψωση ενός υποείδους σινεμά που ονομάστηκε «χλαμύδα». Απολαυστικό ανθρώπινο έπος, με έντονες θρησκευτικές και συναισθηματικές στιγμές, αλλά και μια σκηνή αρματοδρομίας που δεν θα ξαναδεί η μεγάλη οθόνη. Τελικά ο Charlton Heston είναι ο Μωυσής ή ο Μπεν Χουρ; Μήπως και οι δύο είναι απλά δύο εκδοχές του ίδιου σελιλόιντ μεγαλείου;
39	Η Λάμψη (The Shining) Stanley Kubrick 1980 Πολλές ταινίες ορκίζονται στις αφίσες τους ότι θα σε κάνουν να φοβηθείς. Ο Kubrick δεν υποσχέθηκε τίποτα και τα έκανε όλα. Η πιο βαθιά, ψυχολογικά, ταινία στο σινεμά του θρίλερ μαζί με το Ψυχώ -ο Jack Nicholson δεν πρόκειται να μπει ποτέ στο σπίτι μου... Ο Stephen King έχει μεταφερθεί πολλάκις στο σινεμά, αλλά στην ουσία μονάχα εδώ.
38	Ο Καλός, ο Κακός και ο Άσχημος (Il Buono, il Brutto, il Cattivo) Sergio Leone 1966 Τα γουέστερν ήταν μια γοητευτική εικόνα της Άγριας Δύσης. Λάθος! Ο Sergio Leone γράφει τα γουέστερν από την αρχή, και παρουσιάζει το σπαγγέτι, ένα φαινόμενο στιλιζαρισμένου και βίαιου διακόσμου, που θα προσπαθήσουν όλοι οι επόμενοι σκηνοθέτες δράσης να αντιγράψουν. Ο Clint Eastwood επί τη εμφανίσει κι ο Ennio Morricone επί του ήχου συνυπογράφουν αξεπέραστη ιστορία.
37	Τα Καλά Παιδιά (Goodfellas) Martin Scorsese 1990 Υπάρχουν πολλές μεγάλες ταινίες με θέμα τη μαφία. Όμως, ο Martin Scorsese έπρεπε να πει μία ακόμα γνώμη πάνω στο θέμα και μετά απ’ αυτό να μη χρειάζεται να πει κανείς τίποτα άλλο. Μια φοβερή ανάλυση χαρακτήρων απομυθοποιεί τον μικρόκοσμο των γκάγκστερ, που φαντάζει τόσο γοητευτικός όσο κι απαγορευτικός. Απλές σκηνές, όπως η είσοδος σε ένα εστιατόριο, θυμίζουν χορογραφία του Visconti.
36	Όλα για την Εύα (All About Eve) Joseph L. Mankiewicz 1950 Είστε λάτρεις των μεγάλων ερμηνειών; Ο Joseph L. Mankiewicz υπήρξε ανέκαθεν ένας σκηνοθέτης των ηθοποιών, κι εδώ περιστοιχίζει τη σπουδαιότερη εμφάνιση της Bette Davis με ένα απίθανο καστ. Το ζευγάρωμα θεάτρου και σινεμά σε απόλυτη έκφραση, τόσο ερμηνευτικά όσο και θεματικά. Έξι Όσκαρ, αλλά όχι για την Davis, που λογικά κράτησε κακία, και ξέρετε τι θα πει κακία της Davis...
35	Τα Σαγόνια του Καρχαρία (Jaws) Steven Spielberg 1975 Όχι, δεν ξανακάνω μπάνιο! Η αρχέτυπη φοβία του ανθρώπου για τη θάλασσα συστήνει έναν νέο ευφυή δημιουργό με το όνομα Steven Spielberg. Οι θεατές παραληρούν στα ουρλιαχτά, κι ένα νέο είδος τρόμου έρχεται για να παντρέψει την εμπορική ταινία με ένα είδος σινεμά που ως τότε κινούταν υπόγεια. Είναι κι αυτός ο ήχος που παίζει όταν πλησιάζει ο καρχαρίας... άλλο πράγμα.
