Ύστερα από είκοσι χρόνια σε ένα νοσοκομείο, υποφέροντας από αμνησία, ένας εβραίος κουρέας επιστρέφει στην πατρίδα του. Εκεί όμως πολλά έχουν αλλάξει, καθώς ο παρανοϊκός δικτάτορας της Τομανίας, Αντενόιντ Χίνκελ, ο οποίος είναι ολόιδιος με αυτόν, σχεδιάζει να κατακτήσει τον κόσμο ξεκινώντας ταυτόχρονα μια μεγάλη εκστρατεία αντισημιτισμού. Όμως, η ομοιότητα του ντροπαλού κουρέα με τον μεγαλομανή δικτάτορα θα γίνει αιτία τρομερών παρεξηγήσεων…

Σκηνοθεσία:

Charles Chaplin

Κύριοι Ρόλοι:

Charles Chaplin … Adenoid Hynkel/ο μπαρμπέρης

Paulette Goddard … Hannah

Maurice Moscovitch … Κος Jaeckel

Emma Dunn … Κα Jaeckel

Jack Oakie … Benzino Napaloni

Reginald Gardiner … διοικητής Schultz

Henry Daniell … Garbitsch

Bernard Gorcey … Κος Mann

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Charles Chaplin

Παραγωγή: Charles Chaplin

Μουσική: Charles Chaplin, Meredith Willson

Φωτογραφία: Karl Struss, Roland Totheroh

Μοντάζ: Willard Nico, Harold Rice

Σκηνικά: J. Russell Spencer

Κοστούμια: Ted Tetrick

Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Πολύ θετική.

Τίτλοι

  • Αυθεντικός Τίτλος: The Great Dictator
  • Ελληνικός Τίτλος: Ο Σαρλώ Δικτάτωρ [αυθεντικός]
  • Εναλλακτικός Ελλ. Τίτλος: Ο Μεγάλος Δικτάτωρ [επανέκδοσης]
  • Εναλλακτικός Ελλ. Τίτλος: Ο Σαρλό Δικτάτορας [φεστιβάλ]

Κύριες Διακρίσεις

  • Υποψήφιο για Όσκαρ καλύτερης ταινίας, πρώτου αντρικού ρόλου (Charles Chaplin), δεύτερου αντρικού ρόλου (Jack Oakie), αυθεντικού σεναρίου και μουσικής.

Παραλειπόμενα

  • Πρώτη πλήρως ομιλούσα ταινία για τον Chaplin.
  • Την εποχή που βγήκε το φιλμ, οι ΗΠΑ ήταν ακόμα σε ειρήνη με τη ναζιστική Γερμανία. Αυτή ήταν η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους που σατίριζε τους ναζί.
  • Τα γυρίσματα ξεκίνησαν τον Σεπτέμβρη του 1939, όπου από σύμπτωση ήταν ο μήνας της γερμανικής εισβολής στη Πολωνία, και μαζί η έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
  • Ο Chaplin και ο Rene Clair βρέθηκαν σε προβολή του Ο Θρίαμβος της Θέλησης (1935), την ταινία ναζιστικής προπαγάνδας της Leni Riefenstahl. Ο μεν γάλλος δημιουργός τρομοκρατήθηκε από τη δύναμη της εικόνας, αλλά ο Chaplin είχε ξεκαρδιστεί στα γέλια. Πολλά στοιχεία του φιλμ χρησιμοποιήθηκαν στον Δικτάτορα, όπως οι κινήσεις του Χίτλερ.
  • Σύμφωνα με τον Charles Chaplin Jr., γιο του δημιουργού, ο Chaplin είχε στοιχειωθεί από τις ομοιότητες με τον Αδόλφο Χίτλερ, πέρα από τις οπτικές. Είχαν γεννηθεί με διαφορά τεσσάρων ημερών, και αμφότεροι είχαν ξεκινήσει τη ζωή τους μέσα στη φτώχεια.
  • Όπως επισημαίνει το αρχειακό ντοκιμαντέρ The Tramp and the Dictator, ο δημιουργός έστειλε μια κόπια στον ίδιο τον Χίτλερ, κι ένας αυτόπτης μάρτυρας επιβεβαίωσε ότι την είδε. Δεν υπάρχει καταγραφή για την άποψη του πάνω στο φιλμ, αλλά υπάρχει μαρτυρία ότι την παρακολούθησε δύο φορές.
  • Αρκετές επιγραφές στο γκέτο της ταινίας είναι γραμμένες στη γλώσσα Εσπεράντο. Αυτό επιλέχθηκε επειδή η διεθνής αυτή γλώσσα ήταν καταδικασμένη από τον Χίτλερ ως μέρος της εβραϊκής συνωμοσίας που ήθελε την καταστροφή της γερμανικής κουλτούρας.
  • Ήταν η πλέον εμπορική ταινία του Chaplin.
  • Η βιβλιοθήκη Margaret Herrick στο Μπέβερλι Χιλς διατηρεί μια κόπια του αυθεντικού σεναρίου.
  • Στην αυτοβιογραφία του το 1964, ο Chaplin γράφει ότι δεν θα έκανε ποτέ την ταινία, αν γνώριζε τότε την έκταση της θηριωδίας στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί.
  • Το 2011 έγινε η ψηφιοποίηση του αυθεντικού υλικού για το DVD και το Blu-ray.

