Συντάκτης: Γιώργος Σπανός

Μια κατά κοινή ομολογία αρκετά μέτρια έκδοση του Φεστιβάλ Καννών ολοκληρώνεται σιγά σιγά. Χθες προβλήθηκαν και οι τελευταίες ταινίες του προγράμματος, ενώ απένειμαν τα βραβεία τους τα δευτερεύοντα τμήματα του Φεστιβάλ, που για κάποιους φέτος αποτέλεσαν ατραξιόν μεγαλύτερη κι από το κυρίως Διαγωνιστικό. Πράγματι, αρκετές ταινίες που συζητήθηκαν και εντυπωσίασαν αυτή τη χρονιά προήλθαν από αυτά: η “La Gradiva”, που πρόλαβα να δω και βρήκα πολύ αξιόλογη, πήρε το πρώτο βραβείο της Εβδομάδας Κριτικών. Στο Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών, το “I See Buildings Fall Like Lightning” της Clio Barnard, που ελπίζω να καταφέρω να δω, κέρδισε το βραβείο του κοινού έχοντας πάρει πολύ καλές κριτικές, όπως και άλλες πολυαναμενόμενες ταινίες του ίδιου τμήματος, σαν αυτές των Lisandro Alonso (“La Libertad Doble”) και Radu Jude (“Le Journal d’une Femme de Chambre”). Ακόμα περισσότερο ξεχώρισαν αρκετές ταινίες του τμήματος “Un Certain Regard”, που δυστυχώς δεν πρόλαβα να παρακολουθήσω: το queer “Club Kid” αποδείχτηκε το μεγαλύτερο crowd-pleaser του Φεστιβάλ, το “Teenage Sex and Death at Camp Miasma” (που ομολογουμένως απέφυγα να δω, μη έχοντας ενθουσιαστεί με την προηγούμενη δουλειά της Schoenbrun) προκάλεσε παραλληλισμούς με το σινεμά του Lynch(!) και μάλιστα τελικά βραβεύτηκε με τον “Queer Φοίνικα”, το, κατά τα λεγόμενα, «ποιητικό» “Yesterday the Eye Didn’t Sleep” αγαπήθηκε από μερίδα ελιτιστών κριτικών και το μεγάλο Βραβείο “Un Certain Regard” κατέληξε στο “Everytime” της Sandra Wollner, που επίσης έλαβε εξαιρετικές κριτικές.

Ως προς το κυρίως Διαγωνιστικό τώρα, όπως έγραφα και από τις Κάννες, στο πρώτο μισό του κινούνταν σε σχετικά χαμηλές πτήσεις, κατάσταση που, απ’ ό,τι φαίνεται (από μακριά), βελτιώθηκε κάπως στη συνέχεια ή, αν μη τι άλλο, εμφανίστηκαν ταινίες που ζωντάνεψαν τη συζήτηση. Όπως και να έχει, αυτά θα κριθούν εκ των υστέρων και θεωρώ πιθανό τότε η τελική αποτίμηση να είναι θετικότερη. Φιλμς λοιπόν που να συγκλονίσουν καθολικά την Croisette δεν βρέθηκαν. Πάντως, από όσα διαβάζουμε, φαβορί υπάρχει: το θρίλερ-δράμα “Minotaur” του Andrey Zvyagintsev έχει όλο το πακέτο. Πρώτον, απέσπασε κατά πλειοψηφία πολύ θετικές κριτικές και βρίσκεται στις ψηλότερες θέσεις στις περισσότερες κατατάξεις των κριτικών (2^ο στο poll του περιοδικού Screen, 3^ο στο Ioncinema, 2^ο στο γαλλικό Chaos και 2^ο στο Moiree, 1^ο στο δανέζικο Ekkofilm, 5^ο στην ICS), με τους “highbrows” Γάλλους των Cahiers du Cinema και τους αντίστοιχους Ισπανούς του Caiman πάντως να είναι οι πιο επιφυλακτικοί. Δεύτερον, προέρχεται από τον ποιοτικότατο σκηνοθέτη Zvyagintsev, ήδη πολυβραβευμένο στις Κάννες, ο οποίος μάλιστα ανέρρωσε γλιτώνοντας από του Χάρου τα δόντια λόγω κορονοϊού. Τρίτον, αντιμετωπίζει επικριτικά τη Ρωσία των ολιγαρχών και τον πόλεμο του Πούτιν, άρα θα είναι μια βράβευση με «μήνυμα». Και τέταρτον, είναι μια ταινία που ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία του προέδρου της κριτικής επιτροπής, Park chan-wook.

