120 Μέρες στα Σόδομα

H ιστορία διαδραματίζεται στη Δημοκρατία του Σαλό, ένα εικονικό κρατίδιο που είχαν ιδρύσει οι φασίστες του Μουσολίνι κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι φασίστες ανακοινώνουν ότι θα αναλάβουν τη διαπαιδαγώγηση 9 κοριτσιών και 9 αγοριών, και αφού τους παραλαμβάνουν με τη συγκατάθεση των οικογενειών τους, τους μεταμορφώνουν σε δούλους, αναγκάζοντας τους να κάνουν πράγματα που δεν θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν.

Σκηνοθεσία:

Pier Paolo Pasolini

Κύριοι Ρόλοι:

Paolo Bonacelli … ο δούκας

Giorgio Cataldi … ο μονσινιόρ

Uberto Paolo Quintavalle … ο ειρηνοδίκης

Aldo Valletti … ο πρόεδρος

Caterina Boratto … Κα Castelli

Elsa De Giorgi … Κα Maggi

Helene Surgere … Κα Vaccari

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Pier Paolo Pasolini, Sergio Citti

Παραγωγή: Alberto De Stefanis, Antonio Girasante, Alberto Grimaldi

Μουσική: Ennio Morricone

Φωτογραφία: Tonino Delli Colli

Μοντάζ: Nino Baragli

Σκηνικά: Dante Ferretti

Κοστούμια: Danilo Donati

Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Μέτρια.

Τίτλοι

• Αυθεντικός Τίτλος: Salo o le 120 Giornate di Sodoma
• Ελληνικός Τίτλος: 120 Μέρες στα Σόδομα
• Διεθνής Τίτλος: Salo, or the 120 Days of Sodom
• Εναλλακτικός Τίτλος: Salo
• Διεθνής Εναλλακτικός Τίτλος: Pasolini’s 120 Days of Sodom
• Εναλλακτικός Ελλ. Τίτλος: Salo ή 120 Μέρες στα Σόδομα [επανέκδοσης]
• Εναλλακτικός Ελλ. Τίτλος: Σαλό ή 120 Μέρες στα Σόδομα [επανέκδοσης]

Σεναριακή Πηγή

• Μυθιστόρημα: The 120 Days of Sodom του μαρκησίου de Sade.

Παραλειπόμενα

• Η έσχατη ταινία του Pier Paolo Pasolini, που έκανε πρεμιέρα 20 ημέρες μετά τον θάνατο του στο φεστιβάλ του Παρισίου, έμελλε να είναι και η πλέον προκλητική του. Συνδυάζει πολιτική, ιστορία και ακραίες μορφές “ερωτισμού” με τον σινεφιλικό τρόμο, έχοντας ως επιρροές τόσο τον μαρκήσιο Ντε Σαντ όσο και τη Θεία Κωμωδία του Δάντη. Παραμένει ως σήμερα ένα ανοιχτό αντικείμενο μελέτης.
• Ο Sergio Citti ήταν που σχεδίαζε μια διασκευή του 120 Μέρες στα Σόδομα του Ντε Σαντ (γραμμένο το 1785, αλλά για πρώτη φορά σε έκδοση το 1904). Συχνός συνεργάτης του Pasolini, εργάστηκαν μαζί πάνω στο σενάριο, με την πρόσθετη συμβολή των Claudio Masenza, Antonio Troisi και ειδικά του Pupi Avati. Ιδέα του Pasolini ήταν να φύγουν από τον 18ο αιώνα και να το μεταφέρουν στις τελευταίες ημέρες του Μουσολίνι, αποφασίζοντας στη συνέχεια μαζί με τον Citti να το σκηνοθετήσει ο ίδιος. 
• Η αρχική σκέψη του Pasolini ήταν να δημιουργήσει μια νέα σειρά ταινιών, όπως αυτή της Τριλογίας της Ζωής που είχε μόλις ολοκληρώσει. Για την ακρίβεια ήθελε να γίνουν δύο ταινίες, το Σαλό και το 120 Μέρες στα Σόδομα, μέχρι που τις ένωσε παρατηρώντας τους ισχυρούς τους δεσμούς επί μίας ενιαίας ιστορίας.
• Η Laura Betti ντουμπλάρει την Helene Surgere, σε έναν ρόλο που ήθελε να αναλάβει αλλά προέκυψαν προβλήματα με το συμβόλαιο που είχε για το επικό φιλμ 1900.
• Σκηνές γυρίστηκαν σε ιστορικούς οίκους της Μπολόνια, αλλά κι εντός των στούντιο της Τσινετσιτά.
• Τα γυρίσματα περιεγράφηκαν ως μη συνηθισμένα, με κάποιους από το πολυπρόσωπο καστ να υποφέρουν αληθινά κατά τις σκηνές βασανισμού, με τον σκηνοθέτη να τραβάει με την κάμερα ακατάπαυστα (οι ακραίες συνθήκες ανάγκασαν και τον ήχο να προστεθεί στην τελική επεξεργασία και όχι επιτόπου φυσικά). Το καστ όμως και το επιτελείο έχαιρε ιδιαίτερης εξυπηρέτησης, ειδικά στο φαγητό, ενώ έπαιξαν αγώνα ποδοσφαίρου με το αντίστοιχο του Bernardo Bertolucci που την ίδια ώρα γυρνούσε το 1900! Ήταν και ένα κρίσιμο σημείο για τις σχέσεις του Bertolucci με τον μέντορα του, Pasolini, που είχαν διαταραχτεί από την έντονη κριτική που είχε ασκήσει ο τελευταίος στο Τελευταίο Τανγκό στο Παρίσι.
• Κατά τη διάρκεια της παραγωγής, κάποιες μπομπίνες με υλικό από την ταινία κλάπηκαν, και οι κλέφτες ζήτησαν λύτρα για να τις επιστρέψουν. Οι σκηνές εντέλει γυρίστηκαν εκ νέου, απλά με σωσίες στις θέσεις του αρχικού καστ. Όταν είχε γίνει η δίκη για τη δολοφονία του Pasolini, είχε ενσκήψει η εκδοχή ότι ο διάσημος σκηνοθέτης βρίσκονταν στο τόπο του εγκλήματος πιστεύοντας ότι θα εκεί βρίσκονταν οι κλεμμένες μπομπίνες, και όχι για να συνευρεθεί ερωτικά με τον καταδικασμένο ως δράστη Giuseppe Pelosi. Μεταγενέστερες έρευνες τείνουν ακόμα περισσότερο στην εκδοχή τού να συνδέεται η μαφία με όλο αυτό το γεγονός ως και την τραγική του κατάληξη.
• Ο Pasolini δεν ήταν σίγουρος για το φινάλε που ήθελε να έχει η ταινία, και γύρισε τέσσερα εναλλακτικά ώστε να επιλέξει αυτό που θα του ταίριαζε περισσότερο.
• Πολλές ήταν οι χώρες που απαγόρευαν την προβολή της ταινίας, μεταξύ αυτών η Μεγάλη Βρετανία και η Αυστραλία.
• Μία από τις αγαπημένες ταινίες του Michael Haneke, του David Cross, του Gaspar Noe και του Rainer Werner Fassbinder, και μαζί μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες κριτικά της 7ης τέχνης, έχοντας λάβει και τον τίτλο της “πιο άρρωστης ταινίας όλων των εποχών” αλλά και μια περίοπτη θέση στη γέννηση του επονομαζόμενου extreme-cinema.

Μουσικά Παραλειπόμενα

• Ο Ennio Morricone ήταν υπεύθυνος για την αυθεντική μουσική επένδυση που ερμηνεύεται στο πιάνο από τον Arnaldo Graziosi. Κυρίως όμως ακούμε κλασικές συνθέσεις, από Frederic Chopin, Carl Orff, κ.α.