Τοπάζ

Κάποιος προμηθεύει τον Φιντέλ Κάστρο με απόρρητα μυστικά του ΝΑΤΟ, και ο γάλλος μυστικός πράκτορας Αντρέ Ντεβερό αναλαμβάνει την αποστολή να ταξιδέψει στην Κούβα και να ανακαλύψει τον «προμηθευτή». Στο πλάι του Ντεβερό βρίσκονται ο Μίκαελ Νόρντσρομ, πράκτορας της ΣΙΑ, και η αριστοκρατική Χουανίτα, φανατική πολέμιος του καθεστώτος του Κάστρο.

Σκηνοθεσία:

Alfred Hitchcock

Κύριοι Ρόλοι:

Frederick Stafford … Andre Devereaux

Dany Robin … Nicole Devereaux

Karin Dor … Juanita de Cordoba

John Forsythe … Michael Nordstrom

John Vernon … Rico Parra

Claude Jade … Michele Picard

Michel Subor … Francois Picard

Michel Piccoli … Jacques Granville

Philippe Noiret … Henri Jarre

Roscoe Lee Browne … Philippe Dubois

Edmon Ryan … McKittreck

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Samuel A. Taylor

Παραγωγή: Alfred Hitchcock

Μουσική: Maurice Jarre

Φωτογραφία: Jack Hildyard

Μοντάζ: William H. Ziegler

Σκηνικά: Henry Bumstead

Κοστούμια: Edith Head

Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Θετική.

Τίτλοι

• Αυθεντικός Τίτλος: Topaz
• Ελληνικός Τίτλος: Τοπάζ
• Εναλλακτικός Τίτλος: Alfred Hitchcock’s Topaz

Σεναριακή Πηγή

• Μυθιστόρημα: Topaz του Leon Uris.

Παραλειπόμενα

• Το μυθιστόρημα του Leon Uris ήταν ελαφριά βασισμένο στην αληθινή Υπόθεση Μαρτέλ, ένα κατασκοπικό σκάνδαλο που ξέσπασε το 1962. Πρωταγωνιστής σε αυτό ήταν ο γάλλος κατάσκοπος Philippe Thyraud de Vosjol, φίλος του συγγραφέα.
• Οι παραγωγοί Shel Talmy και William Piggott Brown ήταν που αρχικά προσπάθησαν να πάρουν τα δικαιώματα του βιβλίου, και θα το πετύχαιναν αν δεν μπλόκαρε η εθνική τράπεζα της Βρετανίας τη διαδικασία, λόγω της μεγάλης ύφεσης της στερλίνας το 1967. Έτσι βρέθηκε στα χέρια του Alfred Hitchcock, που 5 μήνες μετά προσέλαβε τον ίδιο τον Uris για το σενάριο. Δημιουργός όμως και συγγραφέας ήρθαν σε βασικές διαφωνίες επί του κειμένου. Ο μεν Hitchcock δεν ήθελε τόσο “απάνθρωπους” του κακούς της ιστορίας, ο δε Uris δεν συμφωνούσε με την παρεμβολή μαύρου χιούμορ. Κι ενώ άμεσα έγινε πρόταση στον θεατρικό συγγραφέα Arthur Laurents, εκείνος αρνήθηκε, και λίγο πριν ξεκινήσουν τα γυρίσματα δεν υπήρχε ολοκληρωμένο σενάριο. Εσπευσμένα καλέστηκε για αυτό ο Samuel A. Taylor (γνωστός του δημιουργού από τον Δεσμώτη του Ιλίγγου), χωρίς να σημαίνει ότι το κείμενο ήταν έτοιμο στην ώρα του. Κάποιες σκηνές γράφτηκαν λίγες μόλις ώρες πριν χτυπήσει η κλακέτα.
• Η Universal επέβαλε ένα φινάλε που δεν ήταν η αρχική επιλογή του μαιτρ. Κι αυτό επειδή οι δοκιμαστικές προβολές βρήκαν μια μονομαχία του Αντρέ και του Ζακ σε γαλλικό γήπεδο ποδοσφαίρου αδιάφορη και πως τραβούσε πολύ σε διάρκεια. Έτσι, ο Hitchcock αναγκάστηκε από το στούντιο να γυρίσει ένα διαφορετικό, που η δράση μεταφέρονταν σε αεροπλάνο. Κι αυτό όμως το κοινό το βρήκε μπερδεμένο, αναγκάζοντας στη δημιουργία ενός τρίτου εναλλακτικού φινάλε. Αυτό εντέλει βγήκε στις αίθουσες το 1969, αλλά τα δύο άλλα φινάλε δεν χάθηκαν. Το 1999, η Universal έβγαλε φιλμ με τη δεύτερη εκδοχή, που προτιμούσε και ο Hitchcock από τις τρεις, με τη διάρκεια πλέον να είναι στα 147 λεπτά. Πλέον είναι αυτή που βρίσκεται διαθέσιμη υπό όλες τις μορφές, με τα άλλα δύο εναλλακτικά φινάλε να βρίσκονται στα εξτρά του Home Cinema.
• Ο Philippe de Vosjoli είχε κάνει μήνυση στον συγγραφέα, τη Universal Pictures και την παραγωγό εταιρία MCA Inc υποστηρίζοντας ότι το βιβλίο, άρα και η ταινία, ήταν προϊόν λογοκλοπής από το μισοτελειωμένο χειρόγραφο του, Le Reseau Topaz. Εντέλει, στο δικαστήριο επήλθε συμβιβασμός, με τον Uris να κρατάει τα κέρδη από τα δικαιώματα επί της ταινίας, και τον de Vosjoli όλα τα κέρδη του βιβλίου.
• Ο Hitchcock, όπως και σε προηγούμενες ταινίες του, πειραματίστηκε με τα χρώματα. ώστε αυτά να καταδεικνύουν συγκεκριμένα σημεία της πλοκής. Αργότερα παραδέχτηκε ότι αυτό εδώ δεν λειτούργησε.
• Πριν καταλήξουν στα Universal Studios του Χόλιγουντ, τα γυρίσματα πέρασαν από Κοπεγχάγη, Δυτική Γερμανία, Παρίσι, Βιρτζίνια, Νέα Υόρκη και Ουάσιγκτον.
• Η χαρακτηριστική κάμεο εμφάνιση του Hitchcock είναι στο 28ο λεπτό, όπου τον βλέπουμε να κάθεται σε αναπηρικό καροτσάκι στο αεροδρόμιο, και να τον συνοδεύει μια νοσοκόμα.

Μουσικά Παραλειπόμενα

• Πριν αποφασίσει οριστικά ο Hitchcock να προσλάβει τον Maurice Jarre, ενδιαφέρον για τη σύνθεση είχαν επιδείξει, μεταξύ άλλων, οι Michel Legrand, Richard Rodney Bennett, αλλά και ο Ravi Shankar.