Το ”Fjord” του Cristian Mungiu επιδιώκει, απόλυτα καίρια, να συνεισφέρει σε έναν διάλογο χωρίς εύκολες απαντήσεις γύρω από τα όρια της ανοχής και την υποκρισία των «καλών προθέσεων» των «προοδευτικών» Δυτικών κοινωνιών. Είναι δηλαδή κι αυτό μια ταινία με σύγχρονο θέμα και κοινωνικοπολιτικό ενδιαφέρον, προσόντα που πάντα εκτιμώνται στα φεστιβάλ. Από την αρχή θεωρούνταν ανάμεσα στα φαβορί για βραβείο, και συνεχίζει να είναι, με ένθερμους υποστηρικτές (1^ο σε ισοβαθμία στο Ioncinema, 2^ο στο ekkofilm), αλλά και αρκετούς που δεν ενθουσιάστηκαν με το φιλμ αυτό καθ’ αυτό (πολύ χαμηλά στα Cahiers, στο Caiman και στο Moiree). Πάντως δεν θεωρώ πιθανό ο Mungiu να πάρει δεύτερο Χρυσό Φοίνικα.

Άλλη μια ταινία που γενικά προέκυψε σχετικά διχαστική, αλλά αυτή εδώ υποστηρίχθηκε πολύ από τους Γάλλους, ήταν το πολυαναμενόμενο “Hope” του Κορεάτη Na hong-jin, καθαρόαιμο genre φιλμ (ασυνήθιστα πράγματα αυτά για τις Κάννες, και ακόμα περισσότερο όταν μαθαίνουμε ότι αποτελεί μόνο το πρώτο μέρος ενός σχεδιαζόμενου sequel), με καταιγιστική δράση, καταδιώξεις, τέρατα και…εξωγήινους. Πολλοί κριτικοί πάντως το βρήκαν απολαυστικό, άλλοι σχολίασαν τα κακά εφέ CGI. Park και Na είναι συμπατριώτες και κινηματογραφικά συγγενείς, οπότε το “Hope” δεν πρέπει καθόλου να αποκλείεται από τις συζητήσεις για μεγάλο βραβείο. Δυστυχώς δεν πρόλαβα να το δω, καθώς προβλήθηκε την ώρα που βρισκόμουν στην πτήση της επιστροφής.

Και μιας και μιλήσαμε για τους Γάλλους κριτικούς, δεν υπάρχει ταινία που να ΛΑΤΡΕΨΑΝ περισσότερο από το “Notre Salut” (“A Man of His Time”) του Emmanuel Marre! Ταινία που ακολουθεί έναν οπορτουνιστή καριερίστα στο καθεστώς του Vichy και μιλάει για την κοινοτοπία του κακού. Πρώτο με διαφορά στα Cahiers, πρώτο στο Chaos (με τη συντριπτική πλειοψηφία να του δίνει το απόλυτο της βαθμολογίας!), πρώτο στο Le film français, πρώτο και στο Caiman. Η διεθνής κριτική είναι επίσης πολύ θετική, αλλά πιο συγκρατημένη. Ειδική μνεία επίσης γίνεται για την πρωταγωνιστική ερμηνεία του Swann Arlaud. Μπορεί το Γαλλικό φιλμ να κάνει την έκπληξη; Με αυτήν την επιτροπή δεν είμαι σίγουρος, αλλά ποτέ δεν ξέρεις. Όπως και να έχει, ελπίζω να μπορέσουμε να τη δούμε στην Ελλάδα.

Παραδοξότητα, ταινία-εμπειρία που επίσης δίχασε, αλλά βρήκε και φανατικούς υποστηρικτές ήταν το “L’ Inconnue” του Arthur Harari, όπου, καφκικά, ένας άνδρας ξυπνά στο σώμα μιας γυναίκας μετά από μια ερωτική νύχτα μαζί της.

Η φιλόδοξη και μαξιμαλιστική Ισπανική ταινία “La Bola Negra”, για τη ζωή gay ανδρών σε τρεις διαφορετικές εποχές, φαίνεται να προκάλεσε αίσθηση και να λατρεύτηκε με πάθος από τμήμα του κοινού, πάντως δεν ενθουσίασε τόσο μεγάλη μερίδα των κριτικών. Τα βραβεία πάντως δεν τα δίνουν οι κριτικοί, οπότε για να δούμε. Θετικότερη ήταν η κριτική υποδοχή για το “The Man I Love” του Ira Sachs.

