Σιδηρούς Σταυρός

Η εισβολή των ναζί στη Σοβιετική Ένωση το 1941 σηματοδότησε μία από τις μεγαλύτερες σφαγές της ανθρωπότητας. Από τον Ιούνιο του 1941 έως την τελική μάχη στο Βερολίνο τον Απρίλιο του 1945, οι συνεχόμενες συγκρούσεις ναζί και κόκκινου στρατού κόστισαν τη ζωή σε πάνω από 35 εκατομμύρια ανθρώπους. Η ταινία αυτή αναπτύσσει τη γερμανική εκδοχή της ιστορίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όπως αυτή καταγράφτηκε από μια διμοιρία γερμανών στρατιωτών κατά την παραμονή τους στη Ρωσία το 1943, και συγκεκριμένα την περίοδο που οι γερμανικές δυνάμεις αποδεκατίζονται και υποχωρούν κάτω από την πίεση των Ρώσων. Μέσα σ’ ένα τέτοιο κλίμα, χαρακτηριστική είναι η φιγούρα του τιμημένου με το μετάλλιο του σιδηρού σταυρού, δεκανέα Στάινερ, που νιώθει ότι το χρέος του προς την πατρίδα πηγάζει από την αγάπη και την αφοσίωσή του στην οικογένεια και τους συστρατιώτες του και όχι από τον Χίτλερ.

Σκηνοθεσία:

Sam Peckinpah

Κύριοι Ρόλοι:

James Coburn … δεκανέας Rolf Steiner

Maximilian Schell … λοχαγός Stransky

James Mason … συνταγματάρχης Brandt

David Warner … λοχαγός Kiesel

Klaus Lowitsch … δεκανέας Kruger

Vadim Glowna … Kern

Roger Fritz … υπολοχαγός Triebig

Arthur Brauss … Zoll

Senta Berger … Eva

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Julius J. Epstein, Walter Kelley, James Hamilton

Παραγωγή: Wolf C. Hartwig, Arlene Sellers, Alex Winitsky

Μουσική: Ernest Gold

Φωτογραφία: John Coquillon

Μοντάζ: Michael Ellis, Tony Lawson

Σκηνικά: Brian Ackland-Snow, Ted Haworth

Κοστούμια: Josef Satzinger

Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Θετική.

Τίτλοι

• Αυθεντικός Τίτλος: Cross of Iron
• Ελληνικός Τίτλος: Σιδηρούς Σταυρός
• Εναλλακτικός Τίτλος: Steiner – Das Eiserne Kreuz [γερμανικός]

Άμεσοι Σύνδεσμοι

• Το Μέτωπο Διεσπάσθη (1979)

Σεναριακή Πηγή

• Μυθιστόρημα: Das Geduldige Fleisch του Willi Heinrich.

Παραλειπόμενα

• Το βιβλίο του 1956 από τον Willi Heinrich δεν θεωρείται ιστορικό, αλλά έχει αρκετά δάνεια από την αληθινή ζωή του αξιωματικού Johann Schwerdfeger.
• Παρότι ο παραγωγός Wolf C. Hartwig είχε εξασφαλίσει 4 εκατομμύρια δολάρια για την ταινία, όταν μπήκαν στο αρχικό στάδιο της παραγωγής μόνο ένα μέρος από αυτά ήταν διαθέσιμο. Αυτό δημιούργησε διάφορα προβλήματα, κυρίως επειδή οι τοπικές υπηρεσίες και το συνεργείο ήθελαν τα χρήματα τους μπροστά.
• Πριν επιστρέψουν για τα εσωτερικά γυρίσματα στα Pinewood Studios του Λονδίνου, τα εξωτερικά έλαβαν χώρα στην Τεργέστη της Ιταλίας και της Γιουγκοσλαβίας, με κάποια πρόσθετα να είναι στην Κροατία και τη Σλοβενία.
• Η γιουγκοσλαβική κυβέρνηση παρείχε αυθεντικό εξοπλισμό από τον πόλεμο στην παραγωγή, αν και η έλλειψη διαθέσιμου μπάτζετ επέφερε καθυστερήσεις και ως προς αυτό.
• Ο έντονος αλκοολισμός του Peckinpah ήταν ένα στοιχείο που σαμποτάριζε τα γυρίσματα. Η κατανάλωση του ενός τοπικού τσίπουρου ήταν καθημερινή, σε σημείο κάποιες ημέρες που αυτό εξελίσσονταν σε άγριο μεθύσι, να χρειάζονται κάποιες επιπλέον για να συνέλθει.
• Τα πολλά προβλήματα επί των οικονομικών έφεραν τον παραγωγό σε σημείο να τινάξει στον αέρα την ταινία κι ενώ χρειάζονταν να γυριστεί μόνο το φινάλε. Αυτό “διορθώθηκε” από τον Peckinpah, που γύρισε μια πρόχειρη εκδοχή όσων ήταν προγραμματισμένα ακόμα να γίνουν.
• Η διαδικασία του μοντάζ ήταν ένας άξιος συνεχιστής της περιπέτειας των γυρισμάτων. Ο Peckinpah είχε στη διάθεση του πλέον μόνο 5 εβδομάδες για να έχει το φιλμ στην τελική του μορφή, κάτι που τον ώθησε στο να συνδυάσει το αλκοόλ με την κοκαΐνη.
• Ο δημιουργός ανέτρεξε στις τεχνικές που είχε χρησιμοποιήσει στην Άγρια Συμμορία για να χαράξει και τον εδώ ρυθμό της εικόνας. Επί αυτού, έχουμε και την αργή κίνηση σε άγριες σκηνές δράσης, ένα σήμα κατατεθέν του γουέστερν του 1969.
• Στις ΗΠΑ η ταινία δεν τα πήγε καθόλου καλά, μια και ο αντιπολεμικός της τόνος έρχονταν σε πλήρη αντίθεση με τον υπερ-πετυχημένο Πόλεμο των Άστρων της ίδιας χρονιάς. Αντίθετα, τα πήγε πολύ καλά στη Δυτική Γερμανία, κάτι που δικαιολογεί και την ύπαρξη του σίκουελ του 1979, σχεδόν εξολοκλήρου γυρισμένο με γερμανικά κεφάλαια. Σε εκείνο δεν είχε καμία εμπλοκή ο Peckinpah, και πρωταγωνιστούσαν οι Richard Burton, Robert Mitchum και Rod Steiger. Μόνο ο Klaus Lowitsch από το καστ του 1977 επέστρεψε στον ρόλο του.