34	Η Σιωπή των Αμνών (The Silence of the Lambs) Jonathan Demme 1991 Ο μισός πλανήτης ανακαλύπτει ότι έχει ψυχολογικό πρόβλημα και μόνο που βλέπει τον Anthony Hopkins στον ρόλο του ψυχίατρου-κανιβάλου. Τα Όσκαρ θυμούνται πως καμία ταινία θρίλερ δεν είχε πάρει ως τότε το μεγάλο άγαλμα, και μάλιστα τη χρυσώνουν με τα πέντε βασικότερα. Εγώ, πάντως, ούτε τον Hopkins βάζω στο σπίτι μου...
33	Οκτώμισι (8½) Federico Fellini 1963 Υπό τους ονειρώδεις ήχους του Nino Rota, ο Federico Fellini κάνει το μεγαλύτερο από τα πολλά αριστουργήματα του, κι ένα παιχνίδι ψυχολογίας και εικόνας παίζεται με όρους τσίρκου. Ο Marcello Mastroianni είναι ο ζεν-πρεμιέ μιας γλυκιάς ζωής, κι ο βασιλιάς των γρίφων μάς κάνει να αναζητούμε το τι σημαίνει ο τίτλος του.
32	Στη Φωλιά του Κούκου (One Flew Over the Cuckoo's Nest) Milos Forman 1975 Ο συγγραφέας του έργου, Ken Kesey, δεν θέλει να δει την ταινία αυτή ούτε για πλάκα. Αυτός χάνει κι όχι οι εκατομμύρια πιστοί της φίλοι που βρήκαν άψογη τη μεταφορά του Milos Forman, και στο πρόσωπο τού Jack Nicholson τον πιο υπέροχο τρελό όλων των εποχών. Το πιο ελαφρύ «βαρύ» δράμα, που γοητεύει με απίστευτη άνεση.
31	Η Μελωδία της Ευτυχίας (The Sound of Music) Robert Wise 1965 Νιώθετε κάποια στεναχώρια και δεν ξέρετε πώς να την ξεπεράσετε; Δείτε ξανά και ξανά το συναισθηματικό οικογενειακό έπος της οικογένειας Φον Τραπ, ακόμα και για να ακούσετε τα τραγούδια του Richard Rodgers, με τους ευαίσθητους στοίχους του Oscar Hammerstein. Μια δόση ευτυχίας που ποτέ δεν αποτυγχάνει να διασκεδάσει, ακόμα και που οι πολέμιοι την ονομάζουν «γλυκανάλατη». Και μην ξεχνάμε, η Μαρία είναι η Julie Andrews...
30	Στη Σκιά των Τεσσάρων Γιγάντων (North by Northwest) Alfred Hitchcock 1959 Τρεις ταινίες μέσα σε μία, κι ένας βιρτουόζος της εικόνας στο απόγειο της δημιουργίας του. Το αεροπλάνο χαμηλώνει συνεχώς, και το σασπένς φτάνει σε τρομακτικά ύψη, καθώς το παιχνίδι «γάτας-ποντικιού» δεν ήταν ποτέ τόσο γοητευτικό και στιλάτο.
29	Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου (Close Encounters of the Third Kind) Steven Spielberg 1977 Όσοι πιστεύουν ότι οι εξωγήινοι υπάρχουν, έχουν και μια αφίσα αυτής της ταινίας στο δωμάτιο τους. Αυτή είναι η επίσημη έναρξη του σύγχρονου αμερικανικού κινηματογράφου, όσον αφορά το ύφος σκηνοθεσίας και τον οικογενειακό μαζί με ώριμο χαρακτήρα, που θα έχουν πλέον οι ακριβές παραγωγές. Ο ρόλος του Richard Dreyfuss πείθει απόλυτα στο να σε συνεπάρει με το ταξίδι του προς το διαγαλαξιακότερο άγνωστο όλων.
