Σταρ Τρεκ Νο 4: Επιστροφή στο Παρόν

Κριτικός: Νίκος Ρέντζος

Έκδοση Κειμένου: 21/6/2016

Με το τέταρτο Σταρ Τρεκ ολοκληρώνεται μια άτυπη τριλογία, που ξεκίνησε με το δεύτερο φιλμ της σειράς, Η Οργή του Καν. Η ατάκα «οι ανάγκες των πολλών υπερτερούν τις ανάγκες του ενός», είτε σε αυτή τη μορφή είτε σε αναστροφή, είναι η κινητήριος δύναμη στα τρία αυτά φιλμ και δίνει στο Σταρ Τρεκ δύο από τις καλύτερες στιγμές του.

Όντας το πιο επιτυχημένο εισπρακτικά φιλμ του Σταρ Τρεκ, το Επιστροφή στο Παρόν έχει καταφέρει με τα χρόνια να διεκδικήσει την πρώτη θέση για την καλύτερη ταινία της σειράς, απειλώντας την Οργή του Καν! Ο Λέοναρντ Νιμόι σκηνοθετεί για δεύτερη φορά μετά την επιτυχία του προηγούμενου φιλμ, Αναζητώντας τον Σποκ, και αποφασίζει να δώσει στο έργο του έναν πολύ πιο χαλαρό και χιουμοριστικό τόνο, χωρίς να απομακρυνθεί όμως από την καρδιά του Σταρ Τρεκ. Πάντα ο άνθρωπος, η μοίρα του, η ματαιοδοξία και η αλαζονεία του είναι το επίκεντρο, κι εδώ ο άνθρωπος, η ανθρωπότητα συνολικά, αναλαμβάνει τον ρόλο του καλού και του κακού. Δεν περνά αρκετός χρόνος και ο Σποκ παρατηρεί τον ΜακΚόι όταν αυτός αναρωτιέται αν αυτός είναι ο τρόπος του εξωγήινου σκάφους να πει «γεια» στους ανθρώπους, μιλώντας δηλαδή στη γλώσσα των φαλαινών. «Υπάρχουν κι άλλα είδη στη Γη. Μόνο η ανθρώπινη αλαζονεία θα μπορούσε να κάνει τους ανθρώπους να πιστέψουν ότι το σήμα απευθύνεται σ` αυτούς», λέει ο Σποκ, εμφανώς ενοχλημένος από το σχόλιο του γιατρού. Οικολογικές ανησυχίες εμφανίζονται στην οθόνη και τα υπό εξαφάνιση είδη απασχολούν τους σεναριογράφους του τέταρτου φιλμ. «Δεν είναι λογικό να κυνηγάς ένα είδος έως ότου εξαφανιστεί», λέει ο Σποκ, για να αποκριθεί η βιολόγος θηλαστικών, Τζίλιαν Τέιλορ, «ποιος είπε ότι ο άνθρωπος είναι λογικό ον». Όλα αυτά τη στιγμή που σε μια οθόνη βλέπουμε τη σφαγή δεκάδων φαλαινών από κυνηγούς.

Αυτό το οικολογικά ανήσυχο Σταρ Τρεκ δεν έχει τις δραματικές κορυφώσεις που είχαν τα προηγούμενα φιλμ. Το θέμα του ταξιδιού στον χρόνο δίνει τη δυνατότητα για μερικά πολύ έξυπνα κωμικά ευρήματα και οι συντελεστές το εκμεταλλεύονται στο έπακρο, δίνοντας καλές στιγμές σε όλο το πλήρωμα του Εντερπράιζ. Προσωπική αγαπημένη είναι αυτή με τον Σκότι και τον ΜακΚόι στο εργοστάσιο πλαστικών (ή κάτι τέτοιο…), με τον Σκότι να προσπαθεί να χρησιμοποιήσει έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή του 1986 μιλώντας του, ενώ και η σύλληψη του Τσέκοφ στο αμερικανικό αεροπλανοφόρο ήταν ένα αιχμηρό σχόλιο πάνω στις σχέσεις Αμερικής-Ρωσίας τη δεκαετία του 1980.

Ο Νιμόι καταφέρνει να φτιάξει ένα φιλμ που κρατά τις ισορροπίες και δεν παρωδεί ούτε γελοιοποιεί το θέμα του, κάτι που θα ήταν εύκολο να συμβεί αν είχε χειριστεί λίγο πιο επιπόλαια το υλικό του. Όμως, το αποτέλεσμα τον δικαιώνει πλήρως κι έχουμε ένα φιλμ απόλυτα πιστό στις ιδέες που εμφύσησε ο Τζιν Ρόντενμπερι (δημιουργός του Σταρ Τρεκ) στη σειρά. Χιούμορ, δράση, οικολογικές και φιλοσοφικές ανησυχίες, όλα περνάνε στον θεατή με προσεκτικό τρόπο. Επιστημονική φαντασία με τα πόδια καρφωμένα στη Γη, με έντονο το στοιχείο της νοσταλγίας πλέον, το Σταρ Τρεκ Νο 4: Επιστροφή στο Παρόν αποτελεί σίγουρα μία από τις καλύτερες ταινίες της σειράς και μία από τις καλύτερες ταινίες επιστημονικής φαντασίας της δεκαετίας του 1980.

Βαθμολογία: