Συντάκτης: Γιώργος Σπανός

Σε αυτή τη δεύτερη ανταπόκριση από τις Κάννες, και τελευταία επί του πεδίου, θα αναφερθούμε στις ταινίες που έκαναν πρεμιέρα ως το απόγευμα της Κυριακής.

Ένα φιλμ που με εξέπληξε πολύ ευχάριστα και που πραγματικά απόλαυσα ήταν το “Paper Tiger” του Αμερικανού James Gray που παρακολούθησα αργά το βράδυ του Σαββάτου στη δημοσιογραφική προβολή στη Salle Debussy. Η ταινία προλογίζεται με την ευχή-γνωμικό του Χορού από την αρχή του «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου: «Ας υπάρχει πλούτος τόσος ώστε να ζει κανείς χωρίς συμφορά, αρκετός για τον σοφό άνθρωπο που δεν ζητά περισσότερα», προειδοποιώντας για τις καταστροφικές συνέπειες της ύβρεως. Στη Νεοϋορκέζικη τραγωδία με μορφή crime thriller του Gray, αυτός ο «πλούτος» δεν είναι άλλος παρά η οικογένεια και η ύβρις οι απατηλές προσδοκίες του αμερικανικού ονείρου, και ήδη από την αρχή το προσωπικό έχει γίνει ένα με το αρχετυπικό, τον μύθο. Στο “Paper Tiger” ο μηχανικός Irwin (Miles Teller) ζει μια ικανοποιητική, μικρή ζωή με τη γυναίκα του (Scarlett Johanson, σε δεύτερο αλλά κομβικό ρόλο) και τους έφηβους γιους του, όταν ο larger-than-life, καπάτσος αδερφός του (Adam Driver, στον καλύτερο ρόλο της καριέρας του) τού προτείνει μια φαινομενικά επικερδή «μπίζνα» με τη Ρωσική μαφία, η οποία θα τους βάλει στο στόχαστρο μετά από μια επιπλοκή. Στον πυρήνα του είναι ένα δράμα για την αδελφική αγάπη, την οικογένεια, την αφοσίωση και την αυτοθυσία, σινεμά Αμερικανικό και κλασικιστικό, παλαιάς κοπής, όλες αυτές οι λέξεις με την καλύτερη σημασία τους. Χωρίς να φιλοδοξεί να πρωτοτυπήσει, η ταινία είναι φτιαγμένη στην εντέλεια, με καλογραμμένο σενάριο, ρυθμό, υποδειγματική σκηνοθεσία (μάλιστα με κάποιες εντυπωσιακές αγωνιώδεις σεκάνς) και, πάνω από όλα, καρδιά. Με το που έπεσαν οι τίτλοι τέλους μετά το συγκινητικό φινάλε, είχα πια σχηματίσει την εικόνα πως μόλις παρακολούθησα την αγαπημένη μου ταινία από το πρώτο μισό του Φεστιβάλ (κοντά στο “Fatherland” του Pawlikowski). Η καλύτερη ίσως ταινία του James Gray, αξίζει βραβείο όχι μόνο στις Κάννες, αλλά και στα ερχόμενα Όσκαρ, αφού άλλωστε είναι ένα φιλμ που λογικά θα έχει απήχηση σε ευρύ κοινό.

Κατά τα άλλα, οι χαμηλές πτήσεις συνεχίστηκαν για το Διαγωνιστικό.

Ο Kore-eda στο “Sheep in the Box” αποδείχτηκε αναρμόδιος να αναδείξει τους βαθύτατους φιλοσοφικούς-κοινωνικούς-προσωπικούς προβληματισμούς γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη και ειδικότερα τη χρήση της για «επιστροφή» των αποθανόντων στη ζωή, και περιορίστηκε σε ένα γλυκερό οικογενειακό δράμα που, παρά την αντίθετη προσπάθειά του, μας αφήνει ασυγκίνητους, ενώ και το τελευταίο μέρος του μοιάζει άστοχο.

Δεν με ενθουσίασε ούτε η νέα δουλειά του Sorogoyen, “The Beloved”, με επίκεντρο την επανασύνδεση πατέρα-κόρης (Javier Bardem – Victoria Luengo) στα πλαίσια των γυρισμάτων μιας ταινίας του πρώτου. Αφενός βρήκα αρκετά επιδερμική την εξερεύνηση αυτής της σχέσης, με αποτέλεσμα ο αντίκτυπος στον θεατή να είναι περιορισμένος. Άλλωστε, μόλις πέρσι τα είχαμε ξαναδεί αυτά, καλύτερα δοσμένα κιόλας, στη «Συναισθηματική Αξία» (με τη σκηνή όπου ο σκηνοθέτης πατέρας προσφέρει τον ρόλο στην ηθοποιό κόρη να επαναλαμβάνεται με παράδοξη ομοιότητα στις δύο ταινίες!). Αφετέρου, ο Sorogoyen δεν αξιοποιεί θεματικά ή σεναριακά ούτε στο ελάχιστο το άγριο τοπίο των γυρισμάτων του (όπως έκανε πχ. θριαμβευτικά πέρσι ο συμπατριώτης του, Oliver Laxe), μη δικαιολογώντας την επιλογή τους. Το μεγάλο πλεονέκτημα της ταινίας βρίσκεται στους πρωταγωνιστικούς χαρακτήρες και ερμηνείες, και ιδιαίτερα αυτόν του Bardem, ο οποίος με ανεπαίσθητες διαφοροποιήσεις στις εκφράσεις του προσώπου-προσωπείου του από τη μια στιγμή στην άλλη αλλάζει από μετανιωμένος πατέρας σε ψυχρό ναρκισσιστή, από προσηνής σκηνοθέτης σε ευέξαπτο, απειλητικό δικτάτορα και πάλι πίσω. Και όταν θα έρθει η ώρα να εκραγεί σε μια κομβική στιγμή, αυτή η σκηνή της ταινίας μένει στη μνήμη όταν τα υπόλοιπα έχουν γρήγορα ξεχαστεί. Σίγουρα η πιο εντυπωσιακή ανδρική ερμηνεία του Διαγωνιστικού ως τώρα, επομένως μεγάλο φαβορί για το αντίστοιχο βραβείο.