28	Τραγουδώντας στη Βροχή (Singin' in the Rain) Stanley Donen, Gene Kelly 1952 Είναι ο βασικότερος διεκδικητής του τίτλου τού καλύτερου μιούζικαλ όλων των εποχών. Πλέον κανείς δεν αφήνει μια όμορφη βροχούλα, χωρίς να σφυρίζει τον σκοπό της ταινίας, και να ρίξει μια μικρή κλοτσιά στα νερά. Είναι και το ανώτερο των μιούζικαλ της MGM, δηλαδή της χρυσής περιόδου του αμερικανικού μιούζικαλ. Και μετά τον Fred Astaire, δεν γεννήθηκε σπουδαιότερος χορευτής εκτός μπαλέτου από τον Gene Kelly.
27	Οι Επτά Σαμουράι (Shichinin no Samurai) Akira Kurosawa 1954 Μπορεί να θεωρείτε το Και οι Εφτά Ήταν Υπέροχοι μια μεγάλη στιγμή του κινηματογράφου, αλλά το λέτε επειδή δεν έχετε δει το αυθεντικό. Μαζί με το Ραν είναι ό,τι σημαντικότερο έβγαλε ο αυτοκράτορας της Ιαπωνίας. Προσπεράστε το θέμα της γλώσσας, γιατί θα χάσετε μια φοβερή περιπέτεια δράσης και ψυχολογικής ανάπτυξης μεγατόνων.
26	Ε.Τ. ο Εξωγήινος (E.T. the Extra-Terrestrial) Steven Spielberg 1982 Μετά κι από τις Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου, ο Steven Spielberg έρχεται να αποκαταστήσει το όνομα των εξωγήινων για τα καλά, και να μας μιλήσει για διαγαλαξιακή καλοσύνη και φιλία. Η b-movie εικόνα των αιμοβόρων ούφο είναι πλέον για τα καλά παρελθόν, και τα πλήθη συρρέουν στις αίθουσες για να δουν το ακριβότερο τηλεφώνημα που έγινε ποτέ... χωρίς χρέωση!
25	Άγρια Συμμορία (The Wild Bunch) Sam Peckinpah 1969 Όλα τα πράγματα έχουν ένα επιστέγασμα, και για το γουέστερν θα το είχε ο John Ford αν δεν υπήρχε ο Sam Peckinpah. Ο «καταραμένος» σκηνοθέτης βλέπει ακόμα μια ταινία του να κουτσουρεύεται στο μοντάζ, αλλά η Άγρια Δύση είναι αυτό ακριβώς που απομένει. Είναι και η ταινία που αναπαράγει πιστότερα την έννοια της αρρενωπότητας από κάθε άλλη.
24	Μερικοί το Προτιμούν Καυτό (Some Like it Hot) Billy Wilder 1959 Δεν υπήρχε αντρικό δωμάτιο χωρίς μια φωτογραφία της Marilyn Monroe. Η θεά μιας ολόκληρης γενιάς δεν έκανε πολλές αξέχαστες ταινίες, αλλά έπαιξε σε αυτήν και είναι αρκετή. Είναι το αποκορύφωμα της κωμικής τέχνης του Billy Wilder, με ένα φανταστικό δίδυμο Lemmon-Curtis και μια Monroe να επιβεβαιώνει το «καυτό» στον τίτλο. Βέβαια… «κανείς δεν είναι τέλειος».
23	Ο Εξορκιστής (The Exorcist) William Friedkin 1973 Στον Μεσαίωνα, όσα κορίτσια «άφριζαν» λόγω ασθένειας, τα περνούσαν για μάγισσες και τα έκαιγαν. Μετά από αιώνες, η ιατρική αναπτύχθηκε κι όλα θα άλλαζαν για πάντα… αν δεν έβγαινε ο Εξορκιστής. Ρεαλιστικότατη αναπαράσταση του απίστευτου, και επιβεβαίωση επί της οθόνης ότι το μεταφυσικό είναι αληθινό. Ο Friedkin ξαναπετάει στην πυρά τον σατανά και τον κάνει ήρωα του σύγχρονου κινηματογράφου, αφού μέχρι τότε λειτουργούσε ως ταμπού. Μια ταινία-κατάρα, που μαγεύει υπεράνω εποχής και πρόληψης.
