Ο αεροπόρος Αντρέ Ζουριέ ερωτεύεται τη σύζυγο αριστοκράτη Κριστίν και για χάρη της διασχίζει σε 23 ώρες τον Ατλαντικό. Όμως, κι ο σύζυγος της, Ρομπέρ, έχει σχέση με την Ζενεβιέβ. Όταν αυτοί κι άλλοι πολλοί συγκεντρώνονται για κυνήγι σε ένα γαλλικό κάστρο, τα μυστικά και οι αλήθειες περιπλέκονται.

Σκηνοθεσία:

Jean Renoir

Κύριοι Ρόλοι:

Nora Gregor … Christine de la Cheyniest

Paulette Dubost … Lisette

Marcel Dalio … μαρκήσιος Robert de la Cheyniest

Jean Renoir … Octave

Mila Parely … Genevieve de Marras

Julien Carette … Marceau

Gaston Modot … Edouard Schumacher

Pierre Magnier … ο στρατηγός

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Jean Renoir

Παραγωγή: Jean Renoir

Μουσική: Joseph Kosma

Φωτογραφία: Jean Bachelet

Μοντάζ: Marguerite Renoir

Σκηνικά: Max Douy, Eugene Lourie

Κοστούμια: Coco Chanel

Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Πολύ θετική.

Τίτλοι

  • Αυθεντικός Τίτλος: La Regle du Jeu
  • Ελληνικός Τίτλος: Ο Κανόνας του Παιχνιδιού
  • Διεθνής Τίτλος: The Rules of the Game

Παραλειπόμενα

  • Η ταινία προκάλεσε τα ήθη της εποχής της όσο καμία άλλη. Κατά την πρεμιέρα της το 1939, ένας θεατής άναψε με φωτιά μια εφημερίδα και προσπάθησε να κάψει το σινεμά. Εκτοξεύθηκαν, δε, έντονες απειλές εναντίον της. Έναν μήνα μετά, η γαλλική κυβέρνηση την απαγόρευσε (κι ενώ ο Renoir είχε προβεί σε περικοπή λεπτών μήπως περισώσει τα πράγματα), και όταν οι ναζί κατέλαβαν τη Γαλλία, έκαναν το ίδιο και μάλιστα έκαψαν όσες κόπιες βρήκαν (θεωρήθηκε ότι ασκούσε αρνητική επιρροή στη νεολαία). Συμμαχικοί βομβαρδισμοί κατέστρεψαν τα κρυμμένα αρνητικά της και η ταινία θεωρούνταν χαμένη (υπήρχε μόνο η περικομμένη των 85 λεπτών). Το 1956, όμως, οπαδοί του σινεμά του Jean Renoir, και με τη βοήθεια του δημιουργού, έψαξαν όλη τη Γαλλία και μόνταραν κομμάτι-κομμάτι την ταινία από την αρχή. Ο Renoir ισχυρίστηκε πως μονάχα μία σκηνή έμεινε για πάντα χαμένη. Η ταινία σήμερα θεωρείται από τα αριστουργήματα της έβδομης τέχνης. Η πρώτη προβολή αυτής της κόπιας έγινε στο φεστιβάλ Βενετίας.
  • Ήταν η πιο ακριβή παραγωγή ως τότε. Το αρχικό μπάτζετ των 2,5 εκατομμυρίων φράνκων εκτοξεύθηκε στα 5,5. Ήταν μια εποχή που ο Renoir έρχονταν από τρεις εμπορικές επιτυχίες, και μπορούσε να εξασφαλίσει χρηματοδότηση εύκολα. Το 1938 ήταν και η χρονιά που είχε ιδρύσει συνεταιρικά τη Nouvelle Edition Francaise, μια εταιρία παραγωγής στα πρότυπα της United Artists.
  • Ολοκληρώνοντας τη Μασσαλιώτιδα (1938), ο Renoir θέλησε να κάνει κωμωδία.  Ανησυχούσε για τα σύννεφα ενός επερχόμενου πολέμου μετά τη Συμφωνία του Μονάχου, και σκοπός του ήταν να κινηματογραφήσει ένα χαρούμενο όνειρο που θα έριχνε τον πεσιμισμό. Το σενάριο που έγραψε είχε τίτλο Τα Εκατομμύρια του Αρλεκίνου, από όπου οι χαρακτήρες μεταφέρθηκαν έπειτα στον Κανόνα του Παιχνιδιού. Επηρεασμένος από την κλασική γαλλική κουλτούρα, και συγκεκριμένα τους Pierre de Marivaux, Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais και ειδικά τον Alfred de Musset, ξεκίνησε να διασκευάζει το Τα Καπρίτσια της Μαριάννας, μέχρι όμως την απόφαση του να παρουσιάσει “μια ακριβή περιγραφή των αριστοκρατών της εποχής μας” (όπως δήλωσε σε ρεπόρτερ).
  • Διάλογοι γράφτηκαν μόνο για το ένα τρίτο του φιλμ, μια και ο δημιουργός ήθελε από τους ηθοποιούς του να είναι ελεύθεροι για αυτοσχεδιασμό. Έτσι, στα υπόλοιπα σημεία υπήρχε μόνο το περίγραμμα του στόρι.
  • Ο γάλλος σκηνοθέτης ήθελε σύσσωμο το κεντρικό καστ του Η Μεγάλη Χίμαιρα να είναι κι εδώ στη διάθεση του. Μόνο όμως ο Julien Carette συμφώνησε. Ο Jean Gabin προτίμησε το Ξημερώνει του Marcel Carne, η Simone Simon ζητούσε ένα υπέρογκο ποσό, ενώ ο σύζυγος της, ο Fernand Ledoux, αρνήθηκε στο ποσό που του προσφέρθηκε. Αρνητικός ήταν και ο Claude Dauphin για τον ρόλο του μαρκησίου.
  • Πρώτα έγιναν τα εξωτερικά γυρίσματα στη Σολόν, και έπειτα ήρθε μια μεγάλη καθυστέρηση που αφορούσε την ανεύρεση πρόσθετων κεφαλαίων για το μπάτζετ. Όταν πια ξεκίνησαν τα εσωτερικά στη Ζοϊνβίλ, σχεδόν συνέπεσαν με την εισβολή των ναζί στην Πολωνία.

