Ο Χόλι Μάρτινς καταφτάνει στη Βιέννη καλεσμένος από έναν φίλο του, τον Χάρι Λάιμ, αλλά μαθαίνει γρήγορα πως ο τελευταίος είναι νεκρός από αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Όμως, δεν έχει πειστεί πως όλα είναι κανονικά, και αναζητεί τα αληθινά αίτια του θανάτου του φίλου του.

Σκηνοθεσία:

Carol Reed

Κύριοι Ρόλοι:

Joseph Cotten … Holly Martins

Alida Valli … Anna Schmidt

Orson Welles … Harry Lime

Trevor Howard … ταγματάρχης Calloway

Bernard Lee … αστυνόμος Paine

Paul Horbiger … Karl

Ernst Deutsch … ‘βαρόνος’ Kurtz

Erich Ponto … Δρ Winkel

Siegfried Breuer … Popescu

Wilfrid Hyde-White … Crabbin

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Graham Greene

Παραγωγή: Alexander Korda, Carol Reed, David O. Selznick

Μουσική: Anton Karas

Φωτογραφία: Robert Krasker

Μοντάζ: Oswald Hafenrichter

Σκηνικά: Dario Simoni

Κοστούμια: Ivy Baker

 

  • Κυριότερη Προβολή στην Ελλάδα: Διανομή στις αίθουσες.
  • Παγκόσμια Κριτική Αποδοχή (Μ.Ο.): Πολύ θετική.

Τίτλοι

Αυθεντικός Τίτλος: The Third Man

Ελληνικός Τίτλος: Ο Τρίτος Άνθρωπος

Εναλλακτικός Τίτλος: Carol Reed’s Production The Third Man

Διεθνής Εναλλακτικός Τίτλος: The 3rd Man [ΗΠΑ]

Κύριες Διακρίσεις

  • Όσκαρ φωτογραφίας. Υποψήφιο για σκηνοθεσία και μοντάζ.
  • Βραβείο Bafta καλύτερης βρετανικής ταινίας. Υποψήφιο για καλύτερη ταινία από οποιαδήποτε προέλευση.
  • Μέγα βραβείο στο φεστιβάλ Κανών.

Παραλειπόμενα

  • Υποδειγματικό νουάρ, που θεωρείται ως μία από τις σπουδαιότερες ταινίες της έβδομης τέχνης. Το 1999, το Βρετανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου το ανέδειξε ως την καλύτερη βρετανική ταινία που γυρίστηκε ποτέ.
  • Για να βοηθηθεί στη συγγραφή του σεναρίου, ο Graham Greene προτίμησε να γράψει πρώτα την ιστορία υπό τη μορφή νουβέλας. Παρότι αρχικά ήθελε αυτή να έχει ιδιωτική χρήση, αποφάσισε και την έκδωσε με τον ίδιο τίτλο με της ταινίας. Ανάμεσα όμως σε αυτή και το τελικό σενάριο υπάρχουν αισθητές διαφορές. Ήταν και το μοναδικό αυθεντικό του σενάριο για το σινεμά.
  • Η τελική σκηνή έφερε σε αντιμαχία τον συγγραφέα με τον σκηνοθέτη και τον παραγωγό David O. Selznick, όπου αντίθετα με αυτούς, ήθελε ένα happy-end. Αργότερα όμως δήλωσε πως ο σκηνοθέτης αποδείχτηκε θριαμβευτικά σωστός.
  • Ο Orson Welles χρειάστηκε να εργαστεί μόνο μία βδομάδα για την ταινία.
  • Όταν ο Martin Scorsese ήταν ακόμα στη σχολή κινηματογράφου και όντας θαυμαστής της ταινίας, έγραψε διατριβή πάνω σε αυτήν. Ο καθηγητής του όμως του έβαλε Β, επισημαίνοντας “ξέχασε το, είναι απλά ένα θρίλερ”…
  • Ο σκηνοθέτης αρχικά επέμενε ο James Stewart να παίξει τον Χόλι Μάρτινς.
  • Ο Noel Coward ήταν η πρώτη επιλογή του Selznick για Χάρι Λάιμ.
  • Στις ΗΠΑ προβλήθηκε περικομμένο 11 λεπτά, με την αρχική αφήγηση του Carol Reed να αντικαθίσταται από αφήγηση του Joseph Cotten.
  • Το 2015 έγινε ολική αποκατάσταση της αυθεντικής ταινίας.
  • Ο Cotten επανέλαβε τον ρόλο του σε μια ραδιοφωνική εκδοχή το 1951. Και πάλι στο βρετανικό ράδιο, μαι πρίκουελ σειρά με τίτλο The Adventures of Harry Lime κράτησε 52 επεισόδια. Από το 159 ως το 1965 παίζονταν στην τηλεόραση μια spin-off σειρά με τον ίδιο τίτλο.
  • Το 1999, ανακοινώθηκε πως ο John McTiernan θα έκανε ένα ριμέικ του φιλμ, με τους Liam Neeson και Ewan McGregor. Δεν έγινε βέβαια ποτέ, κι ενώ πριν από χρόνια ο διάσημος σεναριογράφος Buck Henry είχε δηλώσει πως “αν κάποιος προσπαθήσει να κάνει ριμέικ τον Τρίτο Άνθρωπο, θα πάρω ένα όπλο να τον σκοτώσω”.

Μουσικά Παραλειπόμενα

  • Η μουσική των τίτλων (The Third Man Theme), του ως τότε άγνωστου συνθέτη Anton Karas, έφτασε ψηλά στα διεθνή τσαρτ, και έμεινε κλασική. Είναι παιγμένο σε γερμανική αρπαθοκιθάρα (τσίτερ).

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι

Κριτικός: Νίκος Ρέντζος 

Έκδοση Κειμένου: 31/10/2014

Όταν είσαι 32 ετών, παρακολουθείς κινηματογράφο και διαβάζεις πράγματα γύρω από αυτόν από τα 15 σου και έχεις στην ταινιοθήκη σου τον Τρίτο Άνθρωπο τα τελευταία 7 χρόνια και αξιώνεσαι να τον δεις ένα μεσημέρι του 2014, νιώθεις ευτυχισμένος. Άργησα 7 χρόνια, σχεδόν είχα ξεχάσει πως είχα το φιλμ στην κατοχή μου, αλλά ένιωσα τόσο γεμάτος ανακαλύπτοντάς το, γιατί ο Τρίτος Άνθρωπος είναι μια μοναδική εμπειρία ακόμα και σήμερα, 65 χρόνια μετά τη δημιουργία του.

Από τη στιγμή που στους τίτλους έναρξης ακούς τη μελωδία του Άντον Κάρας, την οποία παίζει ο ίδιος σε ένα μουσικό όργανο με την ονομασία “τσίτερ”, νιώθεις πολύ παράξενα. Αναρωτιέσαι τι μπορεί να έχει πάει στραβά καθώς η μελωδία δε σε παραπέμπει για κανένα λόγο σε ένα φιλμ νουάρ. Από εδώ αρχίζει ήδη το παιχνίδι του σκηνοθέτη, Κάρολ Ριντ, με τους θεατές. Η απόλυτη αντίθεση της ασπρόμαυρης, βομβαρδισμένης Βιέννης και της μουσικής του Κάρας είναι κάτι που χαρακτηρίζει το φιλμ. Σχεδόν σε καμία στιγμή η μουσική δεν συνοδεύει με συμβατικό τρόπο όσα βλέπουμε. Η κηδεία του Λάιμ, το κυνηγητό στους δρόμους της Βιέννης, τα πρόσωπα, η φτώχεια, οι μαυραγορίτες, το σκοτάδι, οι φόνοι, όλα παρουσιάζονται με τη μελωδία του Κάρας. Ειρωνική διάθεση από τον Ριντ; Προσπάθεια να δείξει ακόμα και με αυτόν τρόπο το μπέρδεμα που επικρατούσε στην χωρισμένη στα τέσσερα τότε Βιέννη; Ίσως, δεν είμαι σίγουρος. Πολλές ερμηνείες μπορείς να δώσεις αλλά και πάλι δεν αλλάζει τίποτα. Στο τέλος καταλαβαίνεις ότι το ιδανικό μουσικό θέμα για τον Τρίτο Άνθρωπο ήταν αυτό του Κάρας.

Η έξοχη φωτογραφία του φιλμ (βραβεύτηκε με Όσκαρ) είναι αυτή που σου προκαλεί αμέσως μετά εντύπωση. Οι δρόμοι της Βιέννης και τα ασπρόμαυρα κάδρα έχουν από μόνα τους ζωή ενώ νιώθεις την υγρασία από τις πέτρες του δρόμου. Ο φωτισμός και τα παιχνίδια με τις σκιές και αυτά τα “στραβά” πλάνα του Ριντ δίνουν ένα μοναδικό στιλ στο φιλμ. Κοντινά πλάνα στους πρωταγωνιστές και ενώ αυτοί γυρίζουν αργά το κεφάλι τους προς την κάμερα, για να πουν την ατάκα τους ή απλώς για να κοιτάξουν με συστολή ή και καχυποψία προς κάποιον από αυτούς που μιλάνε. Έτσι, ο Ριντ δίνει το έναυσμα για να γίνει ο Τρίτος Άνθρωπος ένα δυνατό θρίλερ κι ένα παιχνίδι μυστηρίου για το θεατή, που αρχίζει να αναρωτιέται πλέον ποιος είναι ο “τρίτος άνθρωπος”.

Ο τρίτος άνθρωπος δεν είναι άλλος από τον Όρσον Ουέλς, ο οποίος κρατάει τον ρόλο κλειδί στο φιλμ. Ο Πίτερ Μπογντάνοβιτς σε μια συνέντευξή του, σε ερώτηση που του έγινε για τον Όρσον Ουέλς και τον ρόλο του στον Τρίτο Άνθρωπο, αποκάλεσε το ρόλο του Ουέλς το καλύτερο star part στην ιστορία του κινηματογράφου. Εξηγώντας τι είναι το star part, ο Μπογκντάνοβιτς είπε πως όταν αναφέρεις από την αρχή ενός φιλμ ή ενός θεατρικού συνεχώς ένα χαρακτήρα, ο οποίος δεν έχει κάνει την εμφάνισή του ακόμα, προετοιμάζοντας έτσι το θεατή για την πιθανή είσοδό του κάποια στιγμή, αυτό κάνει αυτομάτως το χαρακτήρα αυτό, τον star του φιλμ. Δεν ξέρω κατά πόσο ο όρος star part χρησιμοποιείται, πάντως σίγουρα ο ρόλος του Ουέλς στο φιλμ είναι ακριβώς αυτό. Όλοι μιλάνε γι αυτόν και όταν κάνει την είσοδό του, γράφει κινηματογραφική ιστορία. Η γάτα, τα παπούτσια, η σκιά στο πρόσωπο και ο φωτισμός που αποκαλύπτει τελικά το όχι και τόσο αθώο πρόσωπο που υποδύεται ο Ουέλς. Εξαιρετική σκηνή!

Ουέλς και Κότεν θα μοιραστούν την (ακόμα μία) κλασική σκηνή στη ρόδα του Λούνα Παρκ, με τον Ουέλς να έχει έναν από τους πιο κλασικούς μονολόγους του παγκόσμιου κινηματογράφου και τον Κότεν να στέκει ισάξια δίπλα του με λιγότερα λόγια αλλά με υποκριτικό εκτόπισμα τεράστιο. Τεράστιο και το εκτόπισμα του Τρέβορ Χάουαρντ, ο οποίος ερμηνεύει τον Ταγματάρχη Κάλογουεϊ και δίνει μια εξαιρετικά στιβαρή ερμηνεία ενώ η παρουσία της Alida Vali, η “επόμενη Γκάρμπο” τότε, γεμίζει τα κάδρα μελαγχολία.

Το τέλος του Τρίτου Ανθρώπου είναι απίστευτα λυρικό, σαν μια ανεκπλήρωτη ιστορία αγάπης ανάμεσα στον Κότεν και τη Βάλι, με ένα μακρύ σε διάρκεια πλάνο. Ο Κότεν περιμένει στα αριστερά της οθόνης τη Βάλι, η οποία περπατά το δρομάκι που οδηγεί στην έξοδο του νεκροταφείου που θάφτηκε ο Χάρι Λάιμ. Δέντρα και στις δύο άκρες του δρόμου και η Βάλι στη μέση πλησιάζει, αργά. Προσπερνά τον Κότεν και φεύγει. Αυτός μένει για λίγο εκεί, ανάβει τσιγάρο, πετάει το σπίρτο και τέλος. Αριστουργηματική εικόνα.

Ο Τρίτος Άνθρωπος ανήκει σε αυτές τις ταινίες που πρέπει να δεις. Είναι ένα θρίλερ, μια ταινία μυστηρίου, μια ιστορία αγάπης, ένα σχόλιο για τα δεινά του πολέμου, για την ανθρώπινη φύση, για το καλό και το κακό. Σε μαγεύει οπτικά, σε κερδίζει σεναριακά και με τις ερμηνείες των ιερών τεράτων της μεγάλης οθόνης, δείχνοντας ότι ο καλός κινηματογράφος δεν έχει ηλικία. 65 χρόνια μετά και παραμένει μια μοναδική, ανεπανάληπτη, δυνατή εμπειρία.

Βαθμολογία:


Γκαλερι φωτογραφιων

22 φωτογραφίες

Μοιραστειτε ενα σχολιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.