22	Ο Μάγος του Οζ (The Wizard of Oz) Victor Fleming 1939 Κάπου πέρα από το ουράνιο τόξο υπάρχει ένας φανταστικός κόσμος, όπου ο θεός τυγχάνει να είναι ένας απλός, κοντούλης επιστήμονας. Οι παιδικές ταινίες δεν ήταν ποτέ πιο φανταχτερές και το πρώιμο έγχρωμο σινεμά φαντάζει αξεπέραστο. Είναι και μια όμορφη παραβολή πάνω στη ζεστασιά του σπιτιού, στη φιλία πέρα από διακρίσεις και στο «πίστεψε στον εαυτό σου». Μόνο που πρέπει να προσέχετε για τους ιπτάμενους πιθήκους κι εδώ δεν είναι μονάχα δώδεκα...
21	Μπλέιντ Ράνερ (Blade Runner) Ridley Scott 1982 Αν γίνει ψηφοφορία ανάμεσα στο κοινό για την πιο αγαπημένη ταινία όλων των εποχών, το έργο του Ridley Scott έχει πολλές ελπίδες επιτυχίας. Η Μητρόπολις του Fritz Lang ανασταίνεται για να διερευνηθεί η ύπαρξη ψυχής μέσα σε ένα τεχνητό κατασκεύασμα, πολύ πριν τα κομπιούτερ και τα ρομπότ επιβληθούν στη ζωή μας. Η ταινία δεν σε κερδίζει μονάχα με τα άμεσα νοήματα της, αλλά είναι κι ένας συμβολικός γρίφος, που χωράει πολλή κουβέντα.
20	Μοντέρνοι Καιροί (Modern Times) Charles Chaplin 1936 Το σινεμά δεν θέλει να δει το βουβό ούτε ζωγραφιστό πλέον, αλλά ο Charlie Chaplin επιμένει σε αυτό, γιατί πιστεύει ότι μια ταινία πρέπει να γίνεται κατανοητή από όλον τον πλανήτη. Οι Μοντέρνοι Καιροί είναι ο απόλυτος συνδυασμός ξεκαρδιστικής κωμωδίας και τραγικού, και μια κριτική για το σύστημα που μας έχει αιχμάλωτους ως γρανάζια του. Αν τα Φώτα της Πόλης είναι ό,τι πιο τρυφερό για τον αλητάκο του σινεμά, αυτό είναι ό,τι πιο διδακτικό. Α, στο τέλος τραγουδάει, κι ο πλανήτης ακούει για πρώτη φορά τη φωνή του.
19	The Matrix (The Matrix) Lana Wachowski, Lilly Wachowski 1999 Αν τα δύο σίκουελ εξέλισσαν τον μύθο, μπορεί να είχαμε την πιο αξεπέραστη φαντασίωση στον χώρο της επιστημονικής φαντασίας. Άλλη μία παραβολή για το σύστημα που ελέγχει τα πάντα, κι ένας εφιάλτης που πολλούς πείθει για αληθινός. Τα ειδικά εφέ ανεβαίνουν ένα ακόμα σκαλοπάτι ευκρίνειας, και πλέον οι σφαίρες δεν βρίσκουν πάντα στόχο, όσο εύστοχος κι αν είναι ο σκοπευτής.
18	Κουρδιστό Πορτοκάλι (A Clockwork Orange) Stanley Kubrick 1971 Τι θα πει ανθρώπινη παράνοια, και υπάρχει άραγε θεραπεία για αυτήν; Ο ίδιος ο Kubrick φωνάζει ότι το «μικρόβιο» δεν θεραπεύεται, και μετά από το κύμα της εγκληματικότητας που ακολούθησε την ταινία στη Βρετανία, ο δημιουργός της την απέσυρε για να αποφευχθούν τα χειρότερα. Περιέχει την πιο σοκαριστική σκηνή του σινεμά, όπου μια παρέα νεαρών βιάζουν με τον πιο απεχθή τρόπο μια γυναίκα.