Άχαρες θέσεις στο πρόγραμμα προβολών είναι αυτές της τελευταίας ημέρας, αφού αυτά τα φιλμ έχουν την ατυχία να συναντήσουν εξοντωμένους κριτικούς και μικρότερη προβολή, όπως συνέβη πέρσι στο εξαιρετικό “The Mastermind” της Kelly Reichardt, που τελικά εκτιμήθηκε δεόντως στη συνέχεια της πορείας του, αλλά δεν πήρε ποτέ διανομή στην Ελλάδα. Φέτος ήταν η ταινία της αξιόλογης Valeska Grisebach, “The Dreamed Adventure”, που βρέθηκε σε αυτή τη θέση. Χωρίς να ξεσηκώσει την τελευταία στιγμή τα πλήθη (πάντως στο Screen κατετάγη 3^η σε ισοβαθμία ενώ στο Moiree στην πρώτη θέση!), αντιμετωπίστηκε πολύ θετικά από την κριτική πλειοψηφία. Οι κριτικές μιλούν για ένα αργό, αποδομητικό «γουέστερν» στην επαρχία της Βουλγαρίας, στα σύνορα της Ευρώπης, με μια αρχαιολόγο που βρίσκεται στη μέση μεταξύ δύο τοπικών συμμοριών.

Δεν μπόρεσαν να ξεχωρίσουν η “Garance” της Jeanne Herry, οι “Histoires de la Nuit” της Lea Mysius και το “Coward” του Lukas Dhont, ούτε και το αυτοαναφορικό και meta “Bitter Christmas” του Almodovar.

Από τις ταινίες της πρώτης εβδομάδας τώρα, τις οποίες παρακολούθησα και έχω σχολιάσει αναλυτικά στις προηγούμενες ανταποκρίσεις, θεωρώ πως πρέπει να βρεθούν μέσα στα βραβεία το “Paper Tiger”, εξαιρετικό δείγμα νεοκλασικού Αμερικανικού κινηματογράφου και η καλύτερη ταινία του James Gray, που καταλαμβάνει σταθερά πολύ ψηλές θέσεις σχεδόν σε όλα τα κριτικά polls (1^ο στο ICS, 1^ο στο κινέζικο poll, 2^ο στα Cahiers, 2^ο σε ισοβαθμία στο Moiree, 2^ο στο Le film français, 3^ο σε ισοβαθμία στο Chaos, 4^ο σε ισοβαθμία στο Screen, 4^ο στo Caiman) και το πανέμορφο, μινιμαλιστικό, αλλά μεγάλο σε θέματα, “Fatherland” του Pawel Pawlikowski (1^ο στο Screen, 1^ο σε ισοβαθμία στο Ioncinema, 2^ο σε ισοβαθμία στα ICS, Moiree και ekkofilm, 3^ο στο Caiman, πιο κάτω στα Cahiers και στο κινέζικο poll). Ίσως βραβεία σεναρίου/σκηνοθεσίας;

Θετικός, αλλά πιο αμφίθυμος ήμουν απέναντι στην ανθρωπιστική διατριβή “Soudain” του γενικά εξαιρετικού Hamaguchi, ταινία με σημαντικές αρετές, που τη σκέφτεσαι μέρες μετά, αλλά και με ελαττώματα εμφανή αν δεν επηρεαστείς στην κρίση σου υπερβολικά από το μεγάλο όνομα του δημιουργού. Πάντως έχει πάρει πολύ καλές κριτικές και βρίσκεται πολύ ψηλά σε όλα σχεδόν τα polls, οπότε ένα βραβείο δεν θα ήταν παράλογο. Αρκετοί θεωρούν ότι θα μπορούσε να είναι ο «Χρυσός Φοίνικας», που άλλωστε οι Κάννες του «χρωστούν» από το “Drive my Car”.

Το ”La vie d’une femme” και το “The Beloved” θα μπορούσαν να είναι μέσα στα φαβορί για γυναικεία και αντρική ερμηνεία αντίστοιχα για τη Lea Drucker και τον Javier Bardem.

Με την τελετή απονομής να ξεκινά σε λίγες ώρες, ας κάνουμε μια απόπειρα για προβλέψεις (με τις εκπλήξεις να θεωρούνται δεδομένες), αναφέροντας τα διαγωνιζόμενα φιλμ κατά φθίνουσα σειρά πιθανοτήτων για κάποιο βραβείο:

• Minotaur (Zvyagintsev)
• All of a Sudden (Hamaguchi)
• Fatherland (Pawlikowski)
• Hope (Na hong-jin)
• La Bola Negra (Los Javis)
• Fjord (Mungiu)
• Paper Tiger (Gray)
• Notre Salut (Marre)
• The Beloved (Sorogoyen)
• L’ Inconnue (Harari)
• La vie d’une femme (Taquet)
• The Dreamed Adventure (Grisebach)
• The Man I Love (Sachs)
• Moulin (Nemes)
• Coward (Dhont)
• Histoires de la Nuit (Mysius)
• Bitter Christmas (Almodovar)
• Nagi Notes (Fukada)
• Gentle Monster (Kreutzer)
• Garance (Herry)
• Parallel Tales (Farhadi)
• Sheep in the Box (Kore-eda)

Δείτε και: Φεστιβάλ Καννών: Κύριοι Νικητές