Συντάκτης: Γιώργος Σπανός

Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου «Νέοι Ορίζοντες» διεξάγεται ετησίως στα τέλη του Ιουλίου στο παραμυθένιο Wroclaw της Πολωνίας εδώ και 25 χρόνια. Αν και δεν είναι ένα από τα διεθνή κινηματογραφικά φεστιβάλ πρώτης γραμμής, με την έννοια ότι κατά κανόνα δεν περιλαμβάνει παγκόσμιες πρεμιέρες όπως οι Κάννες, η Βενετία ή το Βερολίνο, με τη λάμψη και το κύρος που φέρουν αυτές οι διοργανώσεις, αποτελεί το μεγαλύτερο φιλμικό γεγονός της χώρας και της ευρύτερης περιοχής και, με ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον για εμάς, με διαφορά τον ευκολότερο και γρηγορότερο τρόπο να παρακολουθήσει κανείς την πλειονότητα των σημαντικότερων ταινιών της χρονιάς από αυτά τα μεγάλα φεστιβάλ (και όχι μόνο), με αγγλικούς υπότιτλους, σε άριστες συνθήκες. Και αυτό, συνδυαζόμενο με την καλοκαιρινή επίσκεψη σε μια από τις ομορφότερες πόλεις της κεντρικής Ευρώπης. Φέτος αποφάσισα να επισκεφθώ για πρώτη φορά την πόλη και το Φεστιβάλ, μου άφησαν και τα δύο τις καλύτερες εντυπώσεις και την βεβαιότητα ότι σύντομα θα επιστρέψω.

Καταρχάς, οι βασικοί χώροι διεξαγωγής του Φεστιβάλ είναι δύο: ο πολυκινηματογράφος «New Horizons», που αποτελεί και έδρα του, ένα υπερμοντέρνο κτίριο 3 ψηλών ορόφων με 9 μεγάλες αίθουσες προβολών, το οποίο απέχει 3 λεπτά με τα πόδια από την κεντρική πλατεία της Παλιάς Πόλης του Wroclaw, και ο άλλος το Κέντρο Κινηματογράφου, πιο μακριά, αλλά σε περπατήσιμη απόσταση περίπου 20 λεπτών (αρκετών όμως ώστε να σε αγχώσουν όταν χρειάζεται να μεταβείς εγκαίρως από τον ένα κινηματογράφο στον άλλο για την επόμενη προβολή). Με ιστορία μόλις 25 χρόνων, οι «Νέοι Ορίζοντες» είναι ένα νεαρό, αλλά και νεανικό φεστιβάλ. Μεγάλο μέρος του κοινού (Πολωνοί σε μεγάλη πλειοψηφία) είναι ηλικίας κάτω των 35 και η ατμόσφαιρα στους χώρους του έξω από τις αίθουσες προβολών αποπνέει απλότητα και χαλαρότητα, αρκετά διαφορετικά πχ. από την επισημότητα των Καννών. Εντός των αιθουσών πάντως το κλίμα είναι ιδανικό για σινεμά: όλες οι προβολές αρχίζουν στην ώρα τους, η καθυστερημένη είσοδος απαγορεύεται, όπως και το φαγητό, και πάνω από όλα επικρατεί απόλυτη ησυχία, που αν μη τι άλλο δείχνει ένα κοινό με στοιχειώδη κινηματογραφικό πολιτισμό. Ας τα ακούνε αυτά οι Έλληνες θεατές, όπως και τα εδώ φεστιβάλ…

Μια… χαριτωμένη -ή χαζή, ανάλογα πώς το βλέπει κανείς- μικρή τελετουργία πολλών μυημένων θεατών που διαπίστωσα είναι, στις βραδινές προβολές, με το που θα σβήσουν τα φώτα, να ανοίγουν συγχρονισμένα τα μεταλλικά κουτάκια των αναψυκτικών τους, κάνοντας τον γνωστό ήχο να αντηχεί στιγμιαία σε όλη την αίθουσα.

(Σε αυτό το σημείο ας κάνω μια παρέκβαση για να αναφέρω μια άλλη τελετουργία, του Φεστιβάλ Καννών αυτή τη φορά: κάθε βράδυ, στην προβολή των 22:00 στη Salle Debussy, την ώρα που σβήνουν τα φώτα κάποιο από τα μέλη του κοινού θα φωνάξει “Raooooouuuuul!”. Το κάλεσμα μένει πάντα αναπάντητο και μετά από μια μικρή εύθυμη αναστάτωση η προβολή θα αρχίσει κανονικά. Ο θρύλος λέει ότι το έθιμο ξεκίνησε κάπου στη δεκαετία του 70’ και ότι αυτός ο Raoul που «στοιχειώνει» για λίγο την αίθουσα Debussy είναι κάποιος κριτικός τον οποίον φώναζε κάποιος φίλος του που του φύλαγε τη θέση, ώστε να τον βρει μέσα στο σκοτάδι. Η προέλευση αυτού του «αρχαίου» εθίμου δεν θα ξεκαθαριστεί ποτέ με βεβαιότητα. Κάθε φεστιβάλ και οι παραδόσεις του… Προσωπικά προτιμώ το ιστορικό παίγνιο των Καννών.)

Στα σημαντικά τώρα, όπως προαναφέρθηκε, στο Wroclaw παίζονται οι περισσότερες από τις ταινίες των διαγωνιστικών τμημάτων των Καννών και του Βερολίνου της ίδιας χρονιάς, πολλές από τις ταινίες των δευτερευόντων τμημάτων τους, όπως και ορισμένες από τις ταινίες που ξεχώρισαν σε άλλα φεστιβάλ, όπως αυτά της (προηγούμενης) Βενετίας και του Ρότερνταμ (από αυτό το τελευταίο άκουσα πολύ καλά λόγια για δυο ταινίες, “Chronovisor” και “Cauchemar Conseil”, τις οποίες δεν πρόλαβα να δω.). Ορισμένες από τις προβολές μάλιστα ακολουθούνται από πολύ ενδιαφέροντα Q&A των δημιουργών, στα Αγγλικά και στα Πολωνικά. Ένα άλλο τμήμα του Φεστιβάλ (“Lost Lost Lost”) είναι αφιερωμένο σε λιγότερο γνωστές ταινίες του παρελθόντος που οι προγραμματιστές του κρίνουν ότι αξίζουν να επανανακαλυφθούν. Επίσης περιλαμβάνονται αφιερώματα και ρετροσπεκτίβες, ενώ οργανώνονται και προβολές θερινού κινηματογράφου στην κεντρική πλατεία (Rynek) της πόλης.

Τηρώντας ένα σχετικά χαλαρό πρόγραμμα ώστε να προλάβω να γυρίσω την πανέμορφη πόλη και τα αξιοθέατά της, είδα 14 ταινίες. Από αυτές, ξεχώρισα τις εξής:

1) “The Loneliest Man in Town” (Tizza Covi και Rainer Frimmel)
Η συγκινητικότερη ταινία της χρονιάς, και η αγαπημένη μου ως τώρα. Μην τη χάσετε.

2) “Salvation” (Emin Alper)
Από τις δυνατότερες κινηματογραφικές εμπειρίες της χρονιάς, μια σχεδόν μυθική παραβολή για την εξουσία και για τις απαρχές του μίσους και της βίας που μπορούν να οδηγήσουν στη γενοκτονία μιας κοινότητας, είτε αυτοί λέγονται Μπεζάρι, είτε Κούρδοι, είτε Παλαιστίνιοι.

3) “Diary of a Chambermaid” (Radu Jude)
Από όλες τις ταινίες του Ρουμάνου, αυτή είναι που απόλαυσα περισσότερο.

4) “L’ Inconnue” (Arthur Harari)
5) “Flies” (Fernando Eimbcke)
6) “Rose” (Markus Schleinzer)

Δεν με ενθουσίασαν ορισμένες ταινίες από τις Κάννες για τις οποίες είχα μεγάλες προσδοκίες, συγκεκριμένα τα “A Man of His Time” και “The Dreamed Adventure”.

Συν τω χρόνω θα ακολουθήσει κριτική για ορισμένες από τις παραπάνω.