17	Pulp Fiction (Pulp Fiction) Quentin Tarantino 1994 Μαζί με το Reservoir Dogs άλλαξε τον τρόπο που οι Αμερικανοί θέλουν να βλέπουν το σινεμά τους. Κι όμως, δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια επιστροφή στο παλπ παρελθόν, ποτισμένη με μια σκηνοθετική ευελιξία και μια μπερδεμένη αντίληψη περί κινηματογραφικού χρόνου. Οι διάλογοι είναι άξιοι να σας κάνουν να νομίζετε ότι δεν έχει ξαναγραφτεί σενάριο με ουσία στον πλανήτη του επιτηδευμένου σινεμά.
16	Ο Ταξιτζής (Taxi Driver) Martin Scorsese 1976 Η Νέα Υόρκη είναι η κόλαση ή η κόλαση ήταν πάντα εδώ; Ο Martin Scorsese κάνει την καλύτερη των καλυτέρων του, και ακόμα προσπαθεί κι ο ίδιος να τη φτάσει. Υπό τους ήχους του Bernard Herrmann, ένας απλός και μέσης νοημοσύνης ταξιτζής γίνεται ο τιμωρός της αδικίας, κι ο κάθε πολίτης νομίζει πλέον ότι έχει χρέος να καθαρίσει τη γειτονιά του.
15	Αποκάλυψη Τώρα (Apocalypse Now) Francis Ford Coppola 1979 Άμεσα σας λέω να προσπαθήσετε να δείτε την έκδοση του 2001, που ονομάζεται Redux και περιέχει ακόμα 50 λεπτά ταινιάρας. Ο Coppola «πηδάει» χρονικά πέρα από την εποχή του, και κάνει την αμφισβήτηση τής τότε υποδοχής των κριτικών, να είναι σήμερα υπόκλιση. Το Βιετνάμ είναι μια κόλαση, κι ο «βασιλιάς» του είναι ο ίδιος ο Θεός, με το ταιριαστό πρόσωπο του Marlon Brando. Τα αμερικανικά βομβαρδιστικά που χύνουν τις νάπαλμ πάνω στη ζούγκλα, είναι απλά οι «άγγελοι του θανάτου». Το βραβείο στις Κάνες λέγεται πως δόθηκε στον Κόπολα χαριστικά, αλλά πλέον θεωρείται ένας από τους δικαιότερους Χρυσούς Φοίνικες.
14	Δεσμώτης του Ιλίγγου (Vertigo) Alfred Hitchcock 1958 Υποψήφια για να είναι η σπουδαιότερη ταινία της έβδομης τέχνης, προσωπικά θα έλεγα ότι είναι η πιο γοητευτική. Ακόμα και μια απλή βόλτα με το αμάξι στις ακτές του Σαν Φρανσίσκο φτάνει για να αποδείξει το μεγαλείο της τέχνης του Alfred Hitchcock. Η ψυχολογική σπουδή, που έκανε για τόσα χρόνια πριν, έχει πλέον βρει την πεμπτουσία της, και η περίοδος αυτή είναι η καλύτερη του βρετανού δημιουργού.
13	Οι Κυνηγοί της Χαμένης Κιβωτού (Raiders of the Lost Ark) Steven Spielberg 1981 Η απόλυτα διασκεδαστική ταινία, κι αν κάποτε καταστραφεί το σινεμά, μία από αυτές που θα λείψουν περισσότερο. Ο Ιντιάνα Τζόουνς είναι ο πιο αγαπημένος ήρωας όλων των ηλικιών, και με το πρόσωπο του Harrison Ford συνδυάζει έναν ευγενικό αντρισμό με το χιούμορ και τις καλύτερες των προθέσεων. Όσο καλά κι αν ήταν τα τρία σίκουελ, δεν έφτασαν τη μαγεία της αναζήτησης της χαμένης κιβωτού της διαθήκης, κι εδώ που ακούστηκε για πρώτη φορά το μαστίγιο, εδώ έμειναν και τα όνειρα μας.
