Βασίλισσα στη Θάλασσα

Καθώς η άνοια διαβρώνει την ικανότητα μιας γυναίκας να επικοινωνεί την εσωτερική της ζωή, ο σύζυγος και η κόρη της αγωνίζονται να ενεργήσουν προς το συμφέρον της, πλοηγούμενοι στην αγάπη και τα εύθραυστα όρια μεταξύ φροντίδας, προστασίας και αυτονομίας.

Σκηνοθεσία:

Lance Hammer

Κύριοι Ρόλοι:

Juliette Binoche … Amanda

Tom Courtenay … Martin

Anna Calder-Marshall … Leslie

Florence Hunt … Sara

Steven Cree … Jonathan Reid

Michelle Jeram … Emma Walker

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Lance Hammer

Παραγωγή: Tristan Goligher, Lance Hammer

Φωτογραφία: Adolpho Veloso

Μοντάζ: Lance Hammer

Σκηνικά: Soraya Gilanni Viljoen

Κοστούμια: Saffron Cullane

Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Πολύ θετική.

Τίτλοι

• Αυθεντικός Τίτλος: Queen at Sea
• Ελληνικός Τίτλος: Βασίλισσα στη Θάλασσα

Κύριες Διακρίσεις

• Συμμετοχή στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ Βερολίνου. Βραβείο επιτροπής και δεύτερης ερμηνείας (Tom Courtenay και Anna Calder-Marshall).

Παραλειπόμενα

• Μόλις η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του Lance Hammer, μετά το Ballast (2008). Μεσολάβησαν 18 χρόνια, κατά τα οποία ο Hammer απομακρύνθηκε από τον κινηματογράφο και εργάστηκε μεταξύ άλλων στην αρχιτεκτονική και τις επενδύσεις. Το Ballast είχε κερδίσει το βραβείο σκηνοθεσίας στο Sundance, αλλά ο ίδιος το χαρακτήρισε οικονομικά καταστροφικό.
• Η ιδέα της ταινίας προέκυψε από πραγματικές δημοσιευμένες ιστορίες σχετικά με συζύγους με άνοια και τα παιδιά τους που αμφισβητούν αν εξακολουθούν να μπορούν να συναινούν σε σεξουαλικές σχέσεις. Ο Hammer είπε ότι διάβασε αρκετές παρόμοιες περιπτώσεις και ακριβώς η δυσκολία να αποφασίσει ποια πλευρά είχε δίκιο τον ώθησε να γράψει την ταινία.
• Ο αμερικανός δημιουργός γνώριζε εξαρχής ότι το θέμα θα έφερνε συγκρίσεις με το Αγάπη του Michael Haneke. Για να αποφύγει την επανάληψη της ίδιας κινηματογραφικής προσέγγισης, έλεγε στον εαυτό του ότι όταν μια σκηνή άρχιζε να θυμίζει υπερβολικά την ταινία του Haneke, έπρεπε να κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση.
• Ο τίτλος Queen at Sea προέκυψε σχεδόν τυχαία: ο Hammer τον σκέφτηκε ενώ βρισκόταν στην κουζίνα και μαγείρευε αυγά. Το αγγλικό ιδίωμα «at sea» σημαίνει «χαμένος/μπερδεμένος», ενώ η «Queen» παραπέμπει στη μητριαρχική φιγούρα της οικογένειας που βρίσκεται σε κίνδυνο.
• Ο Hammer αρχικά έγραψε το σενάριο τοποθετώντας την ιστορία στη Νέα Υόρκη, ώστε να μπορεί η παραγωγή να μεταφερθεί εύκολα σε οποιαδήποτε μεγάλη πόλη ανάλογα με τη χρηματοδότηση. Η επιλογή του Tom Courtenay για τον Μάρτιν ήταν αυτή που τελικά μετέφερε ολόκληρη την παραγωγή στο Λονδίνο.
• Η Juliette Binoche ήταν η πρώτη μεγάλη επιλογή του Hammer για την Αμάντα. Η συμμετοχή της όμως δημιούργησε πρόβλημα στη χρηματοδότηση, καθώς οι αρχικοί χρηματοδότες ζητούσαν αμερικανίδα πρωταγωνίστρια. Ο σκηνοθέτης προτίμησε τελικά να ρισκάρει τη χρηματοδότηση παρά να αντικαταστήσει την Binoche.
• Ο Tom Courtenay ήταν επίσης προσωπική επιλογή του Hammer. Ο σκηνοθέτης τού έστειλε το σενάριο χωρίς να είναι βέβαιος ότι θα ενδιαφερόταν -ο Courtenay απάντησε αμέσως θετικά.
• Η Anna Calder-Marshall προτάθηκε ουσιαστικά από τον ίδιο τον Courtenay. Αφού είδε φωτογραφία της σε λίστα υποψήφιων ηθοποιών, είπε στον Hammer ότι ήταν η σωστή για τη Λέσλι. Οι δυο τους είχαν συνεργαστεί παλαιότερα στο θέατρο, στο Άμλετ, και διατηρούσαν έκτοτε φιλική σχέση. Ακολούθως, ο Courtenay και ο Hammer επισκέφθηκαν την Calder-Marshall στο Κεντ και γύρισαν ένα δοκιμαστικό βίντεο για να το στείλουν στην Binoche. Η Binoche ενθουσιάστηκε με τη γηραιά ηθοποιό και έτσι ολοκληρώθηκε η βασική τριάδα του καστ.
• Πριν από τα γυρίσματα έγινε ένας ολόκληρος μήνας εργαστηρίων με τους Binoche, Courtenay, Calder-Marshall και Florence Hunt -η τελευταία στο κινηματογραφικό της ντεμπούτο. Οι ηθοποιοί συζητούσαν και αυτοσχεδίαζαν πάνω στις σκηνές, ενώ ο Hammer κατέγραφε τις πρόβες με το κινητό του και στη συνέχεια ενσωμάτωνε στο σενάριο φράσεις που προέκυπταν αυθόρμητα.
• Οι σκηνές των εφήβων ήταν σε μεγάλο βαθμό αυτοσχεδιασμένες. Ο Hammer παραδέχτηκε ότι δεν μπορούσε να γράψει πειστικά τον τρόπο με τον οποίο μιλούν και συμπεριφέρονται οι 16χρονοι, οπότε άφησε τη Florence Hunt και τους νεότερους ηθοποιούς να δημιουργήσουν οι ίδιοι μεγάλο μέρος του υλικού.
• Η αντίθεση ανάμεσα στα δύο βασικά σπίτια της ταινίας ήταν συνειδητή. Στο σπίτι των ηλικιωμένων η κάμερα είναι κατά κανόνα σταθερή και ήρεμη, ενώ στις σκηνές της νεότερης γενιάς γίνεται πιο κινητική και στο χέρι. Η διαφορά σχεδιάστηκε για να αποτυπώνει τη σωματική ακινησία της τρίτης ηλικίας απέναντι στη χαοτική ενέργεια των εφήβων.
• Ο σκηνοθέτης ήθελε η άνοια της Λέσλι να αποδοθεί χωρίς θεατρικές υπερβολές. Η Calder-Marshall επισκέφθηκε μονάδες φροντίδας και παρατήρησε ανθρώπους με άνοια, προσέχοντας ιδιαίτερα τον τρόπο με τον οποίο η κατάσταση εκφράζεται μέσα από το βλέμμα, τις κινήσεις και τις εκφράσεις αντί για τον διάλογο.
• Η Calder-Marshall ζωγραφίζει πραγματικά στην ταινία. Ο Courtenay αποκάλυψε ότι οι πίνακες που δημιουργεί η Λέσλι είναι δικά της έργα και όχι αντικείμενα που κατασκευάστηκαν αποκλειστικά για την παραγωγή.
• Η παραγωγή έκανε εκτεταμένη έρευνα για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι βρετανικές υπηρεσίες σε περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης. Μετά τη μεταφορά της ιστορίας από τη Νέα Υόρκη στο Λονδίνο, το σενάριο ξαναγράφτηκε ώστε να αντανακλά τις πραγματικές διαδικασίες των βρετανικών SARC και SOE. Μάλιστα, ορισμένοι από τους ανθρώπους που χρησιμοποιήθηκαν ως σύμβουλοι της παραγωγής κατέληξαν να εμφανίζονται και στην ταινία. Η Michelle Jeram, πρώην SOE, βοήθησε στη διαμόρφωση του σεναρίου και πήρε ρόλο, ενώ η Marie-Elle Vooijs, πραγματική γιατρός SARC, και η Jean Pemberton, πραγματική κοινωνική λειτουργός, συμμετείχαν επίσης ως ηθοποιοί.
• Το σπίτι των δύο ηλικιωμένων επιλέχθηκε αφού απορρίφθηκε ένα αρχικά προτιμημένο, πολύ πιο περίτεχνο σπίτι. Ο Hammer θεώρησε το συγκεκριμένο υπερβολικά «πολυτελές» και ήθελε ένα πιο απλό. Καθοριστικό στοιχείο ήταν η σκάλα, η οποία έγινε επαναλαμβανόμενο οπτικό μοτίβο της ταινίας και μετατρέπεται από μέρος της καθημερινότητας σε εμπόδιο και κίνδυνο.
• Η ταινία γυρίστηκε σε 35mm, σε αναλογία 1.66:1.