Παράδεισος στη Δύση (2009)

ΣΥΝΟΨΗ

Ο Ηλίας είναι ένας μετανάστης που αναζητά μια εστία. Έρχεται από την Ανατολή για να ανακαλύψει τη Δύση. Στη διαδρομή θα περιπλανηθεί σε τόπους άγνωστους, θα γνωρίσει πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους, θα έρθει αντιμέτωπος με συμπεριφορές και πραγματικότητες που αγνοεί. Γιατί έχει μία μεγάλη επιθυμία: να επιβιώσει και να καταφέρει να φτιάξει μια καινούργια ζωή. Η επική περιπλάνηση του Ηλία ολοκληρώνεται με τρόπο “μαγικό” στο Παρίσι.

Σκηνοθεσία:

Κώστας Γαβράς

Κύριοι Ρόλοι:

Riccardo Scamarcio … Ηλίας

Juliane Kohler … Christina

Ulrich Tukur … Nick Nickleby

Anny Duperey … η καλή γυναίκα

Mona Achache … Marie-Lou

Bruno Lochet … Yann

Antoine Monot … Karl

Eric Caravaca … Jack

Jean-Christophe Folly … ο μουσικός

Ιεροκλής Μιχαηλίδης … Έλληνας στις Άλπεις

Άννυ Λούλου … Ελληνίδα στις Άλπεις

Michel Robin … θυρωρός ξενοδοχείου

Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης … Yvan

Τάσος Κωστής … κλέφτης

Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος … φίλος του Ηλία

Gil Alma … Bob

Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου … διευθύντρια κλαμπ

Άρτο Απαρτιάν … έμπορος

Ντίνα Μιχαηλίδου … Σοφία

Frederic Chau … Ασιάτης

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Κώστας Γαβράς, Jean-Claude Grumberg

Παραγωγή: Κώστας Γαβράς, Μάνος Κρεζίας, Jerome Seydoux

Μουσική: Armand Amar, Julien Baril

Φωτογραφία: Patrick Blossier

Μοντάζ: Yannick Kergoat

Σκηνικά: Alexandre Bancel

Κοστούμια: Mathe Pontanier, Ιουλία Σταυρίδου

Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Θετική.

Τίτλοι

Αυθεντικός Τίτλος: Eden a l’Ouest
Ελληνικός Τίτλος: Παράδεισος στη Δύση
Διεθνής Τίτλος: Eden Is West

Κύριες Διακρίσεις

Υποψήφια για ήχο στα βραβεία Ίρις.

Παραλειπόμενα

Πρώτη -έστω και κατά ένα μέρος- ελληνική παραγωγή για τον Κώστα Γαβρά, και πρώτη του που γυρίζεται στη γενέτειρα του χώρα.
Μπορεί το όνομα του κεντρικού ήρωα να μεταφράζεται ως Ηλίας, το κείμενο όμως δεν ξεκαθαρίζει ποτέ εθνικές ταυτότητες, θέλοντας να παραπέμψει στην επικρατούσα παγκοσμιοποίηση, ενώ ο ίδιος θα αποκαλέσει τον εαυτό του “Ελίας” (μια παραπομπή-λογοπαίγνιο στο Hel(l)as, που διεθνώς σημαίνει Ελλάδα αλλά και “αλίμονο”).
Tα γυρίσματα της ταινίας ξεκίνησαν από τις Γαλλικές Άλπεις, συνεχίστηκαν σε προάστια του Παρισιού για να καταλήξουν στα Ηλύσια Πεδία. Στη συνέχεια, οι συντελεστές μεταφέρθηκαν στην Κρήτη για 5 εβδομάδες, ενώ τα γυρίσματα ολοκληρώθηκαν στο Λαύριο.
Αναφορά θέλει τους κομπάρσους στη σκηνή με τους γυμνιστές να πληρώθηκαν με 50 ευρώ την ημέρα ο καθένας τους, ενώ πέρασαν “οντισιόν” έναν μήνα πριν στο Ηράκλειο.
Η ταινία έκλεισε εκτός συναγωνισμού το φεστιβάλ Βερολίνου.

ΚΡΙΤΙΚΗ

Κριτικός: Βασίλης Καγιογλίδης
Έκδοση Κειμένου: 20/2/2009

Οι ανησυχητικές διαστάσεις που λαμβάνει η λαθρομετανάστευση στη Γηραιά Ήπειρο δεν θα μπορούσαν να αφήσουν ασυγκίνητους τους Ευρωπαίους σκηνοθέτες. Ένα από τους μεγάλους, ο Γαβράς του σήμερα, απομακρύνεται από το κατά βάση πολιτικό σινεμά του και στα 76 του χρόνια πιο «νέος» και ορμητικός από ποτέ διαχειρίζεται το σύγχρονο κοινωνικό φαινόμενο της παράνομης μετανάστευσης με μία ανεπανάληπτη σκηνοθετική ελαφρότητα. Βρίσκει καταφύγιο στο σινεμά των αρχών το περασμένου αιώνα και αναδεικνύει την εύθυμη πλευρά του, προσθέτοντας αρκετές κωμικές πινελιές στην Οδύσσεια του δικού του ήρωα που έχει ταυτίσει την Ιθάκη με το Παρίσι του σήμερα. Η φρεσκάδα και η ηρεμία στα πλάνα του Έλληνα σκηνοθέτη ανάγουν το Eden is West σε μία από τις πιο αξιοπρεπείς ταινίες (παγκοσμίως) που αναφέρονται στο σύγχρονο κοινωνικό status.

Το «έπος» του Γαβρά δεν θα μπορούσε να είναι ρεαλιστικότερο. Και συνάμα καυστικότερο. Η ματαιοδοξία των Δυτικών Κοινωνιών, η απάθεια του καλοβολεμένου Δυτικού, η εφαρμογή των θεσμών για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι θέματα που καταλαμβάνουν τη δική τους θέση στο πολυσυλλεκτικό, πολυπρόσωπο και πολυεπίπεδο σενάριο που υπέγραψε ο Γαβράς σε συνεργασία με τον Jean-Claude Grumberg. Ο Ηλίας ξεκινάει από το πουθενά, διασχίζει το σύνορο Δύσης και Ανατολής και περνάει από διάφορες τόπους μέχρι να καταλήξει στο Παρίσι. Ένα κολλάζ εικόνων, φωτογραφίες και πορτρέτα ανθρώπων που συναντάει ο ήρωας κατά τη διάρκεια της διαδρομής του, όλα μέρος του δικού του δράματος, ξεδιπλώνονται αρμονικά επί της οθόνης μέχρι την πολυπόθητη εκπλήρωση (;) του ονείρου. Για να αντιληφθεί ότι όσο όμορφα κι αν δείχνουν τα πράγματα, ο χρόνος δεν θα σταματήσει να κυλάει παρά πρόσκαιρα και τα πάντα γύρω θα παραμείνουν το ίδιο σκληρά όπως είναι. Η πραγματικότητα πολλές φορές διαψεύδει τις ίδιες τις προσδοκίες. Και η ζωή δεν θα πάψει ποτέ να είναι για κάποιους ένα άπιαστο Όνειρο. Μία Οδύσσεια για τη μακρινή Ιθάκη.

Βαθμολογία: