1945: η ήττα του ναζισμού θα σημάνει τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Χίτλερ και οι στρατιωτικοί του με τις οικογένειές τους είναι όλοι κλεισμένοι σε καταφύγιο του Βερολίνου, περιμένοντας το μοιραίο τέλος. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η Τράουντλ, η γραμματέας του, που μέσα από τα μάτια της καταγράφηκαν οι συγκλονιστικές τελευταίες μέρες του Χίτλερ και της κυριαρχίας των ναζί…
Σκηνοθεσία:
Κύριοι Ρόλοι:
Bruno Ganz … Adolf Hitler
Alexandra Maria Lara … Traudl Junge
Corinna Harfouch … Magda Goebbels
Ulrich Matthes … Joseph Goebbels
Juliane Kohler … Eva Braun
Heino Ferch … Albert Speer
Christian Berkel … Ernst-Gunther Schenck
Thomas Kretschmann … Hermann Fegelein
Ulrich Noethen … Heinrich Himmler
Birgit Minichmayr … Gerda Christian
Rolf Kanies … Hans Krebs
Justus von Dohnanyi … Wilhelm Burgdorf
Michael Mendl … Helmuth Weidling
Andre Hennicke … Wilhelm Mohnke
Christian Redl … Alfred Jodl
Gotz Otto … Otto Gunsche
Thomas Limpinsel … Heinz Linge
Matthias Habich … Werner Haase
Alexander Held … Walther Hewel
Devid Striesow … Fritz Tornow
Dieter Mann … Wilhelm Keitel
Julia Jentsch … Hannah Potrovsky
Κεντρικό Επιτελείο:
Σενάριο: Bernd Eichinger
Παραγωγή: Bernd Eichinger
Μουσική: Stephan Zacharias
Φωτογραφία: Rainer Klausmann
Μοντάζ: Hans Funck
Σκηνικά: Bernd Lepel
Κοστούμια: Claudia Bobsin
Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Πολύ θετική.
Τίτλοι
- Αυθεντικός Τίτλος: Der Untergang
- Ελληνικός Τίτλος: Η Πτώση
- Διεθνής Τίτλος: Downfall
Σεναριακή Πηγή
- Βιβλίο: Der Untergang: Hitler und das Ende des Dritten Reiches του Joachim Fest.
- Βιβλίο: Bis zur Letzten Stund των Traudl Junge, Melissa Muller.
Κύριες Διακρίσεις
- Υποψήφιο για Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας (Γερμανία).
- Υποψήφιο για αντρική ερμηνεία (Bruno Ganz) στα Ευρωπαϊκά Βραβεία.
- Υποψήφιο για πρώτο αντρικό ρόλο (Bruno Ganz) και δεύτερο γυναικείο ρόλο (Corinna Harfouch και Juliane Kohler) στα εθνικά βραβεία της Γερμανίας.
Παραλειπόμενα
- Ο Oliver Hirschbiegel αρχικά δίστασε να αναλάβει την ταινία. Ως Γερμανός θεωρούσε τον ναζισμό ένα ιδιαίτερα φορτισμένο και σχεδόν απαγορευμένο θέμα, αλλά τελικά τον ενδιέφερε η διερεύνηση του πώς οι Γερμανοί είχαν οδηγηθεί σε τέτοια άκρα.
- Ο Bruno Ganz ήταν η πρώτη επιλογή του Hirschbiegel για τον Αδόλφο Χίτλερ, αλλά ο ίδιος ήταν αρχικά επιφυλακτικός και αρκετοί φίλοι του τον συμβούλευσαν να μη δεχτεί τον ρόλο.
- Για να προετοιμαστεί, ο Bruno Ganz μελέτησε επί τέσσερις μήνες μια σπάνια ηχογράφηση του Χίτλερ σε ιδιωτική συνομιλία με τον φινλανδό στρατάρχη Carl Gustaf Emil Mannerheim, ώστε να αναπαράγει τη φυσιολογική φωνή και την αυστριακή προφορά του. Ο Ganz μελέτησε επίσης ασθενείς με Πάρκινσον σε ελβετικό νοσοκομείο. Παρατηρώντας αρχειακό υλικό, είχε καταλήξει ότι ο Χίτλερ έπασχε από τη συγκεκριμένη ασθένεια και χρησιμοποίησε τις χαρακτηριστικές κινήσεις και τον τρόμο του σώματος στην ερμηνεία του.
- Η Alexandra Maria Lara, που υποδύεται την Τράουντλ Γιούνγκε, είχε ήδη παρακολουθήσει το ντοκιμαντέρ Σκοτεινό Σημείο: Η Γραμματέας του Χίτλερ (2002) του Andre Heller. Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της διάβασε το Bis zur Letzten Stund, το οποίο είχε γράψει η ίδια η Traudl Junge και η Melissa Muller.
- Τα γυρίσματα του καταφυγίου του Χίτλερ έγιναν σε σκηνικά στο Μόναχο, ενώ για τις εξωτερικές σκηνές χρησιμοποιήθηκε το ιστορικό κέντρο της Αγίας Πετρούπολης. Η πόλη επιλέχθηκε επειδή διέθετε αρχιτεκτονική που μπορούσε να θυμίσει το Βερολίνο του 1945 και δρόμους με ελάχιστα σύγχρονα διαφημιστικά στοιχεία.
