Ζαμπρίσκι Πόιντ

Σε έναν τόπο που ονομάζεται Ζαμπρίσκι Πόιντ, στην καρδιά της Κοιλάδας του Θανάτου, ο Μαρκ και η Ντάρια, δύο νέοι παντελώς άγνωστοι μεταξύ τους, συναντιούνται και γίνονται εραστές. Αυτός είναι ένας πολιτικοποιημένος ακτιβιστής που καταζητείται από τις αρχές για τον φόνο ενός αστυνομικού σε συμπλοκές εντός του πανεπιστημιακού χώρου. Αυτή είναι μια φοιτήτρια και γραμματέας ενός μεγαλοεπιχειρηματία που σκοπεύει να αναπλάσει και να μετατρέψει σε πόλη εκείνη την ερημική περιοχή. Η ολιγόωρη συνάντησή τους θα είναι μοιραία και θα τους αλλάξει τη ζωή μέχρι και το αποκαλυπτικό φινάλε.

Σκηνοθεσία:

Michelangelo Antonioni

Κύριοι Ρόλοι:

Mark Frechette … Mark

Daria Halprin … Daria

Rod Taylor … Lee Allen

Paul Fix … ιδιοκτήτης καφέ

G.D. Spradlin … συνεργάτης του Lee

Kathleen Cleaver … Kathleen

Harrison Ford … φοιτητής

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Michelangelo Antonioni, Franco Rossetti, Sam Shepard, Tonino Guerra, Clare Peploe

Στόρι: Michelangelo Antonioni

Παραγωγή: Carlo Ponti

Μουσική: Jerry Garcia, Pink Floyd

Φωτογραφία: Alfio Contini

Μοντάζ: Franco Arcalli

Σκηνικά: Dean Tavoularis

Κοστούμια: Ray Summers

Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Θετική.

Τίτλοι

• Αυθεντικός Τίτλος: Zabriskie Point
• Ελληνικός Τίτλος: Ζαμπρίσκι Πόιντ

Παραλειπόμενα

• Πρώτη αμερικανική ταινία για τον Michelangelo Antonioni.
• Στις ΗΠΑ το Μπλόου-Απ (1966) αποτέλεσε έκπληξη στα ταμεία, και ο Antonioni είχε βρεθεί εκεί για την προώθηση του. Τότε έτυχε να διαβάσει ένα άρθρο σε εφημερίδα, που αναφέρονταν σε περιστατικό του 1967, όπου ένας νεαρός στην Αριζόνα έκλεψε αεροπλάνο για μια «βόλτα» και σκοτώθηκε από την αστυνομία κατά την επιστροφή του. Η ιστορία αυτή ενέπνευσε τον ιταλό δημιουργό και έγραψε μια σειρά από δοκιμαστικά σενάρια. Μη βρίσκονταν κάτι που τον ικανοποιούσε αυτά, προσέλαβε τον Sam Shepard -ήδη επαγγελματίας στα θεατρικά κείμενα, αρκετά πριν ασχοληθεί με την υποκριτική- και μαζί με συχνούς συνεργάτες του Antonioni ολοκλήρωσαν το σενάριο.
• Οι δύο πρωταγωνιστές, Mark Frechette και Daria Halprin, ήταν ουσιαστικά ερασιτέχνες ηθοποιοί. Ο Frechette επιλέχθηκε με εντελώς τυχαίο τρόπο: η υπεύθυνη κάστινγκ τον είδε να καβγαδίζει σε στάση λεωφορείου στο Λος Άντζελες και είπε στον Antonioni: «Είναι είκοσι χρονών και μισεί». Ο Antonioni ενθουσιάστηκε και τον προσέλαβε. Η πραγματική ζωή του Frechette αποδείχθηκε ακόμη πιο παράξενη από την ταινία. Αργότερα εντάχθηκε σε ριζοσπαστική κοινότητα, συμμετείχε σε ληστεία τράπεζας, φυλακίστηκε και πέθανε το 1975 στη φυλακή σε δυστύχημα κατά την άρση βαρών, μόλις στα 27 του χρόνια.
• Η ταινία γυρίστηκε σε πολλές πραγματικές τοποθεσίες της αμερικανικής Δύσης, όπως το Λος Άντζελες, το κολέγιο Contra Costa στην Καλιφόρνια, το Carefree της Αριζόνα, η Έρημος Μοτζάβε και φυσικά η Κοιλάδα του Θανάτου, όπου βρίσκεται το αληθινό Ζαμπρίσκι Πόιντ.
• Η διάσημη ερωτική σκηνή στην έρημο επρόκειτο αρχικά, σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, να περιλαμβάνει 10.000 κομπάρσους. Τελικά αυτό δεν πραγματοποιήθηκε και η σκηνή γυρίστηκε με μικρή ομάδα χορογραφημένων ηθοποιών του πειραματικού θιάσου The Open Theatre.
• Η σκηνή με την έκρηξη της βίλας στο φινάλε δεν είναι μοντάζ. Κατασκευάστηκε ειδικό αντίγραφο του σπιτιού αποκλειστικά για να αναταραχθεί, με κόστος περίπου 100.000 δολάρια, ενώ η έκρηξη κινηματογραφήθηκε ταυτόχρονα από 17 κάμερες ώστε να δημιουργηθεί το αργό, ποιητικό μοντάζ. Η σκηνή αυτή θεωρείται μία από τις πιο εμβληματικές ακολουθίες slow-motion στην ιστορία του κινηματογράφου.
• Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ εξέτασε αν η παραγωγή παραβίαζε τον νόμο Mann Act περί “ακολασίας”, επειδή υπήρξαν φήμες ότι θα κινηματογραφούνταν πραγματικό όργιο. Η έρευνα δεν οδήγησε πουθενά, καθώς κάτι τέτοιο δεν συνέβη ποτέ. Το FBI παρακολουθούσε επίσης την παραγωγή λόγω των πολιτικών θεματικών της ταινίας και των υποψιών ότι ο Antonioni είχε οργανώσει πραγματική διαδήλωση για τις ανάγκες των γυρισμάτων.
• Ο Antonioni είχε δηλώσει δημόσια ότι θεωρούσε τις σπάταλες πρακτικές της αμερικανικής κινηματογραφικής βιομηχανίας «σχεδόν ανήθικες», συγκρίνοντας τες με την πολύ πιο λιτή ιταλική παραγωγή.
• Στην πρώτη του κυκλοφορία, οι περισσότεροι αμερικανοί κριτικοί τη θεώρησαν αφελή ή επιτηδευμένη, και είχε συμπεριληφθεί στο βιβλίο “The Fifty Worst Films of All Time”. Επίσης, η MGM είχε δώσει τεράστια δημιουργική ελευθερία στον ιταλό σκηνοθέτη και προϋπολογισμό περίπου 7 εκατομμυρίων δολαρίων, αλλά η ταινία απέφερε μόλις λίγο πάνω από 1 εκατομμύριο στα ταμεία, εξελισσόμενη σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές αποτυχίες του στούντιο εκείνης της περιόδου. Από τη δεκαετία του 1990 όμως και μετά άρχισε να επανεκτιμάται, αποκτώντας σταδιακά cult φήμη και αισθητά θετικότερες κριτικές. Ταυτόχρονα, θεωρείται πλέον σημαντικό ντοκουμέντο της αντικουλτούρας του τέλους της δεκαετίας του 1960.