12	Καζαμπλάνκα (Casablanca) Michael Curtiz 1942 Οι παραγωγοί της ταινίας καθυστέρησαν την προβολή της για έναν χρόνο, επειδή φοβούνταν ότι ήταν πολύ βαρετή για να γίνει επιτυχία. Η ταινία τελικά δεν κέρδισε τόσα από την ατμόσφαιρα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όσα από την ύπαρξη της απόλυτης αγάπης, σε έναν δεσμό που δεν μπορεί να γίνει πραγματικότητα. Ο Σαμ παίζει στο πιάνο το As Time Goes By, κι ο Ρικ ανήκει για πάντα στην Ίλσα, ακόμα κι αν δεν την ξαναδεί ποτέ του. Ο Μπόγκι είναι πλέον αιώνιος.
11	Άλιεν, ο Επιβάτης του Διαστήματος (Alien) Ridley Scott 1979 Η επιστημονική φαντασία πάντα κολλούσε με τον τρόμο, αλλά πρώτη φορά η σχέση έγινε γάμος. Μέσα στο αέναο κενό του χάους, ένα διαστημικό σκάφος γίνεται το πιο κλειστοφοβικό σκηνικό όλων των εποχών, κι ένα απόκοσμο τέρας κατατρώει το πλήρωμα. Ο τρόμος δίνεται υπαινικτικά, κάτι που έγινε ολοένα και λιγότερο σεβαστό στα σίκουελ, αλλά το σασπένς έχει μετατραπεί σε ρίγος και το ρίγος σε προσωπικό μας εφιάλτη. Εκεί έξω, κανείς δεν ακούει τις κραυγές σου...
10	Μια Υπέροχη Ζωή (It's a Wonderful Life) Frank Capra 1946 Υπάρχουν πλήθη κόσμου που αν δεν δουν αυτήν την ταινία τα Χριστούγεννα, δεν καταλαβαίνουν γιορτές. Ό,τι σπουδαιότερο έχει παράγει ο όρος ελαφρύς κινηματογράφος, η σημαντικότερη πηγή επιρροής στο σύγχρονο κομεντί σινεμά, κι ο Frank Capra σε έναν ακόμα θρίαμβο. Ο James Stewart ερμηνεύει τον Τζορτζ Μπέιλι, τον πιο ερωτεύσιμο αρσενικό ήρωα όλων των εποχών.
9	Τιτανικός (Titanic) James Cameron 1997 Εντάξει, επειδή την έχετε δει να μην τη βάλω; Το ρομάντζο του σήμερα αχνοφέγγει στο επικό σινεμά του χθες, κι ο James Cameron αναγάγει μια ιστορία αγάπης σε μπλοκμπάστερ με εξελιγμένα ειδικά εφέ. Τι είναι αλήθεια δυνατότερο; Το τελευταίο φιλί πριν τον θάνατο ή το ιστορικό πλοίο να σπάει στα δύο; Με τις μηχανές στο ρελαντί, η ταινία απέσπασε 11 Όσκαρ κι έφτασε το ρεκόρ του Μπεν Χουρ.
8	Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού (The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring) Peter Jackson 2001 Το έπος φαντασίας των καιρών μας, και φυσικά δεν αναφέρομαι μονάχα σε αυτό το πρώτο μέρος, αλλά σε ολόκληρη την εξαλογία, που κατάφερε κάτι το μοναδικό: την απόλυτη ισορροπία ποιότητας ανάμεσα στα σκέλη της. Η Μέση Γη γίνεται πεδίο μιας τρομερής εποποιίας, που ξεπερνά και το ποθητό της φαντασίας μας, και οι αμφιβολίες ότι θα ξαναβγεί τόσο ψυχαγωγικό έργο γίνονται ολοένα και πιο αισθητές. Ο Peter Jackson κάνει ένα στοίχημα ζωής αριστούργημα στο είδος του, ακριβώς επειδή σέβεται την αρχική μαγιά, το έργο του J.R.R. Tolkien. Τελικά τι συμβολίζει το δαχτυλίδι; Διαλέξτε και πάρτε...
