Η Μικρή Αδελφή

Η Φατίμα, 17 ετών, είναι η μικρότερη της οικογένειας. Ζει στα προάστια με τις αδελφές της, σε μια χαρούμενη και αγαπημένη οικογένεια. Καλή μαθήτρια, γίνεται δεκτή σε σχολή φιλοσοφίας στο Παρίσι και ανακαλύπτει έναν εντελώς νέο κόσμο. Καθώς ξεκινά η ζωή της ως νεαρή γυναίκα, απομακρύνεται από την οικογένεια και τις παραδόσεις της και αρχίζει να αναρωτιέται για την ταυτότητά της. Πώς μπορεί να συμφιλιώσει την πίστη της με τις νέες επιθυμίες της;

Σκηνοθεσία:

Hafsia Herzi

Κύριοι Ρόλοι:

Nadia Melliti … Fatima

Park Ji-min … Ji-Na Kim

Amina Ben Mohamed … Kamar

Rita Benmannana … Dounia

Melissa Guers … Nour

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Hafsia Herzi

Παραγωγή: Julie Billy, Naomi Denamur

Μουσική: Amine Bouhafa

Φωτογραφία: Jeremie Attard

Μοντάζ: Geraldine Mangenot

Σκηνικά: Diene Berete

Κοστούμια: Caroline Spieth

Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Θετική.

Τίτλοι

• Αυθεντικός Τίτλος: La Petite Derniere
• Ελληνικός Τίτλος: Η Μικρή Αδελφή
• Διεθνής Τίτλος: The Little Sister

Σεναριακή Πηγή

• Μυθιστόρημα: La Petite Derniere της Fatima Daas.

Κύριες Διακρίσεις

• Συμμετοχή στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ Καννών. Βραβείο Queer Palm και γυναικείας ερμηνείας (Nadia Melliti).
• Βραβείο ελπιδοφόρας ηθοποιού (Nadia Melliti) στα Cesar. Υποψήφιο για καλύτερη ταινία, σκηνοθεσία, δεύτερο γυναικείο ρόλο (Park Ji-min), σενάριο, μουσική και μοντάζ.

Παραλειπόμενα

• Η ταινία βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Fatima Daas, που κυκλοφόρησε το 2020. Το βιβλίο έχει έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία (autofiction), καθώς η συγγραφέας δανείζει στην πρωταγωνίστριά της όχι μόνο το μικρό της όνομα, αλλά και αρκετές προσωπικές εμπειρίες της.
• Η Hafsia Herzi δεν γνώριζε το βιβλίο προτού της προταθεί η μεταφορά του. Τα δικαιώματα είχαν αποκτηθεί από τις παραγωγούς Julie Billy και Naomi Denamur, οι οποίες είχαν μόλις ιδρύσει την εταιρεία June Films. Η σκηνοθέτιδα ενθουσιάστηκε αμέσως με το υλικό, καθώς θεωρούσε ότι δεν είχε ξαναδεί στον κινηματογράφο μια ηρωίδα βορειοαφρικανικής καταγωγής, μουσουλμάνα και λεσβία να παρουσιάζεται με αυτή την πολυπλοκότητα.
• Η Herzi ζήτησε από τις παραγωγούς απόλυτη ελευθερία στην κινηματογραφική διασκευή. Δεν ήθελε να εμπλακούν πολλοί άνθρωποι στη συγγραφική διαδικασία, ενώ αποφάσισε να απομακρυνθεί αρκετά από την αφηγηματική δομή του βιβλίου. Διατήρησε ορισμένους χαρακτήρες, δημιούργησε άλλους και απέκλεισε εντελώς το κομμάτι της παιδικής ηλικίας της Φατίμα, το οποίο καταλάμβανε σημαντική θέση στο πρωτότυπο.
• Η Fatima Daas δεν έμεινε εκτός της διαδικασίας προσαρμογής. Η Herzi τής έστελνε τακτικά διαφορετικές εκδοχές του σεναρίου για να ακούσει τις παρατηρήσεις της, ενώ της έθετε ακόμη και αρκετά προσωπικές ερωτήσεις σχετικά με τη γυναικεία ομοφυλοφιλική σεξουαλικότητα, τις σωματικές εκφράσεις οικειότητας και το άσθμα της ηρωίδας. Της έστελνε επίσης φωτογραφίες των ηθοποιών που εξετάζονταν για τους βασικούς ρόλους.
• Η σκηνοθέτιδα πραγματοποίησε εκτεταμένη έρευνα πεδίου πριν από τα γυρίσματα. Επισκέφθηκε λεσβιακά μπαρ και LGBTQ+ εκδηλώσεις, συνομίλησε με πολλές γυναίκες για τις προσωπικές τους εμπειρίες και προσπάθησε να κατανοήσει καλύτερα τις κοινωνικές και συναισθηματικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Παράλληλα, μελέτησε το άσθμα με τη βοήθεια ειδικών πνευμονολόγων. Μάλιστα, ο γιατρός που εμφανίζεται στην ταινία είναι πραγματικός γιατρός, τον οποίο έπεισε να συμμετάσχει στην παραγωγή κατά τη διάρκεια της έρευνάς της.
• Η χρηματοδότηση αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη εξαιτίας του θέματός της. Η Herzi αποκάλυψε ότι οι αρνήσεις ήταν περισσότερες από τις θετικές απαντήσεις και ότι αρκετοί άνθρωποι αρνούνταν ακόμη και να συμμετάσχουν στο κάστινγκ μόλις μάθαιναν ότι η ιστορία αφορούσε μια λεσβία μουσουλμάνα. Η ίδια παραδέχτηκε ότι δεν περίμενε να συναντήσει τόσο έντονες αντιδράσεις και ότι αυτό την έκανε ακόμη πιο αποφασισμένη να ολοκληρώσει την ταινία.
• Η αναζήτηση της πρωταγωνίστριας ξεκίνησε ασυνήθιστα νωρίς, ήδη από την τρίτη ή τέταρτη εκδοχή του σεναρίου, όταν η παραγωγή δεν είχε εξασφαλίσει ακόμη χρηματοδότηση. Πραγματοποιήθηκε εκτεταμένο, ανοιχτό κάστινγκ σε διάφορες περιοχές της Γαλλίας, με επαγγελματίες και ερασιτέχνες ηθοποιούς. Η διαδικασία διήρκεσε περισσότερο από έναν χρόνο.
• Η Nadia Melliti εντοπίστηκε αρχικά μέσα από μια φωτογραφία που έστειλε η υπεύθυνη του κάστινγκ στη Herzi. Το βλέμμα της σκηνοθέτιδας έπεσε άμεσα πάνω της, αλλά στην πρώτη φάση δεν ήταν βέβαιη ότι η υποψήφια είχε τη βορειοαφρικανική καταγωγή που απαιτούσε ο ρόλος. Όταν τελικά συναντήθηκαν, η Herzi εντυπωσιάστηκε τόσο από την παρουσία της ώστε, όπως είπε, ένιωσε κάτι σαν καλλιτεχνικό έρωτα με την πρώτη ματιά.
