Peterloo

Κριτικός: Πάρις Μνηματίδης

Έκδοση Κειμένου: 6/11/2018

Κι εκεί που ένα φιλμ με ένα τέτοιο γεγονός στο επίκεντρο θα αναμενόταν περισσότερο από έναν Ken Loach, έρχεται ο Mike Leigh να κάνει την έκπληξη δοκιμάζοντας για πρώτη φορά τον εαυτό του στον καμβά του έπους κι έχοντας στα χέρια του το μεγαλύτερο μπάτζετ που είχε να διαχειριστεί ποτέ στη σκηνοθετική του καριέρα. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι ο βετεράνος βρετανός κινηματογραφιστής εγκαταλείπει το σινεμά που κάνει δεκαετίες τώρα για κάτι εντελώς διαφορετικό. Ίσα ίσα που το ανθρωποκεντρικό στοιχείο, σήμα κατατεθέν του ίδιου, δηλώνει κι εδώ ισχυρά το “παρών” μέσω μιας πινακοθήκης ηρώων εξαιρετικά μελετημένης, με τον κάθε χαρακτήρα να αντιπροσωπεύει και μια κοινωνική τάξη, καθώς και την τοποθέτησή της στο πολιτικό πλαίσιο της εποχής. Από πολλές απόψεις, είναι ευτύχημα που το συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός επιλέχθηκε από αυτόν τον σκηνοθέτη για να καλυφθεί κινηματογραφικά. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς πως το πλαίσιο μιας ταινίας εποχής, και πόσο μάλλον μιας μεγάλης παραγωγής κιόλας, θα μπορούσε να παρασύρει κάποιον λιγότερο έμπειρο σε ένα ρεσιτάλ εικαστικού κάλλους εις βάρος της ουσίας. Ο Leigh προσφέρει όμορφες εικόνες, ξέρει όμως ότι δεν αποτελεί αυτό τον αυτοσκοπό, μη διστάζοντας να χτίσει ένα φιλμ ως επί το πλείστον βασισμένο επάνω στον διάλογο, αναπτύσσοντας το πολιτικό του οπλοστάσιο με απλό (όχι απλοϊκό) και ξεκάθαρο τρόπο, όπως οφείλει το λαϊκό σινεμά που έχει τέτοια στόχευση.

Καίρια είναι η απόφαση να μην υπάρχει ένας πρωταγωνιστής στο επίκεντρο: τόσο η πλευρά του λαού όσο και αυτή των εξουσιαστών καλύπτονται ομαδικά, κάτι που λειτουργεί και ως δήλωση εκ μέρους του σκηνοθέτη και σεναριογράφου, πως στην ιστορία τις αλλαγές και την αντίσταση σε αυτές προβάλλουν οι ομάδες και όχι τα άτομα μεμονωμένα. Και παρόλο που ο χρόνος μοιράζεται ισότιμα, με τρόπο τέτοιο ώστε κανένας χαρακτήρας να μην προεξέχει περισσότερο από κάποιον άλλο (ακόμη και η ηγετική φιγούρα του Rory Kinnear δεν βρίσκεται ουσιαστικά στο επίκεντρο του σεναρίου περισσότερο από τους συμπρωταγωνιστές του), σχεδόν κανένας δεν περνάει αδιάφορος. Όλοι συμβάλλουν με το ερμηνευτικό λιθαράκι τους, πλάθοντας μέσω των πορτραίτων τους μια σύνθετη και απόλυτα ρεαλιστική εικόνα του Ηνωμένου Βασιλείου και των αναβρασμών εντός του επί περιόδου της περίφημης βιομηχανικής επαναστάσεως. Αν κάπου υπάρχει ένα μαύρο σύννεφο, αυτό βρίσκεται στην απεικόνιση κάποιων εκ των αντιτιθέμενων των αιτημάτων της τότε κοινωνίας κρατούντων που ενίοτε φλερτάρει με την κακή καρικατούρα. Η ένσταση βρίσκεται όχι στο γενικό πνεύμα, δηλαδή την αρνητική αποτύπωση των ατόμων αυτών ειδικά δεδομένων των πραγματικών γεγονότων, αλλά στο ότι μερίδα των ηθοποιών που τους ερμηνεύει ρέπει προς μια κακώς εννοούμενη θεατρική υπερβολή που έρχεται από άλλες εποχές.

Το ότι επιλέγεται εδώ η σήμανση “ακατάλληλο κάτω των δεκατριών” αντί για το γενικότερο “ακατάλληλο” δεν αποτελεί μειονέκτημα από την άποψη ότι ο Leigh κάνει εκπτώσεις στο όραμά του. Το αντίθετο, όταν έρχεται η στιγμή της κορύφωσης, η κτηνωδία της βίας δε μειώνεται επειδή υπάρχουν ελλείψεις στο αίμα, ακριβώς επειδή ό,τι έχει προηγηθεί έχει ενεργοποιήσει όλα τα ένστικτα πολιτικοποίησης, ακόμη κι αν είναι ψήγματα, σε αυτόν που παρακολουθεί κι έχει εύφορο διανοητικό έδαφος για να δεχθεί τα νοήματα που εκπέμπονται, με αποτέλεσμα να προκύψει φυσικά μια έντονη αντίδραση από τη φρίκη των δρώμενων. Ταυτόχρονα είναι φανερό πως η πρόθεση εδώ είναι να έχει το όλο εγχείρημα κι έναν επιμορφωτικό χαρακτήρα για τους νεότερους, στους οποίους θα σφραγιστεί περισσότερο στο μυαλό μια εικόνα από ότι ένα κείμενο, χωρίς όμως να νερώνεται το “κρασί” των ευρύτερων καλλιτεχνικών βλέψεων που υπάρχουν εδώ. Είναι ένα φιλμ φτιαγμένο για να μιλήσει σε ένα ευρύ κοινό, είναι όμως ευδιάκριτο το δημιουργικό φίλτρο του εμπνευστή του, ο οποίος έχει και αρκούντως ευαίσθητες κεραίες ώστε να σκεφτεί για τις επίκαιρες προεκτάσεις στο σήμερα που έχει το γεγονός το οποίο αναπαριστά. Καιρό τώρα πάντως, ακόμη να παραδώσει κάτι απογοητευτικό!

Βαθμολογία: