Συντάκτης: Γιώργος Ξανθάκης

Το «Καμία Άλλη Επιλογή» (2025) του Park Chan-wook αποτελεί μια σύγχρονη, πολιτισμικά μετατοπισμένη αλλά βαθύτατα πιστή αναβίωση του αντι-καπιταλιστικού παραμυθιού τρόμου που πρώτος έπλασε ο Donald E. Westlake στο μυθιστόρημα «The Ax» και αργότερα μετέγραψε στον κινηματογράφο ο Κώστας Γαβράς με το «Τσεκούρι» (2005). Η κορεατική εκδοχή υπερβαίνει τη διάσταση του απλού ριμέικ: λειτουργεί ως κριτική συνέχεια και ευρύτερη κοινωνική ανατομία ενός κόσμου που έχει πλέον βυθιστεί ακόμη πιο βαθιά στη λογική του ανελέητου ανταγωνισμού, της εργασιακής ανασφάλειας και της συστηματικής διάλυσης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ο Park, αξιοποιώντας με απόλυτη επίγνωση τα εργαλεία της μαύρης κωμωδίας, του γκροτέσκου και της κοινωνικής αλληγορίας, μετατρέπει την ιστορία του απελπισμένου Yoo Man-su σε μια προειδοποίηση υψηλής έντασης για το παρόν και το μέλλον της παγκοσμιοποιημένης εργασίας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Yoo Man-su, ένας εξειδικευμένος τεχνικός της χαρτοποιίας με 25 χρόνια υπηρεσίας, ο οποίος χάνει ξαφνικά τη θέση του εξαιτίας της εξαγοράς της Solar Paper από ένα αμερικανικό κογκλομεράτο. Η σκηνή της απόλυσης παρουσιάζει ήδη την ειρωνεία του τίτλου: «Λυπούμαστε. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή». Αυτή η κοινότοπη, τεχνοκρατική φράση μετατρέπεται σε μοτίβο της κοινωνικής παραίτησης, ένα ιδεολογικό ρεφρέν που νομιμοποιεί τη βαρβαρότητα των εταιρικών συγχωνεύσεων, την αποανθρωποποίηση της παραγωγής και την απόλυτη κυριαρχία της κερδοφορίας.

Με την απόλυση ξεκινά μια ανεξέλεγκτη καθοδική πορεία: η οικογένεια αναγκάζεται να πουλήσει το σπίτι, τα προσωπικά της αντικείμενα, ακόμη και τα σκυλιά. Η σύζυγος Ji-won ανασύρει το ξεχασμένο πτυχίο της για να βγάλει τα προς το ζην. Ο γιος Ji-woong κλέβει κινητά. Η κόρη Da-in, αυτιστική και ευάλωτη, βιώνει μια καθημερινότητα όπου κάθε μείωση δαπανών ισοδυναμεί με μια νέα πληγή.

Ο Park ενσωματώνει όλες αυτές τις παράλληλες καταρρεύσεις σε έναν ρυθμό που ταλαντεύεται διαρκώς ανάμεσα στο κωμικό και στο τραγικό. Η ταινία λειτουργεί σε ένα διπλό επίπεδο: η πραγματικότητα μοιάζει να διογκώνεται σε υπερβολή, αλλά αυτή η υπερβολή δεν μετατρέπει την πραγματικότητα σε φάρσα. Αντιθέτως, αποκαλύπτει πόσο φαρσική είναι η ίδια η κοινωνική μας δομή.

Ο Man-su δεν είναι ψυχοπαθής δολοφόνος · είναι ένας απελπισμένος άνθρωπος, προϊόν ενός συστήματος που παρουσιάζεται ως φυσικό, ενώ είναι απρόσωπο και άκρως κατασκευασμένο. Η απόφαση να εξοντώσει τους επαγγελματικούς του ανταγωνιστές -μια αναπαραγωγή της λογικής του Γαβρά, αλλά με σημαντικές διαφοροποιήσεις- εντάσσεται στην εσωτερική του διάλυση: η αμηχανία, η ντροπή, η απολεσθείσα ανδροπρέπεια και η πίεση της πατριαρχικής φιλοδοξίας δημιουργούν ένα μείγμα από όπου αναβλύζει ένα γκροτέσκο, σχεδόν σλάπστικ κύμα βίας.

Σε αντίθεση με τον Bruno Davert του Γαβρά, που ακολουθούσε μια διανοητική, σχεδόν μηχανιστική λογική κοινωνικού «κυνηγιού», ο Man-su του Park είναι αδέξιος, ευάλωτος, διαρκώς έτοιμος να καταρρεύσει. Η σκηνή όπου προσπαθεί να τεμαχίσει ένα πτώμα στο θερμοκήπιό του, μόνο για να τον ανακαλύψει ο θετός του γιος, αποδομεί με αξιοσημείωτη οξύτητα την υποκρισία της μικροαστικής οικογένειας.

Η σύζυγος, ανακαλύπτοντας αργότερα τις ενδείξεις του εγκλήματος, επιλέγει τη συγκάλυψη: όχι από συνενοχή, αλλά από ανάγκη, από την επίγνωση ότι η οικογενειακή ευημερία και το κοινωνικό στάτους χτίζονται πάνω σε ένα θεμέλιο βίας, καταστολής και ανομολόγητων συμβιβασμών. Σε αυτό το σημείο η ταινία πλησιάζει τις αλληγορίες του  Buñuel, αποδομώντας το πρότυπο της αστικής οικογένειας ως οχυρό ορθολογισμού.

Η κορύφωση της ταινίας, το φινάλε όπου ο Man-su αποκτά επιτέλους τη θέση που τόσο λαχταρούσε, είναι από τις πιο πικρές πολιτικές ειρωνείες του σύγχρονου κινηματογράφου. Ο πρωταγωνιστής γίνεται διευθυντής ενός εργοστασίου στο οποίο… δεν υπάρχει κανείς. Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν απολυθεί · η παραγωγή είναι πλήρως αυτοματοποιημένη · ο ίδιος καλείται μόνο να «επιβλέψει» μηχανές που σύντομα θα λειτουργούν δίχως καμία ανθρώπινη παρουσία.

Πρόκειται για μια νίκη-φάντασμα, μια τελική συνθηκολόγηση στην αποανθρωποποίηση που προμηνύει ένα μέλλον όπου ακόμη και η επίβλεψη θα απομακρυνθεί από το ανθρώπινο υποκείμενο. Ο Park αναδεικνύει έτσι τη μετάβαση από τη νεοφιλελεύθερη απορρύθμιση -το πλαίσιο της ταινίας του Γαβρά- σε μια εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη και η ρομποτική δεν απειλούν πλέον μόνο τις χαμηλόμισθες θέσεις, αλλά και τις ειδικευμένες.

Το «Καμία Άλλη Επιλογή» είναι ένα γκροτέσκο δοκίμιο για τον νεοκαπιταλισμό, την πατριαρχική κατάρρευση και την αποανθρωποποίηση της εργασίας, λειτουργώντας ως σάτιρα και ως προειδοποίηση. Είναι μια ταινία που δείχνει πώς ο άνθρωπος, πιεσμένος από το βάρος της καπιταλιστικής επιβίωσης, μετατρέπεται σε προϊόν του ίδιου συστήματος που τον εξοντώνει. Ο Man-su, όπως και ο Davert, είναι θύμα και θύτης, γρανάζι και απόβλητο της σύγχρονης οικονομίας. Με γλώσσα αιχμηρή, κατάμαυρο χιούμορ, τολμηρή αισθητική και πολιτική πυκνότητα, ο Park αποτυπώνει έναν κόσμο όπου η εργασία έχει χάσει την ανθρώπινη διάστασή της και ο άνθρωπος έχει μετατραπεί σε εύθραυστο δεδομένο. Μέσα σε αυτό το σύμπαν, η φράση «δεν υπάρχει άλλη επιλογή» ακούγεται όχι ως δικαιολογία, αλλά ως επίλογος ενός συστήματος που βαδίζει ακάθεκτο προς την αυτοκαταστροφή του.

Βαθμολογία:

0 κακή | 1 μέτρια | 2 ενδιαφέρουσα | 3 καλή | 4 πολύ καλή | 5 αριστούργημα

| μπείτε και στη σελίδα της ταινίας για περισσότερα