• Η Nadia Melliti δεν είχε καμία προηγούμενη κινηματογραφική εμπειρία. Η σκηνοθέτιδα δεν της έδινε συγκεκριμένες οδηγίες κατά τις οντισιόν, αλλά την άφηνε να αυτοσχεδιάζει πάνω σε μια σκηνή χωρίς να γνωρίζει εκ των προτέρων ποιον χαρακτήρα θα υποδυθεί. Η Herzi εντυπωσιάστηκε από την ωριμότητα και την ευκολία με την οποία αντιλαμβανόταν τις καταστάσεις.
• Η πραγματική αγάπη της Melliti για το ποδόσφαιρο ενσωματώθηκε στον χαρακτήρα της Φατίμα κατά τη συγγραφή. Όταν η Herzi έμαθε για το συγκεκριμένο ενδιαφέρον της και παρακολούθησε βίντεο με τις αθλητικές της ικανότητες, αποφάσισε ότι θα ήταν φυσικό να το εντάξει στην κινηματογραφική προσωπικότητα της ηρωίδας. Η σύμπτωση αυτή αναφέρεται και από το φεστιβάλ Καννών, το οποίο σημείωσε ότι η ηθοποιός είχε εμπειρία ως αθλήτρια υψηλού επιπέδου στο ποδόσφαιρο.
• Η Herzi επέλεξε συνειδητά να χρησιμοποιήσει αρκετούς μη επαγγελματίες ή ηθοποιούς με περιορισμένη εμπειρία. Για να δημιουργήσει μεταξύ τους οικειότητα, οργάνωσε εργαστήρια υποκριτικής και πολλές πρόβες, με τρόπο που θύμιζε θεατρική προετοιμασία. Παράλληλα, το καστ περνούσε αρκετό χρόνο μαζί σε κοινά γεύματα και καθημερινές δραστηριότητες, ώστε να αναπτυχθεί πραγματική εμπιστοσύνη.
• Το συνεργείο ήταν εξαιρετικά μικρό, αποτελούμενο από το πολύ πέντε άτομα. Η σκηνοθέτιδα θεωρεί ότι η παρουσία πολλών τεχνικών και μηχανημάτων αποσπά την προσοχή των ηθοποιών, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για πρωτοεμφανιζόμενους ερμηνευτές.
• Η ταινία γυρίστηκε σε δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους: μερικές ημέρες τον χειμώνα και στη συνέχεια την άνοιξη. Η Herzi επέμεινε σε αυτή τη διαδικασία, παρότι δημιουργούσε τεχνικές δυσκολίες στην παραγωγή, επειδή ήθελε να αποτυπώσει πραγματικά την αλλαγή των εποχών, με τα δέντρα να χάνουν και κατόπιν να ξαναβγάζουν τα φύλλα τους. Η χρονική αυτή απόσταση συνέβαλε και στη δημιουργία των αφηγηματικών παραλείψεων που χαρακτηρίζουν την ταινία.
• Η ταινία κινηματογραφήθηκε σχεδόν εξολοκλήρου με κάμερα στο χέρι. Η Herzi επιθυμούσε μια εικόνα που να αναπνέει και να διατηρεί την αίσθηση της πραγματικής ζωής, ενώ έδινε ιδιαίτερη σημασία στα κοντινά πλάνα, στις μικρές εκφράσεις του προσώπου και ακόμη και στις αναπνοές των ηθοποιών. Επίσης, προτιμούσε να διατηρούνται ορισμένα μικρά λάθη των ερμηνευτών αντί να διακόπτεται κάθε φορά η σκηνή.
• Η σκηνοθέτιδα δεν αγαπά ιδιαίτερα το ADR, δηλαδή την εκ των υστέρων ηχογράφηση διαλόγων στο στούντιο. Προτιμά τον πιο ακατέργαστο και ατελή ήχο των πραγματικών χώρων, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν περισσότερες τεχνικές δυσκολίες κατά την ηχοληψία και το μοντάζ.
• Η Geraldine Mangenot ανέλαβε το μοντάζ και άρχισε να επεξεργάζεται το υλικό ενώ τα γυρίσματα βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη, κάτι που είχε ζητήσει εξαρχής η σκηνοθέτιδα. Η συνεργασία τους ήταν τόσο παραγωγική, ώστε η Herzi αποκάλυψε ότι συγκεντρώθηκε τεράστιος όγκος υλικού που δεν συμπεριλήφθηκε στην τελική εκδοχή, αρκετός, όπως αστειεύτηκε, για να δημιουργηθεί και δεύτερη ταινία.
• Η Herzi έχει αναφέρει ως σημαντικές σκηνοθετικές επιρροές της τους Abdellatif Kechiche, αδελφούς Dardenne, Ken Loach και Andrea Arnold. Ιδιαίτερα αγαπά τον τρόπο με τον οποίο αυτοί οι δημιουργοί αποτυπώνουν την καθημερινότητα, τις μικρές ανθρώπινες αντιδράσεις και τις φαινομενικά ασήμαντες συζητήσεις.
• Παρότι πρόκειται για την πρώτη σκηνοθετική συμμετοχή της Hafsia Herzi στο φεστιβάλ Καννών, είχε βρεθεί ως ηθοποιός ήδη τρεις φορές στο διαγωνιστικό τμήμα.