Η Ζούγκλα της Ασφάλτου

Ένας κακοποιός, ο Ντοκ, με την οικονομική υποστήριξη ενός διεφθαρμένου δικηγόρου, του Αλόνζο Έμεριχ, σχεδιάζει μια τέλεια ληστεία χρυσού. Ο Ντοκ συγκεντρώνει ένα γκρουπ από ημιεπαγγελματίες κακοποιούς και προχωρεί στο σχέδιο της ληστείας. Αρχικά, ο Αλόνζο επρόκειτο να προδώσει τον Ντοκ και την παρέα του, παίρνοντας για λογαριασμό του όλο το προϊόν της ληστείας. Ο Ντιξ Χάντλεϊ, όμως, ο πιο σκληρός της συμμορίας, αντιλαμβάνεται τις προθέσεις του.

Σκηνοθεσία:

John Huston

Κύριοι Ρόλοι:

Sterling Hayden … Dix Handley

Louis Calhern … Alonzo D. Emmerich

Jean Hagen … ‘Doll’ Conovan

James Whitmore … Gus Minissi

Sam Jaffe … ‘Doc’ Erwin Riedenschneider

John McIntire … επιθεωρητής Hardy

Marc Lawrence … Cobby

Barry Kelley … υπαστυνόμος Ditrich

Anthony Caruso … Louis Ciavelli

Teresa Celli … Maria Ciavelli

Marilyn Monroe … Angela Phinlay

Dorothy Tree … May Emmerich

Brad Dexter … Bob Brannom

Strother Martin … Karl Anton Smith

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Ben Maddow, John Huston

Παραγωγή: Arthur Hornblow Jr., John Huston

Μουσική: Miklos Rozsa

Φωτογραφία: Harold Rosson

Μοντάζ: George Boemler

Σκηνικά: Randall Duell, Cedric Gibbons

Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Πολύ θετική.

Τίτλοι

• Αυθεντικός Τίτλος: The Asphalt Jungle
• Ελληνικός Τίτλος: Η Ζούγκλα της Ασφάλτου
• Εναλλακτικός Τίτλος: The Asphalt Jungle (The City Under the City)
• Εναλλακτικός Τίτλος: Κουρσάροι των Μεγαλουπόλεων [επανέκδοσης]

Άμεσοι Σύνδεσμοι

• Τα Σίδερα Σπάζουν (1958)

Σεναριακή Πηγή

• Μυθιστόρημα: The Asphalt Jungle του W.R. Burnett.

Κύριες Διακρίσεις

• Υποψήφιο για Όσκαρ σκηνοθεσίας, δεύτερου αντρικού ρόλου (Sam Jaffe), διασκευασμένου σεναρίου και φωτογραφίας.
• Υποψήφιο για Χρυσή Σφαίρα σκηνοθεσίας, σεναρίου και φωτογραφίας.
• Υποψήφιο για Bafta καλύτερης ταινίας από οποιαδήποτε προέλευση.
• Συμμετοχή στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ Βενετίας. Βραβείο αντρικής ερμηνείας (Sam Jaffe).