7	Ο Λόρενς της Αραβίας (Lawrence of Arabia) David Lean 1962 Αυτή είναι χωρίς συζήτηση η σημαντικότερη και πιο απολαυστική ιστορική ταινία που έγινε ποτέ, και είναι τρομακτικά αμφίβολο αν επισκιαστεί ποτέ από άλλην. Ο David Lean σκηνοθετεί με ταλέντο ιστοριοδίφη μια προσωπικότητα γεμάτη ερωτηματικά, και την αναλύει σε τέτοιο βαθμό που, ω τι εύρημα, διατηρεί αναλλοίωτα πολλά από αυτά. Η έρημος της Αραβίας δεν είναι ίδια πλέον χωρίς τη φωτογράφηση του Freddie Young και τη μουσική του Maurice Jarre. Όσο για τον Peter O’Toole, είναι μάλλον απίθανο να ξαναβρεθεί ερμηνευτής που να ζει έτσι τον ρόλο του.
6	Όσα Παίρνει ο Άνεμος (Gone With the Wind) Victor Fleming 1939 Υπάρχει η μέτρηση των εισιτηρίων που λέει πως το Avatar είναι η εμπορικότερη ταινία όλων των εποχών. Υπάρχει κι αυτή της αναπροσαρμογής των τιμών, δηλαδή η δίκαιη, που λέει πως από το 1939 δεν ξαναείδε περισσότερος κόσμος άλλη ταινία από αυτό το έπος που διεξάγεται υπό τις φλόγες του αμερικανικού εμφύλιου. Θεωρείται η απόλυτη ρομαντική ιστορία, κι όμως αναλύει έναν έρωτα που στην ουσία είναι θρύψαλα! Ο Fleming είναι ταυτόχρονα επικός όσο και ψυχολογικά αινιγματικός, αλλά αυτή του η «αιώνια κομπίνα» ήταν αρκετή για να στοιχειώνει όλες τις ημέρες του Αγίου Βαλεντίνου έκτοτε. Μια μεγάλη ταινία με μεγάλες ερμηνείες, κι οχτώ Όσκαρ για να τη θυμόμαστε ακόμα περισσότερο.
5	Ψυχώ (Psycho) Alfred Hitchcock 1960 Μας το είπε και η Σιωπή των Αμνών, αλλά τι να το κάνεις που ο μαιτρ του σασπένς το είχε εξηγήσει πολύ καλύτερα ήδη από το 1960. Οι υποδείξεις του Hitchcock περί της μη αποκάλυψης του φινάλε προς όσους δεν έχουν δει ακόμα το έργο του, ήταν απλό διαφημιστικό τρικ. Η αλήθεια λέει ότι μπορείς να δεις τόσες και τόσες φορές την ταινία, και πάντα να νιώθεις λιγάκι πιο εκστασιασμένος από αυτήν. Ο Anthony Perkins είναι ο ψυχοπαθής δολοφόνος που απορρέει μέσα από τις φροϋδικές ανησυχίες μιας ολόκληρης επιστήμης. Η σκηνή του ντους είναι η κλασικότερη όχι μονάχα του θρίλερ, αλλά ολόκληρου του σινεμά. Κι ενώ λέμε ότι το τέλειο δεν πρέπει να το πειράζεις, ήρθε ο Gus Van Sant το 1998 και το έκανε ριμέικ. Θα τρίζουν τα κόκαλα της μαμάς...
4	Ο Πόλεμος των Άστρων (Star Wars) George Lucas 1977 Πολύ καιρό πριν, σε έναν μακρινό γαλαξία... το σινεμά άλλαξε για πάντα μορφή. Ο George Lucas δανείζεται πολλά από τις παλιές b-movies επιστημονικής φαντασίας και τη μυθολογία της Άπω Ανατολής και της Ινδίας, για να κατασκευάσει το απόλυτο κόμικ. Φυσικά αναφέρομαι σε ολόκληρη την πρώτη τριλογία κι όχι στην απλά φιλότιμη και υπερφιλόδοξη προσπάθεια του Lucas προς αναβίωση της ή την εξίσου φιλότιμη ντισνεϊκή ολοκλήρωση. Μια ολόκληρη γενεά θεατών μεγάλωσε με την οικογένεια Σκάιγουοκερ, και η κεφαλή αυτής, ο Νταρθ Βέιντερ, είναι ό,τι γοητευτικότερο έχει βγάλει σε «κακό» ο κινηματογράφος. Ακόμα κι αν υπάρχουν πολλοί που θα την αμφισβητήσουν ποιοτικά, ξεχνούν ότι η έννοια ψυχαγωγία εμπεριέχει τον όρο «ψυχή» μέσα της. Κι ο Πόλεμος των Άστρων είναι ένα παραμύθι με ψυχικά χαρίσματα. Ένα παραμύθι για όλες τις γενιές, όλες τις ηλικίες και το αμάλγαμα αυτών.
