Το Ποτάμι

Τρεις άντρες κλέβουν έναν χρυσό σταυρό και κυριεύονται από απληστία καθώς προσπαθούν να διασχίσουν το ποτάμι. Ένας στρατιώτης που τοποθετεί νάρκες συνομιλεί μέσω της μουσικής με έναν αντίπαλο της άλλης όχθης. Ένα ερωτευμένο ζευγάρι βρίσκεται κυνηγημένο από τον πατέρα της κοπέλας. Ένας μικρός βοσκός κρύβει ένα κοριτσάκι που το έχει σκάσει από τη διαλυμένη οικογένειά της. Τέσσερις διαφορετικές ιστορίες με συνδετικό κρίκο τις όχθες ενός ποταμού.

Σκηνοθεσία:

Νίκος Κούνδουρος

Κύριοι Ρόλοι:

Τίτος Βανδής … ο κλέφτης

Patrizia Bini … Άννα

Ανέστης Βλάχος … δεκανέας Εμμανουήλ Καζακίδης

Γιώργος Εμιρζάς … ο σύντροφος της Άννας

Τάκης Εμμανουήλ … Μάρκος

Ντέπη Μαρτίνη … η αδερφή της Μαρίας

Ντίνα Τριάντη … Μαρία

Χριστόφορος Ζήκας … Τάσος

Βαγγέλης Ιωαννίδης … ο βοσκός

Αγγελική Πάντσου … η κόρη του ταγματάρχη

Σπύρος Παππάς … ανθυπολοχαγός

Γιώργος Φουρνιάδης … στρατιώτης

Περικλής Ιωαννίδης … στρατιώτης

Δημήτρης Γαλανάκης … στρατιώτης

Χρήστος Βασιλαράκος … στρατιώτης

Πέτρος Φυσσούν … αφηγητής (φωνή)

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Ιάκωβος Καμπανέλλης, Νίκος Κούνδουρος

Παραγωγή: Nick Mark Justin, Chelly Wilson

Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

Φωτογραφία: Giovanni Varriano

Μοντάζ: Ντίνος Κατσουρίδης, Νίκος Κούνδουρος

Σκηνικά: Νίκος Κούνδουρος

Κοστούμια: Νίκος Κούνδουρος

Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Θετική.

Τίτλοι

• Αυθεντικός Τίτλος: Το Ποτάμι
• Εναλλακτικός Τίτλος: Η Εδώ Μεριά του Ποταμού
• Διεθνής Τίτλος: The River

Κύριες Διακρίσεις

• Βραβείο σκηνοθεσίας και μουσικής φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.
• Βραβείο σκηνοθεσίας στο φεστιβάλ Βοστόνης.

Παραλειπόμενα

• Αρχική έμπνευση για την ταινία υπήρξε το διήγημα του Αντώνη Σαμαράκη “Το Ποτάμι”, από τη συλλογή “Ζητείται Ελπίς” που εκδόθηκε το 1954. Η σεναριακή ιδέα εμπλουτίστηκε με τη συμβολή του Νότη Περγιάλη, ενώ το τελικό σενάριο διαμορφώθηκε με τη συνεργασία του Νίκου Κούνδουρου με τον Ιάκωβο Καμπανέλλη.
• Η ταινία προβλήθηκε για πρώτη φορά στις 21 Σεπτεμβρίου 1960, στο 1ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, σε δύο εκδοχές: μία σε μοντάζ των Κατσουρίδη-Κούνδουρου όπου οι τέσσερις ιστορίες αλληλοδιαπλέκονται, και μία σε μοντάζ του Γιάννη Πετροπουλάκη, με τις ιστορίες να είναι χωρισμένες και αυτοτελείς, σύμφωνα με τις επιθυμίες των αμερικανών παραγωγών. Ο Κούνδουρος οδήγησε τους παραγωγούς στα δικαστήρια και τελικά κέρδισε το δικαίωμα στο τελικό μοντάζ, κάτι που συνέβη για πρώτη φορά στην Ελλάδα.
• Η τεχνική επεξεργασία της ταινίας έγινε στα εργαστήρια της Finos Film, ενώ στο επιτελείο της συμμετέχουν σταθεροί συνεργάτες της εταιρείας.
• Τα γυρίσματα της ταινίας πραγματοποιήθηκαν στον ποταμό Στρυμόνα το 1958.
• Κινηματογραφικό ντεμπούτο για τους Γιώργο Εμιρζά και Τάκη Εμμανουήλ. Η μικρή Αγγελική Πάντσου πραγματοποιεί εδώ τη μοναδική της εμφάνιση.
• Εδώ ξεκινά η κινηματογραφική πορεία του Κώστα Φέρρη. Στην αρχή των γυρισμάτων ήταν προσωπικός βοηθός του Κούνδουρου, αλλά στην πορεία ανέλαβε χρέη βοηθού σκηνοθέτη μετά την αποχώρηση των Δημήτρη Σταύρακα και Πέτρου Λύκα.
• Στην πρώτη της τηλεοπτική προβολή, η ταινία προβλήθηκε περικομμένη με διάρκεια 43ών λεπτών και απουσίαζε η ιστορία με τον έρωτα των δύο παιδιών. Προβλήθηκε για πρώτη φορά αποκατεστημένη στην ολοκληρωμένη της εκδοχή με το μοντάζ του Κούνδουρου από την ΕΡΤ2 στις 26 Αυγούστου 2018. Τον Απρίλιο του 2020, ήταν μια από τις ταινίες που προβλήθηκαν στο online πρόγραμμα της Ταινιοθήκης με τίτλο “Η Ταινιοθήκη στο Σπίτι”.

Μουσικά Παραλειπόμενα

• Ο Ορφέας Κρεούζης ντουμπλάρει τον Ανέστη Βλάχο στο τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι “Διψούν οι Κάμποι”. Μέρος των στίχων είναι παρμένο από το δημοτικό τραγούδι “Η Κλεφτοπούλα” με επιπλέον στίχους του Χατζιδάκι. Μπουζούκι παίζει ο ίδιος ο Κρεουζής.
• Στο σάουντρακ της ταινίας συμμετέχουν οι μουσικοί Γεράσιμος Μηλιαρέσης (κιθάρα), Βασίλης Τσιτσάνης (μπουζούκι) και Γιάννης Λειβαδίτης (σαντούρι).