Μουσικά Παραλειπόμενα

• Οι Pink Floyd ηχογράφησαν πολύ περισσότερη μουσική απ’ όση τελικά χρησιμοποιήθηκε. Έγραψαν δεκάδες ιδέες, εναλλακτικά θέματα και αυτοσχεδιασμούς, μεγάλο μέρος των οποίων έμεινε ανέκδοτο για δεκαετίες. Ανάμεσα σε αυτά που δεν χρησιμοποιήθηκαν, ο Richard Wright είχε γράψει ένα πιανιστικό θέμα με τίτλο The Violent Sequence, αλλά ο Antonioni το απέρριψε επειδή το θεώρησε υπερβολικά μελαγχολικό. Τρία χρόνια αργότερα, η ίδια μουσική εξελίχθηκε στο Us and Them του The Dark Side of the Moon.
• Για το φινάλε με τη μεγάλη έκρηξη, αντί για ένα απορριφθέν θέμα, οι Pink Floyd ηχογράφησαν μια εκρηκτική νέα εκδοχή του Careful with That Axe, Eugene, η οποία μετονομάστηκε σε Come in Number 51, Your Time Is Up.
• Επειδή οι ηχογραφήσεις έγιναν ανάμεσα στα Ummagumma και Atom Heart Mother, πολλοί θεωρούν ότι αποτυπώνουν τη μεταβατική περίοδο όπου ο ήχος των Pink Floyd εξελισσόταν προς το ύφος που θα κορυφωνόταν στα Meddle και The Dark Side of the Moon. Αυτή είναι μια ευρέως διαδεδομένη άποψη στην κοινότητα των φίλων του συγκροτήματος.
• Ο Jim Morrison έγραψε το L’America ειδικά για την ταινία, αλλά ο σκηνοθέτης το απέρριψε. Το κομμάτι κυκλοφόρησε αργότερα στο άλμπουμ L.A. Woman.
• Πολύ πριν γίνει θρύλος της ψυχεδελικής κιθάρας, ο Jerry Garcia συνέθεσε μουσική ειδικά για τη μεγάλη ερωτική σκηνή στην έρημο. Η σύνθεσή του Love Scene είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα ινστρουμένταλ της ταινίας.
• Στη μουσική της ταινίας συμμετέχουν, εκτός από τους Pink Floyd τον Jerry Garcia, οι Grateful Dead, John Fahey, The Rolling Stones, Kaleidoscope, Roy Orbison, Patti Page και The Youngbloods, κάνοντας το σάουντρακ ένα από τα πιο πολυσυλλεκτικά της εποχής.
• Η αρχική έκδοση του σάουντρακ περιείχε μόνο ένα μέρος της μουσικής που ακούγεται επί του φιλμ. Η επανέκδοση του 1997 πρόσθεσε αρκετές ανέκδοτες συνθέσεις των Pink Floyd και του Jerry Garcia, επιτρέποντας στους ακροατές να ακούσουν για πρώτη φορά μεγάλο μέρος του υλικού που είχε μείνει εκτός ταινίας.