Συντάκτης: Γιώργος Σπανός

Σε μια ιδιαίτερα σημαντική βράβευση, από πολλές απόψεις, ο βαρύτιμος Χρυσός Φοίνικας του 78^ου Φεστιβάλ Καννών απονεμήθηκε στον Jafar Panahi!
Κατ’ αρχάς, πρόκειται για μια βράβευση με καλλιτεχνικό όσο και πολιτικό βάρος, όπως δήλωσε και η πρόεδρος της κριτικής επιτροπής Juliette Binoche. Tο “It Was Just an Accident” είχε πάρει έτσι κι αλλιώς κατά πλειοψηφία πολύ καλές κριτικές, καταλήγοντας ψηλά στα περισσότερα polls διεθνών κριτικών κινηματογράφου (πρώτο σε ισοβαθμία στο Screen Daily, τρίτο στο Ioncinema, πρώτο σε ισοβαθμία στο Ekko, τέταρτο στο Caiman). Την ίδια στιγμή, πρόκειται για ένα πολιτικό έργο του πλέον εμβληματικού αντικαθεστωτικού δημιουργού του Ιράν, ο οποίος έχει υποστεί αδιανόητες ποινές φυλάκισης και βασανιστηρίων στη χώρα του απλά και μόνο επειδή κάνει ταινίες που αποκαλύπτουν το αυταρχικό πρόσωπο του καθεστώτος. Έτσι λοιπόν ο Panahi καταφέρνει αυτό που πέρυσι δεν πέτυχε ο Mohammad Rasoulof που, με παρόμοιες συνθήκες, κέρδισε μόνο ένα Ειδικό Βραβείο.
Επιπλέον, σε προσωπικό επίπεδο για τον σημαντικό δημιουργό, η βράβευση αυτή αποτελεί έναν τεράστιο θρίαμβο: τον βάζει σε μια λίστα μόλις τεσσάρων, πλέον, σκηνοθετών κατόχων και των τριών μεγάλων τροπαίων, Καννών, Βενετίας και Βερολίνου, μαζί με τους Clouzot, Altman και Antonioni. Άντε πέντε αν συνυπολογίσουμε και τον Ειδικό Χρυσό Φοίνικα του Godard. Ακόμα πιο εντυπωσιακά, μόνο αυτός και ο Antonioni έχουν κερδίσει επιπλέον και στο Locarno.
Τέλος, πρόκειται μόλις για τη δεύτερη φορά που Ιρανός δημιουργός κατακτά τον Χρυσό Φοίνικα, μετά τον Abbas Kiarostami και τη «Γεύση του Κερασιού» το 1997 (και μάλιστα τότε από κοινού με το «Χέλι» του Imamura).
Πόσο μεγάλη στιγμή πρέπει να ήταν λοιπόν για αυτόν η παραλαβή αυτού του Χρυσού Φοίνικα, και μάλιστα, ταυτόχρονα, από τα χέρια δύο κορυφαίων ηθοποιών της εποχής μας, της Cate Blanchett και της Juliette Binoche!

Και στα υπόλοιπα βραβεία, η επιτροπή δεν μας έδωσε μεγάλες εκπλήξεις:

Το δεύτερο, πολύ σημαντικό «Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής», κατέκτησε ο Νορβηγός Joachim Trier για το “Sentimental Value”. Έχοντας αποσπάσει επίσης πολύ καλές κριτικές για το μπεργκμανικού ύφους οικογενειακό δράμα του, θεωρούνταν και αυτός ένα από τα μεγάλα φαβορί και εν τέλει δικαιώθηκε. Το προβλέπαμε καιρό πριν ότι θα ερχόταν η στιγμή που ο Νορβηγός θα καταξιωνόταν και «βραβευτικά». Λέγεται από αρκετούς ότι εδώ παραδίδει μία από τις καλύτερες ταινίες του, ιδιαίτερα συναισθηματική, με δυνατό σενάριο (όπου πάντα διαπρέπει) και εξαιρετικές ερμηνείες από το καστ των ηθοποιών του. Αναμένεται η ταινία του να αγγίξει ένα ευρύτατο κοινό και να έχει μεγάλη επιτυχία και μέσα στην ερχόμενη κινηματογραφική χρονιά.

Το κάτι-σαν-τρίτο «Βραβείο της Επιτροπής», που συνηθίζεται να απονέμεται σε έργα με αντισυμβατικό χαρακτήρα, μοιράστηκαν δύο από τις πιο εντυπωσιακές και αναγνωρισμένες ταινίες του Φεστιβάλ, το στοιχειωμένο “Sound of Falling” της Mascha Schilinski και το εκστατικό “Sirât” του Óliver Laxe. Ειδικά το δεύτερο, η καλύτερη ταινία που είδα όσο βρισκόμουν στις Κάννες, θα μπορούσε να διεκδικήσει και κάτι ακόμα περισσότερο, έχοντας συγκεντρώσει μεγάλη κριτική υποστήριξη (1^ο στο poll της ICS, 1o στο Ioncinema, 1^ο στο Film New Europe), όχι όμως απόλυτη. Σε κάθε περίπτωση, σημαντική επιτυχία για τους δύο ιδιαίτερα ταλαντούχους δημιουργούς, για τις καλύτερες ως τώρα δουλειές τους, που ήταν από τις ευχάριστες εκπλήξεις αυτής της έκδοσης του Φεστιβάλ. Και οι δύο ταινίες θα συζητηθούν πολύ τον επόμενο καιρό.

Διπλή βράβευση για το “The Secret Agent” του Kleber Mendonça Filho: Καλύτερου Σκηνοθέτη για τον ίδιο και Καλύτερου Άνδρα Ηθοποιού για τον πρωταγωνιστή του, Wagner Moura. Ακόμα μια ταινία με πολύ καλές κριτικές (2^ο σε ισοβαθμία στο Screen Daily, 2^ο στο Ioncinema, 4^ο στην ICS, 3^ο σε ισοβαθμία στο Ekko), έλαβε μάλιστα και το βραβείο της διεθνούς ένωσης κριτικών FIPRESCI, που μάλλον πρέπει να παίχτηκε μεταξύ αυτού και του “Sirât”.

Βραβείο Καλύτερου Σεναρίου στις “Jeunes mères” των αδελφών Dardenne, σύμφωνα με αρκετούς την καλύτερη ταινία τους των τελευταίων 10+ ετών, που πήρε και πολύ θετικές κριτικές. Βέβαια δεν θα γινόταν να μην πάρουν βραβείο στις Κάννες τα αγαπητά αδέλφια, ίσως γι’ αυτό κιόλας το Φεστιβάλ προνόησε να διαγωνιστεί την τελευταία μέρα η ταινία τους, ώστε να μην κουράζονται στα πήγαινε-έλα στην πατρίδα τους το Βέλγιο.

Για μια ταινία που είδαμε στη πρεμιέρα της στις Κάννες και δεν ξεχώρισε ιδιαίτερα, “La Petite Dernière” της Hafsia Herzi, γράφαμε ότι βασίζεται κυρίως στις καλές ερμηνείες των νεαρών ηθοποιών της και, όντως, η πρωτοεμφανιζόμενη πρωταγωνίστριά της, Nadia Melliti, απέσπασε το βραβείο Καλύτερης Γυναίκας Ηθοποιού. Κάποιοι θεωρούσαν ότι αυτό θα έπρεπε να πάει στην Jennifer Lawrence για τις επαναλαμβανόμενες εκρήξεις της στο “Die, My Love”, ο γράφων είναι ευγνώμων που δεν συνέβη αυτό. Γενικά πάντως, ήταν μάλλον μια χρονιά με αρκετές υποψήφιες για αυτό το βραβείο. Η ταινία πήρε και τον “Queer Φοίνικα”.

Η επιστροφή του Bi Gan με το “Resurrection”, που πολλοί περιμέναμε περισσότερο από κάθε άλλη ταινία στο φετινό Φεστιβάλ, δίχασε και περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη. Η ρηξικέλευθη, μεγαλειώδης φαντασμαγορία του γύρω από τα όνειρα και το σινεμά μάγεψε όσους ήταν ανοιχτοί σε αυτή, δεν συνεπήρε όμως και αρκετούς άλλους που τη βρήκαν εντυπωσιακή μα ερμητική ή απλώς…βαρέθηκαν. Θα μπορούσε να έχει παίξει ρόλο και η κούραση που αναπόφευκτα είχε επέλθει στο τέλος του Φεστιβάλ; Η Juliette Binoche πάντως, όπως δήλωσε, ανήκει στους πρώτους και έτσι ο Κινέζος έφυγε με ένα Ειδικό Βραβείο. Οι πιστοί ανυπομονούμε.