- Πολλές από τις ατάκες του Χίτλερ προέρχονται από μαρτυρίες ανθρώπων που βρίσκονταν στο καταφύγιο, κυρίως από τις αναμνήσεις της Traudl Junge και του Albert Speer. Ωστόσο, η μετατροπή αυτών των μεταπολεμικών μαρτυριών σε ενιαίες κινηματογραφικές σκηνές σημαίνει αναγκαστικά ότι ορισμένοι διάλογοι είναι δραματοποιημένοι.
- Η Inge Dombrowski, όπως και ο Wilhelm και η Dorothee Kranz ανήκουν στους φανταστικούς χαρακτήρες της ταινίας. Ορισμένα πρόσωπα δημιουργήθηκαν για να συμπυκνώσουν ή να υπηρετήσουν δραματουργικά γεγονότα που προέρχονται από διαφορετικές μαρτυρίες.
- Η περίφημη σκηνή της έκρηξης του Χίτλερ για την αποτυχία της επίθεσης του Felix Steiner στις 22 Απριλίου βασίζεται σε μεταγενέστερες μαρτυρίες και όχι σε άμεση καταγραφή της συγκεκριμένης συνομιλίας. Μάλιστα, η Traudl Junge και ο Rochus Misch δεν βρίσκονταν στο δωμάτιο κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης σύσκεψης.
- Η σκηνή της αυτοκτονίας των Joseph και Magda Goebbels δεν αναπαριστά ακριβώς τον ιστορικά τεκμηριωμένο τρόπο του θανάτου τους: στην πραγματικότητα χρησιμοποίησαν κυάνιο και οι σοροί τους μεταφέρθηκαν κατόπιν στον κήπο της καγκελαρίας για να καούν.
- Το χρυσό κομματικό σήμα που ο Χίτλερ βγάζει από το σακάκι του και παραδίδει στη Magda Goebbels δεν είναι τυχαίο αντικείμενο. Πρόκειται για το “χρυσό μετάλλιο του κόμματος” που ο Χίτλερ είχε τον αριθμό 1. Το πραγματικό σήμα βρέθηκε από τους Σοβιετικούς στο καταφύγιο, πέρασε στη συλλογή του KGB και εκτέθηκε το 2005, πριν κλαπεί τον ίδιο χρόνο και εξαφανιστεί.
- Η ταινία δεν αποτελεί την πρώτη γερμανική κινηματογραφική απόπειρα να παρουσιαστεί ο Χίτλερ ως κεντρικός χαρακτήρας ιστορικού δράματος, αλλά είναι η πρώτη γερμανική ταινία όπου ο Χίτλερ βρίσκεται τόσο ξεκάθαρα στο δραματουργικό κέντρο. Προκάλεσε έτσι έντονη συζήτηση στη Γερμανία ήδη πριν από την κυκλοφορία της. Η πρόθεση των δημιουργών να αναπαραστήσουν τον Χίτλερ ως ολοκληρωμένο άνθρωπο και όχι ως μονοδιάστατο «τέρας» αποτέλεσε βασικό σημείο της δημόσιας συζήτησης γύρω από την ταινία. Ο ίδιος ο Ganz είχε δηλώσει ότι, ως ηθοποιός που προσπαθεί να κατανοήσει έναν άνθρωπο για να τον υποδυθεί, υπήρχαν στιγμές κατά τις οποίες αισθάνθηκε ακόμη και κάποια μορφή συμπάθειας για τον χαρακτήρα -όχι για τις ιδέες του.
- Η ταινία επιδιώκει έντονα την αίσθηση ιστορικής αυθεντικότητας, αλλά ιστορικοί έχουν επισημάνει ότι αυτή η «αυθεντικότητα» δεν πρέπει να συγχέεται με απόλυτη ιστορική αναπαράσταση: οι διαθέσιμες πηγές συχνά είναι μεταπολεμικές μαρτυρίες που μεταξύ τους διαφέρουν, ενώ το σενάριο αναγκαστικά τις μετατρέπει σε συγκεκριμένους διαλόγους και σκηνές.
- Η εικόνα του φιλμ απέκτησε ασυνήθιστα μεγάλη πολιτιστική «δεύτερη ζωή» χάρη στη σκηνή της έκρηξης του Χίτλερ στο καταφύγιο: μετά την κυκλοφορία της ταινίας, η σκηνή έγινε διεθνές internet-meme, με αμέτρητες παρωδίες που αντικαθιστούν τους γερμανικούς υπότιτλους με άσχετους διαλόγους -όπως και ελληνικούς.
- Με προϋπολογισμό περίπου 13,5 εκατομμυρίων ευρώ, το φιλμ ήταν την εποχή της παραγωγής του η τρίτη ακριβότερη γερμανική κινηματογραφική παραγωγή όλων των εποχών. Οι εισπράξεις, δε, πέτυχαν να φτάσουν στα 92,2 εκατομμύρια δολάρια.
- Άμεσα, το 2005, έκανε την εμφάνιση της στη γερμανική τηλεόραση μια Extended-Version με 25 λεπτά εξτρά υλικό, ενώ ακολούθησε η κυκλοφορία της στο DVD.
Γκαλερι φωτογραφιων