Μουσικά Παραλειπόμενα

  • Μόνο ο Meredith Willson αναγράφεται ως συνθέτης, αλλά όπως ο ίδιος αργότερα παραδέχτηκε, τα καλύτερα σημεία ανήκαν στον Chaplin.

Κριτικός: Σταύρος Γανωτής

Έκδοση Κειμένου: 10/8/2021

Καλά, γίνεται μια ταινία να είναι ατόφια διασκεδαστική και ταυτόχρονα να ακολουθεί κατά γράμμα τη σκηνοθετική επιταγή ενός δημιουργού-καλλιτέχνη και όχι ενός στούντιο ψυχαγωγίας; Γίνεται να σε κάνει να γελάς, να επιστρέφεις στην πλέον αθώα σου υπόσταση, και την ίδια ώρα να σε πυροβολεί με πανανθρώπινα μηνύματα; Ναι, με το σινεμά του Chaplin όλα γίνονται, και είναι ένα σινεμά που αγαπάει ισάξια κάθε μικρός και μεγάλος κάτοικος αυτού του πλανήτη, αλλά και υποκλίνεται κάθε «σκληροπυρηνικός» μελετητής της τέχνης.

Ο Μεγάλος Δικτάτωρ δεν χρειάζεται να μπει σε κάποια ζυγαριά σύγκρισης με άλλα αριστουργήματα του Σαρλό, μια κι ανάμεσα σε αριστούργημα γενικά είναι κάπως περιττή η «εσωτερική διαμάχη». Η ουσία είναι ότι έχουμε κι εδώ ένα λαϊκό σινεμά που εξυψώνεται σε κομψοτέχνημα, ακόμα κι αν τείνει επικίνδυνα -στο απώτερο φινάλε του- να ακουμπήσει τα όρια του λαϊκισμού. Και ίσως να το «πετύχαινε», αλλά το φιλμ κυκλοφορεί πριν ο παγκόσμιος πολίτης αναλογιστεί το πλήρες και παγκόσμιο μέγεθος του ναζιστικού κινδύνου, κάτι που δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως κριτικό άλλοθι, αλλά άφοβη διορατικότητα (μην ξεχνάμε ότι το σενάριο γράφτηκε πριν καν την εισβολή στην Πολωνία).

Ο Chaplin μπορεί να κάνει «πλάκα» μέσα στα ερείπια, αλλά γνωρίζει ότι αυτό είναι το μοναδικό του υπερόπλο σε μια άνιση μάχη. Δημιουργεί εικόνες που ακόμα και μια ύπουλη προπαγάνδα δεν μπορεί να κρύψει στο υποσυνείδητο μας, οδηγώντας μας με ασφάλεια στο τελικό του λογύδριο. Εικόνες που χαλιναγωγούν το συναίσθημα και λειτουργούν σαν τον λέκτορα που ξεκινάει με κάτι χαλαρό για να κερδίσει την προσοχή του κοινού του. Αλλά και ως σάτιρα, η γελιοποίηση του Χίτλερ και του Μουσολίνι μπροστά σε ένα παγκόσμιο κοινό δεν ήταν απλά μια ευφυής ιδέα βγαλμένη από τραγούδια και γελοιογραφίες πονεμένων ήδη από το ράιχ λαών. Ήταν σημείο μηδέν για να εξανθρωπίσει στα μάτια του φοβισμένου λαού, ακόμα και του γερμανικού αν ήταν δυνατόν να δει το φιλμ, αυτούς που προσπαθούσαν με κάθε αθέμιτο μέσο να παρουσιαστούν ως ανίκητοι θεοί.

Ίσως η ιστορική σημασία της ταινίας του Chaplin να υπερβαίνει ακόμα και της καλλιτεχνικής του, αλλά η δεύτερη δεν μπορεί να θεωρηθεί επ’ ουδενί ξέχωρη της πρώτης. Σήμερα, 80 χρόνια αργότερα, είναι δυστυχώς ακόμα επίκαιρη, αφού υπάρχουν ακόμα «ανίκητοι θεοί» που φανερά ή λιγότερο φανερά έχουν αντικαταστήσει ανθρωπάκια όπως τον Χίτλερ και ονειρεύονται τα δικά του υπερβατικά όνειρα, στήνοντας συμμορίες ικανές για μεγάλα δεινά. Μα και ως κλασική κωμωδία να το εκλάβει κάποιος, έχουμε εκείνους του ψυχαγωγικούς κώδικες τούς τόσο διαχρονικούς, που δεν είναι τυχαίο το πόσο απασχόλησαν τον συγκεκριμένο αθάνατο καλλιτέχνη, που φοβόνταν να βάλει ήχο στις ταινίες του μήπως και κάπου-κάποιος έμενε στην απέξω…

Βαθμολογία:


Γκαλερι φωτογραφιων

39 φωτογραφίες

Μοιραστειτε ενα σχολιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.