Παραλειπόμενα

• Ο υπεύθυνος παραγωγής της Metro-Goldwyn-Mayer, Dore Schary, ήταν που εντόπισε το βιβλίο του 1949 από τον W.R. Burnett άμεσα με την κυκλοφορία του, και έδωσε το πράσινο φως της διασκευής του παρά τις αντιρρήσεις του αφεντικού του στούντιο, Louis B. Mayer. Άμεσα οι John Huston και Ben Maddow ξεκίνησαν τη συγγραφή του σεναρίου, με τον Huston να έχει την ελευθερία τόσο της επιλογής του καστ όσο και στο δημιουργικό κομμάτι, μια και δεν θεωρήθηκε σημαντική παραγωγή για το στούντιο.
• Άσημη ακόμα, η Marilyn Monroe δεν ήταν η πρώτη επιλογή του Huston, αλλά η Lola Albright που όμως δεν ήταν διαθέσιμη. Ο σκηνοθέτης κάλεσε στο γραφείο του τη νεαρή ηθοποιό για το δοκιμαστικό, και η πρώτη του σκέψη ήταν να την απορρίψει. Άλλαξε όμως γρήγορα άποψη όταν την παρακολούθησε να περπατάει προς την έξοδο του δωματίου. Αργότερα θα δηλώσει για αυτό: “μία από τις ελάχιστες ηθοποιούς που μπορούσε να κάνει είσοδο με το να βγαίνει από το δωμάτιο”. Η αφίσα της ταινίας με τη Monroe που κυκλοφορεί ευρέως δεν αφορά την αρχική έξοδο της ταινίας, αλλά την επανέκδοση της όταν πια η ηθοποιός είχε γίνει αστέρι πρώτου μεγέθους.
• Η επιτροπή λογοκρισίας είχε θέσει μόνο μία ένσταση και αυτή αφορούσε τη σκηνή της αυτοκτονίας του Αλόνζο. Έτσι, η σκηνή γράφτηκε εκ νέου, με τον ήρωα να φαίνεται πλέον ότι δεν είχε απόλυτη αίσθηση της πράξης του.
• Ο Huston επηρεάστηκε έντονα από τους ιταλούς νεορεαλιστές και παρουσίασε μία από τις πρώτες τόσο ρεαλιστές απεικονίσεις του υπόκοσμου, με το φιλμ να καθιερώνεται ως ένα από τα πιο επιδραστικά νουάρ της ιστορίας. Οι κριτικές της εποχής ήταν θετικές (αν και τα έσοδα ήταν χαμηλά), αλλά ανάμεσα στους επικριτές ήταν και ο ίδιος ο Louis B. Mayer -είχε αργότερα δηλώσει: «Αυτό το πράγμα με την άσφαλτο είναι γεμάτο με αηδιαστικούς, άσχημους ανθρώπους που κάνουν άσχημα πράγματα. Δεν θα διέσχιζα το δωμάτιο για να δω κάτι τέτοιο». Με την πάροδο των ετών οι κριτικές έγιναν ακόμα θετικότερες, και το φιλμ συγκαταλέγεται ανάμεσα στις καλύτερες δουλειές του δημιουργού του.
• Το 1961 στο κανάλι ABC κυκλοφόρησε η ομώνυμη τηλεοπτική σειρά, με πρωταγωνιστές τους Jack Warden, Arch Johnson και William Smith. Με εξαίρεση όμως ένα μόνο επεισόδιο από τα 13, η σειρά δεν είχε άμεση σχέση με την πλοκή της ταινίας. Ήδη από το 1958, το φιλμ είχε αποτελέσει τη σεναριακή βάση για το γουέστερν Τα Σίδερα Σπάζουν (The Badlanders) του Delmer Daves, ενώ το 1963 είχαμε το Cairo με τον George Sanders, που ήταν σχεδόν σκηνή προς σκηνή ριμέικ. Το 1972 ήρθε και η blaxploitation εκδοχή με τίτλο Cool Breeze.
• Η ταινία χρωματίστηκε από την Turner Entertainment Co. στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Τον Ιούλιο του 1989, οι κληρονόμοι του Huston έκαναν μια ανεπιτυχή προσπάθεια να αποτρέψουν την μετάδοση μιας χρωματισμένης εκδοχής της ταινίας στη γαλλική τηλεόραση, αλλά έχασαν την υπόθεση στο γαλλικό δικαστήριο. Η χρωματισμένη εκδοχή μεταδόθηκε το 1989, αλλά το 1994 το εφετείο στις Βερσαλλίες ανέτρεψε την απόφαση του 1989 και επέβαλε πρόστιμο στην Turner Entertainment 400ων χιλιάδων φράγκων για τη μετάδοση της χρωματισμένης εκδοχής.