3	Ο Νονός (The Godfather) Francis Ford Coppola 1972 Ποιος θα έκανε καλύτερο δραματικό, γκανγκστερικό θρίλερ από τον Coppola με τον Νονό του; Μα φυσικά ο ίδιος ο Coppola, που όχι μονάχα έκανε ξανά αριστούργημα με τον δεύτερο Νονό, δύο χρόνια μετά, αλλά εύστοχα το σίκουελ θεωρείται ακόμα καλύτερο. Καθόλου άδικη και η μοναδική περίπτωση στην ιστορία των Όσκαρ, όπου δύο μέρη της ίδιας σειράς παίρνουν το ανώτερο βραβείο. Ξεχάστε τη ρετρό εικόνα της μαφίας στο σινεμά, αφού η ίδια η ταινία αυτοεπιβεβαιώνει τις υποψίες της συμμετοχή της Κόζα Νόστρα στη χρηματοδότησης της. Ο Coppola παράγει αριστούργημα με ένα λουτρό αίματος, απίστευτης ανάλυσης χαρακτήρων και σκηνοθετική αφήγηση που το αμερικανικό σινεμά δεν βλέπει εύκολα. Όχι, το άλογο δεν κοιμάται στο κρεβάτι, παρά μονάχα το κεφάλι του...
2	Ο Πολίτης Κέιν (Citizen Kane) Orson Welles 1941 Καθόλου τυχαία, κάθε σοβαρή ψηφοφορία περί των καλύτερων ταινιών του κινηματογράφου, έχει στην πρώτη ή στη δεύτερη θέση την πρώτη ταινία που γύρισε ο Orson Welles σε ηλικία 26 ετών! Το πρώτο «τρομερό παιδί» του σινεμά δεν σκηνοθετεί απλά, αλλά διδάσκει μαθήματα σε όποιον θέλει να ασχοληθεί με το «σπορ». Παίρνει έναν προς έναν διάφορους χαρακτήρες για να ενώσει το παζλ ενός, μαζί με τη λύση ενός αινίγματος που λογικά δεν θα λυθεί επίσημα ποτέ. Ο μεγιστάνας Τσαρλς Φόστερ Κέιν πεθαίνει αφήνοντας ένα μικρό παιχνίδι να πέσει από τα χέρια του, κι ένα ψιθυριστό «rosebud» να φεύγει από τα χείλη του. Εμείς αλλάζουμε σελίδα στο σελιλόιντ μονάχα αν μας το επιτρέψει αυτή η μεγαλοφυΐα που ονομάζεται Orson Welles. Κι ο Welles δεν επιτρέπει και πάρα πολλά...
1	2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος (2001: A Space Odyssey) Stanley Kubrick 1968 Υπάρχει το σινεμά «προ 2001» και το αντίστοιχο «μετά 2001». Ο Stanley Kubrick αρνείται να κάνει επιστημονική φαντασία όπως την ήξερε η ανθρωπότητα, και τελικά καταφέρνει να κάνει κινηματογράφο που μόνο ο Dziga Vertov θα κατανοούσε αμέσως. Η ταινία... όχι δεν πρόκειται για ταινία, αλλά για εμπειρία! Είναι το όνειρο ενός ψυχοπαθούς ρομπότ, το οποίο έχει καταναλώσει σκληρά ναρκωτικά. Αν αυτό δεν σας φτάνει, δεν σας φτάνει το σύμπαν όλο...