Εκτός βραβείων παρά τις καλές κριτικές έμειναν οι “Two Prosecutors”, κατά τη γνώμη μου από τις καλύτερες ταινίες του Διαγωνιστικού, ο «μικρός» μα απολαυστικός Linklater (“Nouvelle Vague”) και το “The Mastermind” της Kelly Reichardt.

Αξιοσημείωτο είναι ότι ούτε μία από τις βραβευμένες ταινίες δεν είναι αγγλόφωνη.

Και επειδή Κάννες δεν είναι μόνο το επίσημο Διαγωνιστικό, δυο λόγια για τα υπόλοιπα τμήματα, των οποίων τις βραβευμένες ταινίες έτυχε να τις δω σχεδόν όλες.

Κατ’ αρχάς, στο τμήμα “Un Certain Regard”, που πέρυσι είχε βραβεύσει το “Black Dog” και μας είχε προσφέρει το “Flow”, δύο από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς, αλλά και άλλες, φέτος το βραβείο δόθηκε στο Χιλιανό “The Mysterious Gaze of the Flamingo”, μια αρκετά αδύναμη ταινία γύρω από μια ιδιαίτερη trans κοινότητα και τη σχεδόν υπερφυσική σχέση έλξης-φόβου των ντόπιων αντρών προς αυτή. Ίσως η καλύτερη ταινία του τμήματος να ήταν το “Urchin” του νεαρού ηθοποιού -και πλέον και ενδιαφέροντος σκηνοθέτη- Harris Dickinson, που τον θυμόμαστε από το «Τρίγωνο της Θλίψης». Από τις ομορφότερες στιγμές απροσδόκητης ανακάλυψης που μπορεί να σου προσφέρει ένα φεστιβάλ, όπου μπαίνεις σε μια αίθουσα σχεδόν τυχαία και βγαίνεις εντυπωσιασμένος, το “Urchin”, Βρετανικό, αλλά με αύρα καλού ανεξάρτητου Αμερικανικού κινηματογράφου, ήταν μια από τις 3-4 καλύτερες ταινίες που πρόλαβα να δω στις Κάννες, και δικαιότατα κέρδισε το βραβείο καλύτερου ηθοποιού για τον εξαιρετικό πρωταγωνιστή του, Frank Dillane, όπως και το βραβείο της FIPRESCI για το Un Certain Regard. Οφείλει και αξίζει να βρει διανομή και στη χώρα μας. Το Βραβείο της Επιτροπής πήρε το “A Poet”.

Στην «Εβδομάδα των Κριτικών» το Μεγάλο Βραβείο πήγε στο πρωτότυπο και διασκεδαστικό Ταϋλανδέζικο “A Useful Ghost”, για το οποίο πάντως έγραψα ότι «ξεκινάει ως μια ευφυής κωμωδία, αλλά στην πορεία δυσκολεύεται πολύ να ισορροπήσει ανάμεσα σε αυτή και στο δράμα, ανάμεσα στο ρομαντικό και στο πολιτικό, καταλήγοντας να δίνει την αίσθηση δύο αταίριαστων ταινιών στο πακέτο της μίας.»

Δεν είδα την Ιρακινή ταινία “The President’s Cake” που κέρδισε το Βραβείο Κοινού στο «Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών» έχοντας πάρει και καλές κριτικές, και επίσης κέρδισε τη Χρυσή Κάμερα, που απονέμεται στην καλύτερη πρώτη ταινία νέου δημιουργού. Είδα όμως το Νιγηριανό “My Father’s Shadow”, που διακρίθηκε με Εύφημο Μνεία, ένα αρκετά συγκινητικό φιλμ που διαδραματίζεται με φόντο πολιτικά γεγονότα της χώρας, και αφήνει μια όμορφη επίγευση.

Αυτά από τις (αρκετά δυνατές) φετινές Κάννες και ανυπομονούμε πλέον να δούμε τις ταινίες στα σινεμά!

Δείτε και: Φεστιβάλ Κανών: Κύριοι Νικητές