Ταινία με μικρές πιθανότητες βράβευσης πέραν της κατηγορίας ανδρικής ερμηνείας είναι το “Moulin” του Laszlo Nemes. Ξεκινάει μέχρι κάποιο σημείο σαν (μέτριο) φιλμ νουάρ, ακολουθώντας τον ηγέτη της Γαλλικής αντίστασης που επιστρέφει incognito στη Lyon από το εξωτερικό, και, μετά τη σύλληψή του από τη Γκεστάπο, και όταν ξεκινούν οι ανακρίσεις, μετατρέπεται σε εφιαλτικό δράμα στο στιλ του «Γιου του Σαούλ», και σε μια πνευματική μονομαχία μεταξύ του Moulin και του αρχι-γκεσταπίτη Claus Barbie, που κάπως ανεβάζει στροφές, χάρη και στην ερπετική ερμηνεία του Lars Eidinger που κλέβει την παράσταση στον ρόλο του Barbie. Η ατμοσφαιρική αναβίωση της εποχής ανήκει στα θετικά της ταινίας, που κατά τα άλλα παραμένει τελείως συμβατική και με χαρακτήρες, αναπόφευκτα, σχηματικές καρικατούρες (ακλόνητος ήρωας – κτηνώδη τέρατα).

Τέλος ως προς τα του Διαγωνιστικού, κατ’ εμέ το “Gentle Monster” αποτελεί βελτίωση για τη Marie Kreutzer του εκνευριστικού “Corsage”. Στο “Gentle Monster” η Lea Seydoux μαθαίνει ότι ο άντρας της και πατέρας του παιδιού της ερευνάται από την αστυνομία ως ύποπτος για παιδοφιλία και διακίνηση πορνογραφικού υλικού σε online κυκλώματα παιδόφιλων. Χωρίς η ταινία να έχει το κάτι παραπάνω, η μεγαλύτερη αρετή της βρίσκεται στο ότι, έξυπνα, δίνει τόση πληροφορία στον θεατή όση χρειάζεται ώστε να ακολουθεί την αβεβαιότητα της πρωταγωνίστριας ως προς την ενοχή του άντρα της.

Εκτός του κυρίως Διαγωνιστικού, από τις πιο αξιόλογες ταινίες που παρακολούθησα ήταν η “La Gradiva”, στην οποία μια σχολική τάξη δεκαοκτάχρονων Γάλλων με δυο καθηγήτριές τους επισκέπτονται τη Νάπολη, όπου, κάτω από τη σκιά του Βεζούβιου, ο αισθησιασμός της πόλης και η καταστροφική Ιστορία της συμπλέκονται σχεδόν ονειρικά, αφήνοντας τα πάθη τους να ξεδιπλωθούν.

Πολύ ατμοσφαιρικό ήταν και το Ιαπωνικό “All the Lovers in the Night” από το τμήμα Un Certain Regard, ρομαντικό, ήσυχο και μελαγχολικό, στο οποίο μια κοινωνικά αδέξια και μοναχική επιμελήτρια βιβλίων γνωρίζεται απρόσμενα με έναν καθηγητή φυσικής και μαζί αναζητούν τη φύση του φωτός. Η διάρκεια θα μπορούσε σίγουρα να μαζευτεί, αλλά η ποιητική, αστική νυχτερινή ομορφιά που αναβλύζει το καθιστά ιδιαίτερα γοητευτικό φιλμ.

Έτσι λοιπόν τελείωσαν για εμένα οι φετινές Κάννες. Το Φεστιβάλ όμως συνεχίζεται ως το Σάββατο και οι αναλύσεις στο filmy θα συνεχιστούν και αυτές, πλέον συνοψίζοντας τις πληροφορίες και τις γνώμες των κριτικών για τις εναπομείνασες ταινίες. Προς το παρόν συνοπτικά αναφέρουμε ότι το “Hope” του Na Hong-jin και το “the Unknown” δίχασαν σε τεράστιο βαθμό τους κριτικούς, το “Fjord” του Mungiu πήρε συνολικά θετικότατες κριτικές, ενώ την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές ολοκληρώθηκε η προβολή του “Minotaur” του Zvyagintsev, με πολλούς να μιλούν για το αδιαφιλονίκητο φαβορί για τον Χρυσό Φοίνικα. Ας περιμένουμε όμως λίγο, γιατί αύριο κάνει πρεμιέρα το “A Man of His Time”, για το οποίο οι φήμες που κυκλοφορούν στην Croisette δίνουν και παίρνουν. Περισσότερα λοιπόν τις επόμενες μέρες!