Συντάκτης: Γιώργος Σπανός

Το 67^ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης ετοιμάζεται να σηκώσει αυλαία σε λίγες μέρες, με 258 ταινίες να κάνουν πρεμιέρα στις αίθουσές του, και τους υποψήφιους θεατές να μελετούν σχολαστικά τις σελίδες του προγράμματος. Εντός τους κρύβονται φέτος αρκετές από τις καλύτερες ή και πιο ξεχωριστές ταινίες της χρονιάς και ο συντάκτης του filmy ορισμένες τις έχει παρακολουθήσει και τις προτείνει ένθερμα, ενώ ανυπομονεί να δει κάποιες από τις άλλες. Δυστυχώς βέβαια, από ό,τι φαίνεται, για ορισμένα φιλμ η Θεσσαλονίκη θα είναι και η μόνη ευκαιρία να τα παρακολουθήσει κανείς στη χώρα μας. Μερικές ταινίες από τα μεγάλα φεστιβάλ του εξωτερικού που επαινέθηκαν και διακρίθηκαν μεν, αλλά ο συντάκτης τις είδε και δεν πολυενθουσιάστηκε μαζί τους, παραλείπονται. Ακολουθεί η λίστα με τις προτάσεις μας και με αυτά που προσμένουμε με ενθουσιασμό:

«Μινώταυρος» / “Minotaur” (Andrey Zvyagintsev)

Η νέα ταινία του καταξιωμένου αντιφρονούντος Ρώσου δημιουργού βραβεύτηκε με το Μεγάλο Βραβείο στις Κάννες, απέσπασε εξαιρετικές κριτικές, και τώρα επιλέχτηκε ως ταινία έναρξης του φετινού Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, λίγες μέρες πριν κυκλοφορήσει σε ευρεία διανομή στις αίθουσες πανελλαδικώς (19 Νοεμβρίου). Αποτελεί ελεύθερο remake της «Άπιστης Συζύγου» του Claude Chabrol, το οποίο ο Zvyagintsev τοποθετεί στη Ρωσία κατά την αρχή του πολέμου με την Ουκρανία το 2022, μπολιάζοντάς το με το αυστηρό βλέμμα του, την οξυδέρκειά του για την ανθρώπινη φύση, αλλά και την κριτική του απέναντι στην πολιτική και ηθική σήψη στην πατρίδα του. Στον «Μινώταυρο», ένας μεγαλοεπιχειρηματίας που ετοιμάζεται να απολύσει εργαζομένους του, ανακαλύπτει ότι η γυναίκα του τον απατά.

«Ο Πιο Μόνος Άνθρωπος στην Πόλη» / “The Loneliest Man in Town” (Tizza Covi, Rainer Frimmel)

Προσωπικά δεν έχω αγαπήσει φετινή ταινία περισσότερο από αυτό εδώ το διαμαντάκι από το Φεστιβάλ του Βερολίνου. Ακολουθεί έναν ρομαντικό ηλικιωμένο μπλουζίστα στη Βιέννη, με πάθος για μια εποχή και ένα μακρινό στυλ που χάνονται πια, τον Al Cook (υπαρκτό πρόσωπο και επιτυχημένο μουσικό που υποδύεται τον εαυτό του), όταν έρχεται αντιμέτωπος με την (μυθοπλαστική) απειλή της κατεδάφισης στο βωμό του κέρδους της παλιάς πολυκατοικίας του που στέγασε όλες τις πολύτιμες αναμνήσεις της ζωής του και της οποίας πια εδώ και χρόνια ήταν ο μόνος ένοικος. Φιλμ ανθρώπινο, τρυφερό και ρομαντικό όσο και μελαγχολικό, συνδυάζει σε ιδανική αναλογία το απολαυστικό Καουρισμακικό του χιούμορ με αβίαστη συγκίνηση και σου κλέβει την καρδιά. Αξίζει να το ανακαλύψετε. Μετά την προβολή στο Φεστιβάλ, θα βγει στις αίθουσες από 3 Δεκεμβρίου.

Περισσότερα εδώ: https://www.filmy.gr/2026/08/12/the-loneliest-man-in-town-2026/

«Χάρτινη Τίγρη» / “Paper Tiger” (James Gray)

Η ταινία προλογίζεται με την ευχή-γνωμικό του Χορού από τον «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου: «Είθε να έχει κανείς πλούτο τόσο ώστε να ζει χωρίς συμφορά, αρκετό για τον σοφό άνθρωπο που δεν αποζητά περισσότερα», προειδοποιώντας για τις καταστροφικές συνέπειες της ύβρεως. Στη Νεοϋορκέζικη τραγωδία με μορφή crime thriller του Gray, αυτός ο «πλούτος» δεν είναι άλλος παρά η οικογένεια και η ύβρις οι απατηλές Σειρήνες του αμερικανικού ονείρου, και ήδη από την αρχή το οικογενειακό δράμα που θα αφηγηθεί έχει πάρει τη διάσταση αρχετυπικού μύθου. Στο “Paper Tiger” ο μηχανικός Irwin ζει μια «μικρή» αλλά ικανοποιητική ζωή με τη γυναίκα του και τους έφηβους γιους του, όταν ο larger-than-life, καπάτσος αδερφός του (Adam Driver, στον καλύτερο ρόλο της καριέρας του) τού προτείνει μια φαινομενικά επικερδή μπίζνα με τη Ρωσική μαφία, η οποία, όταν στραβώσει, θα τους θέσει στο στόχαστρο. Στον πυρήνα του είναι ένα δράμα για την αδελφική αγάπη, την οικογένεια, την αφοσίωση και την αυτοθυσία, σινεμά Αμερικανικό και κλασικιστικό, παλαιάς κοπής, όλες αυτές οι λέξεις με την καλύτερη σημασία τους. Χωρίς να φιλοδοξεί να πρωτοτυπήσει, η ταινία είναι φτιαγμένη στην εντέλεια, με καλογραμμένο σενάριο, ρυθμό, υποδειγματική σκηνοθεσία (ιδίως σε δυο αγωνιώδεις σεκάνς ανθολογίας) και, πάνω από όλα, καρδιά.

«Λύτρωση» / “Salvation” (Emin Alper)

Από τις δυνατότερες κινηματογραφικές εμπειρίες της χρονιάς η «Λύτρωση» του Emin Alper, που, μέσα από την ιστορία της βεντέτας μεταξύ δυο απομονωμένων τουρκικών χωριών,  χτίζει μια σχεδόν μυθική παραβολή πολιτικής φιλοσοφίας για τα φαντασιακά θεμέλια της εξουσίας, τον (αδελφικό) ανταγωνισμό για την κατάληψή της, την ανάγκη της για κατασκευή του «Άλλου» και για τις απαρχές του μίσους και της βίας που μπορούν να οδηγήσουν στη γενοκτονία των «εχθρών», είτε αυτοί λέγονται Μπεζάρι, είτε Κούρδοι, είτε Παλαιστίνιοι… Πολιτικό σινεμά (με έμφαση και στις δύο λέξεις) που χρειαζόμαστε σήμερα. Μην το χάσετε. Η «Λύτρωση» κέρδισε το δεύτερο βραβείο στο φετινό Φεστιβάλ Βερολίνου και έχει πάρει διανομή στη χώρα μας.

“Chronovisor” (Jack Auen, Kevin Walker)

Μια από τις πιο ιντριγκαδόρικες ταινίες εκεί έξω είναι αυτό το ιδιαίτερο φιλμ «για βιβλιοφάγους» από το Φεστιβάλ του Rotterdam, που θυμίζει ιστορία του Μπόρχες ή του Έκο, ή και την «Ένατη Πύλη» του Πολάνσκι. Μια ακαδημαϊκός κατά τις μελέτες της πέφτει πάνω σε μια (πραγματική) ιστορία για μια μυστηριώδη αποκρυφιστική συσκευή, το “Chronovisor”, η οποία θρυλείται πως μπορεί να αναπαράγει εικόνες από οποιαδήποτε χρονική στιγμή στην Ιστορία. Όπως βλέπουμε στο εντυπωσιακό τρέιλερ της ταινίας και πληροφορούμαστε από τους κριτικούς στο εξωτερικό, εμείς ως θεατές ακολουθούμε τις έρευνες της ακαδημαϊκού καθώς αναζητά στοιχεία για τη συσκευή σε χειρόγραφα και σε βιβλιοθήκες, σαν να μελετάμε σε πρώτο πρόσωπο, ενώ η ταινία, κατά τα λεγόμενα, μάς επιφυλάσσει και ένα αξέχαστο φινάλε. Το “Chronovisor” δεν έχει πάρει διανομή, κάτι που ελπίζουμε να αλλάξει σύντομα.

“DAU” (Ilya Khrzhanovsky)

Το μεγαλεπίβολο “DAU” του (επίσης) αντιφρονούντος Ρώσου έρχεται από τη Βενετία έχοντας κερδίσει τον Αργυρό Λέοντα. Το DAU ξεκίνησε ως μια βιογραφική ταινία για τον μεγάλο Ρώσο φυσικό Lev Landau για να μετεξελιχθεί σταδιακά σε ένα κολοσσιαίο και πολυετές εμβυθιστικό πρότζεκτ που θυμίζει τη «Συνεκδοχή της Νέα Υόρκης» και το “Truman Show”, κατά το οποίο γιγαντιαίες εγκαταστάσεις κατασκευάστηκαν ως ανακατασκευές των εργαστηρίων του σοβιετικού πυρηνικού προγράμματος που διηύθυνε ο Landau, οι οποίες ως κινηματογραφικό σετ κατοικήθηκαν με συνθήκες της εποχής 1928-1968 για χρόνια από ερασιτέχνες ηθοποιούς, με κάθε κίνησή τους να καταγράφεται 24 ώρες το 24ωρο, και με το αποτέλεσμα να μοιάζει περισσότερο με κοινωνιολογικό πείραμα γύρω από την ελευθερία και τη διαρκή επιτήρηση υπό τα ολοκληρωτικά καθεστώτα. Από το όλο πρότζεκτ προέκυψαν αμέτρητες ώρες υλικού που μονταρίστηκαν σε αρκετές ταινίες, με τη συγκεκριμένη να είναι η κύρια, που από κάποιους χαρακτηρίστηκε ως και η ταινία της χρονιάς. Πρωταγωνιστεί ο γνωστός μας Ελληνορώσος μαέστρος Θεόδωρος Κουρεντζής. Παρόλα αυτά, διανομή δεν έχει ακόμα…

“The Unknown” / “L’ Inconnue” (Arthur Harari)

Ταινία που δίχασε τις φετινές Κάννες, προσωπικά τη βρήκα μια από τις πιο ξεχωριστές και καλλιτεχνικά θαρραλέες του επίσημου διαγωνιστικού. Σε αυτή, ένας μοναχικός παριζιάνος φωτογράφος, μετά από μια ερωτική επαφή με κάποια μυστηριώδη άγνωστη που συναντά μια νύχτα σε ένα πάρτι, εντελώς καφκικά βρίσκεται να έχει ανταλλάξει σώμα με εκείνη. Αυτό που ξετυλίγεται είναι ένα σκοτεινό ψυχολογικό-ερωτικό θρίλερ γύρω από το σώμα, την ταυτότητα και την απώλειά τους, γυρισμένο σαν ανησυχητικός Lynch-ικός εφιάλτης. Κι αν δεν έχει ίσως τη φιλοσοφική διάθεση να ολοκληρώσει τη διανοητική πρόκληση που επιχειρεί, ώστε να την πάρεις τελείως στα σοβαρά, είναι μια εμπειρία που δεν ξεχνιέται εύκολα. Σε αυτό συμβάλλουν τα μέγιστα οι εξαιρετικές ερμηνείες των Léa Seydoux και Niels Schneider στους απαιτητικούς «αντεστραμμένους» ρόλους τους και πάνω από όλα η αξέχαστη σεκάνς του προαναφερθέντος πάρτι, με σκηνοθεσία-οργασμό για τις αισθήσεις.

“Tender Loving Care” (Mike Leigh)

Πιθανότατα αυτή θα είναι η τελευταία ταινία του μεγάλου Άγγλου σκηνοθέτη, που δήλωσε ότι οι φυσικοί περιορισμοί του λόγω της προχωρημένης ηλικίας και της ασθένειάς του πλέον είναι ανυπέρβλητοι. Και ακούγεται ταιριαστό κλείσιμο για την καριέρα του αυτό το κύκνειο άσμα να είναι μια γλυκόπικρη τραγικωμωδία για τη φιλία και τη φροντίδα μεταξύ δυο γυναικών και για τη θνητότητα που βρίσκεται πάντα κάπου κοντά μας. Αν και η τέχνη συχνά αρέσκεται να μιλά για τον Άνθρωπο με άλφα κεφαλαίο, στο σινεμά του ο αριστερός Mike Leigh για μισό αιώνα επέμενε να παρατηρεί με αγάπη την ομορφιά και το δράμα των ανθρώπων με άλφα μικρό. Πόσο δύσκολο και πολύτιμο είναι τελικά αυτό… Η ταινία, που κέρδισε μάλιστα το πρώτο βραβείο στο San Sebastian, θα προβληθεί στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και κατόπιν θα βγει στις αίθουσες. Δεν τη χάνουμε.

Από το πρόγραμμα ξεχωρίζουμε ακόμα ορισμένες ταινίες, όπως την «Άγνωστη Γυναίκα», Χρυσό Λέοντα στη Βενετία, τη “Josephine” που ξεχώρισε στο Sundance και στο Βερολίνο, το «Θα Συμβεί Απόψε» του αγαπητού Nanni Moretti, «Το Τελευταίο μας Τραγούδι» του Fatih Akin, αλλά και τα ελληνικά «Μια μέρα στη ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα», της Ζακλίν Λέντζου, που εντυπωσίασε στη Βενετία, «Ξανασταυρώνεται» (διασκευή του «ο Χριστός Ξανασταυρώνεται») και «Το Λάθος», μεταφορά του ομώνυμου βιβλίου του Αντώνη Σαμαράκη.