Από τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου η Weirdwave παρουσιάζει στους κινηματογράφους το ντοκιμαντέρ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΑΓΓΙΞΑΝ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ σε σκηνοθεσία Μιχάλη Καστανίδη και Ηούς Χαβιαρά.

Η ταινία θα προβληθεί τις Δευτέρες  14 και 21 Σεπτεμβρίου στο ΣΤΕΛΛΑ, τις Παρασκευές 18 και 25 Σεπτεμβρίου στο ΚΑΡΜΕΝ και τις Τρίτες 15 και 22 Σεπτεμβρίου στο ΔΑΦΝΗ.

Οι προβολές θα γίνουν παρουσία των συντελεστών και εκλεκτών προσκεκλημένων που θα συζητήσουν με το κοινό. Ανάμεσα τους η σκηνοθέτρια Εύα Στεφανή, ο σεναριογράφος και σκηνοθέτης Παναγιώτης Ευαγγελίδης, ο κριτικός κινηματογράφου, επιμελητής εκδόσεων και αντιπρόεδρος της ΠΕΚΚ Χρήστος Σκυλλάκος, ο κριτικός κινηματογράφου Αλέξανδρος Παπαγεωργίου και η θεωρητικός κινηματογράφου Γκέλυ Μαδεμλή.

Το εργοστάσιο πυρομαχικών της ΠΥΡΚΑΛ εξόπλισε πολέμους παγκοσμίως, από τον Ισπανικό Εμφύλιο έως το Αφγανιστάν και το Ιράκ. Σήμερα στέκει εγκαταλελειμμένο, γεμάτο μνήμες και ετοιμόρροπα κτίρια. Οι φωνές τεσσάρων πρώην εργατών και εργατριών αντηχούν στα ερείπια καθώς μας ξεναγούν στα άδεια κτίρια φωτίζοντας την αθέατη καθημερινότητα του εργοστασίου, μέσα από τις αφηγήσεις τους. Η σκληρή δουλειά, οι έντονες φιλίες, η εργατική αλληλεγγύη και ο φόβος, κοινός παρονομαστής σε όλες τις ιστορίες. Οι αναμνήσεις τους πλέκονται με σπάνια αποσπάσματα αρχειακού υλικού.

Παράλληλα, μια υψηλού ρίσκου επιχείρηση απορρύπανσης αναδεικνύει την θανατηφόρα φύση του εργοστασίου.

Με τις συγκρούσεις να πολλαπλασιάζονται παγκοσμίως και την ρητορική για τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης να εντείνεται, οι μνήμες αυτών των ανθρώπων δεν αντανακλούν απλώς το παρελθόν αλλά μας φέρνουν αντιμέτωπους με τη δική μας στάση απέναντι στους πολέμους του σήμερα.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ

Το εργοστάσιο της ΠΥΡΚΑΛ δεν είναι απλώς ένας τόπος βιομηχανικής παραγωγής. Είναι ένας τόπος όπου τα αποτυπώματα της πολεμικής και βιομηχανικής ιστορίας του 20ού αιώνα  παραμένουν εγγεγραμμένα στο έδαφος, στα κτίρια, στη σιωπή.  Τέσσερις πρώην εργάτες και εργάτριες μας ξεναγούν στα εγκαταλελειμμένα πλέον κτίρια όπου κάποτε ήταν χώροι παραγωγής πυρομαχικών που έφτασαν από τον Ισπανικό Εμφύλιο στο Ιράν και το Αφγανιστάν. Καθώς αφηγούνται τις εμπειρίες και τις αναμνήσεις τους μέσα από προσωπικές εμπειρίες και ιστορικά γεγονότα, ξεδιπλώνεται ο πολυδιάστατος χαρακτήρας του εργοστασίου, φωτίζοντας μια αθέατη πλευρά του χώρου αλλά και των ίδιων των εργαζομένων.

Οι συνεντεύξεις τους και το σπάνιο αρχειακό υλικό από το κάποτε εν ενεργεία εργοστάσιο μπλέκεται με στατικά πλάνα από μια επιχείρηση απορρύπανσης, τα οποία αποπνέουν μια σχεδόν δυστοπική αίσθηση. Από τη μία, αλλόκοσμες φιγούρες που με απαθή ακρίβεια ξεθάβουν κυριολεκτικά και συμβολικά απομεινάρια της βίας, δημιουργούν μια οπτική μεταφορά για τον αόρατο κίνδυνο του παρελθόντος που αιωρείται ακόμα στο παρόν. Από τη άλλη, το αρχειακό υλικό και οι προσωπικές φωτογραφίες λειτουργούν ως ονειρικά θραύσματα, διαρρηγνύοντας τη γραμμικότητα και υπενθυμίζοντας ότι η μνήμη δεν ξεδιπλώνεται ποτέ ευθύγραμμα.

Παράλληλα, οι βαθιά ενσωματωμένες στην υφή της ταινίας συνθέσεις κρουστών του Νίκου Σιδηροκαστρίτη και ο σχεδιασμός ήχου από το Νίκο Σοφιανού και τον Δημήτρη Αρώνη, άλλοτε ακολουθούν την εικόνα και άλλοτε αποκτούν τη δική τους αυτονομία, δημιουργώντας μια παράλληλη αφηγηματική διαδρομή.

Σκηνοθετική προσέγγιση

«Μπήκαμε σε έναν επιβλητικό χώρο με μισογκρεμισμένα κτίρια που θύμιζαν βομβαρδισμένα τοπία, ένα σχεδόν δυστοπικό σκηνικό που έμοιαζε ήδη να αφηγείται τη δική του ιστορία. Εκεί συναντήσαμε τον τελευταίο εργάτη· μέσα από τις αφηγήσεις του ξεδιπλώθηκε η καθημερινότητα του βιομηχανικού εργάτη, γεμάτη γέλιο και κίνδυνο, έρωτες και θάνατο, εργατική αλληλεγγύη στη σκιά πολύνεκρων πολέμων. Πρόθεσή μας είναι να φέρουμε το κοινό αντιμέτωπο με τα ηθικά διλήμματα που ξυπνούν οι ιστορίες αυτών των εργατών και εργατριών. Οι μνήμες τους δεν ανακαλούν απλώς το παρελθόν, μας καλούν να εξετάσουμε τη δική μας θέση απέναντι στους πολέμους του σήμερα, να έρθουμε αντιμέτωποι, να στοχαστούμε και να δράσουμε.»

Δείτε ολόκληρο το κείμενο της σκηνοθετικής προσέγγισης  εδώ.

Ο Μιχάλης Καστανίδης είναι σκηνοθέτης και παραγωγός. Σπούδασε παραγωγή ντοκιμαντέρ και οπτική ανθρωπολογία στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης. Οι ταινίες του έχουν βραβευτεί και προβληθεί σε διεθνή φεστιβάλ, ενώ συχνά αξιοποιούνται ως εκπαιδευτικά εργαλεία σε ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Η Ηώ Χαβιαρά είναι κινηματογραφίστρια και κοινωνική ανθρωπολόγος. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στο εθνογραφικό ντοκιμαντέρ, στον οπτικό πολιτισμό, στη μνήμη και την ιστορία, στο χιούμορ και στις διαδικασίες συγκρότησης των εθνικών ταυτοτήτων.Έχει συμμετάσχει με έργα τέχνης και ντοκιμαντέρ σε διεθνείς εκθέσεις και φεστιβάλ και έχει δημοσιεύσει άρθρα σε ακαδημαϊκά περιοδικά και συλλογικούς τόμους. Το 2021 έλαβε βραβείο από την ARTWORKS στο πλαίσιο Προγράμματος Υποστήριξης Καλλιτεχνών ΙΣΝ.

Αυτοί που άγγιξαν τον πόλεμο (Those Who Touched War, Ελλάδα, 2026, 73′)

Σκηνοθεσία: Μιχάλης Καστανίδης, Ηώ Χαβιαρά

Παραγωγή: Fabula productions Συμπαραγωγή: Frenel productions | Παραγωγοί: Αλέξης Αναστασιάδης, Μιχάλης Καστανίδης | Μοντάζ: Παναγιώτης Παπαφράγκος | Σχεδιασμός ήχου: Νίκο Σοφιανού, Δημήτρης Αρώνης |  Διεύθυνση Φωτογραφίας: Μιχάλης Καστανίδης, Νίκος Κατσαρός, Ηώ Χαβιαρά | Μίξη Ήχου: Νίκο Σοφιανού | Σύνθεση Πρωτότυπης Μουσικής: Δημήτρης Αρώνης | Κρουστά: Νίκος Σιδηροκαστρίτης | Φωνητικά: Αγγελική Τουμπανάκη | Χρωματική Διόρθωση: Μαρία Τζωρτζάτου | Ηχοληψία: Παύλος Γκούσιος, Χρήστος Σακελλαρίου, Θάνος Πέτρου | Πρόσθετο Μοντάζ: Μιχάλης Καστανίδης, Κυρηναίος Παπαδημάτος | Εθνογραφική Έρευνα: Ηώ Χαβιαρά, Μιχάλης Καστανίδης, Ρεγγίνα Μαντανίκα | Έρευνα αρχείου: Χρυσάνθη Γούλα, Ηώ Χαβιαρά, Μιχάλης Καστανίδης | Επιμέλεια αδειών αρχειακού υλικού: Χρυσάνθη Γούλα | International marketing consultant: Jan Rofekamp

Μοιράστηκαν τις αναμνήσεις τους: Βαγγέλης Λίγγος, Πρόδρομος Θεοχαρίδης, Βούλα Ανδρεάδου, Μάνθος Χριστόπουλος

Εταιρεία απορρύπανσης : POLYECO SA

Αρχειακό υλικό:

Periscope film – National Film Board of Canada (nfb) – Imperial War Museum, Agence France-presse – Reuters – Screen Ocean – British Pathé – Pond5 – Military Archive United States Department of Defense – video by or-8 florian fregen- Αρχείο Πολεμικού Μουσείου της Αθήνας – η ταινία “Ελευσίνα” (1985) του Τάκη Παπαγιαννίδη- Αρχείο του Ηλία Ιωσήφιδη – Αrab Αmbience – Dundas historical society museum italian munitions manufacture – National Archives Catalog – Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Ελευσίνας Δυτικής Αττικής (ε.κ.ε.δ.α.) – Σωματείο ΕΑΣ-ΠΥΡΚΑΛ Ελευσίνας-Δερβενοχωρίων

Προσωπικό Αρχείο των:

Βούλα Ανδρεάδου – Κώστα Λυκίδη – Παναγιώτη Μοσχολιό – Ευαγγελία Νοδάρα

Ειρήνη Σεμερτζίδου – Μαρία Χρυσογονίδη

Με την συγχρηματοδότηση του Ε.Κ.Κ.Ο.Μ.Ε.Δ. – CREATIVE GREECE | MICRO BUDGET-PLUS