Κριτικός: Σταύρος Γανωτής

Έκδοση Κειμένου: 10/7/2009

Μετά τον «Κανόνα», ο Renoir δεν ήταν ποτέ ξανά ο Renoir των 1930. Με αιχμή του δόρατος όμως αυτή την ταινία, άφησε μια απίστευτη κληρονομιά στους πιο σύγχρονους του κινηματογραφιστές. Μόνο με αυτό το έργο επηρέασε τις κομεντί του Bergman, τις σάτιρες του Bunuel, το Έγκλημα στο Γκόσφορντ Παρκ του Altman, κι ο κατάλογος δεν έχει τελειωμό. Μήπως όμως είναι απλά επαναστατικό για την εποχή του, ή κάθε εποχή μπορεί να το δει αυτόνομα ως αριστούργημα; Μα φυσικά, το δεύτερο…

Το θέμα του έβαλε βόμβα στο γαλλικό σινεμά του 1939 ή μάλλον στο γαλλικό κοινό. Παρουσίασε μια νέα μπουρζουαζία με πολλά κοινά της αριστοκρατικής αυλής της προ-επαναστατικής Γαλλίας. Το ήθος υπάρχει μόνο κατά περίφραση, η λογική ισχύει μονάχα για να καταργείται, τα πάντα θεωρούνται κτήμα τους και οι υποτακτικοί συνυπάρχουν, αλλά τη μία είναι κτήμα τους και την άλλη δεν είναι. Ο Renoir τούς αναστατώνει όλους σαν μια μπουρλέσκ κωμωδία, αλλά ελάχιστα παίρνει το πράγμα στην πλάκα. Παρατηρεί τη νέα αυλή ως σοβαρό κοινωνικό φαινόμενο, κι ενώ παρατηρεί ότι τα πάντα είναι ξεπουλημένα, από πολιτικούς ως τον τύπο.

Το ύφος του είναι αξιολάτρευτο. Έχει τη χάρη του βωβού, αλλά και την αίσθηση του καινού, ως και μετα-μοντέρνου. Στα εσωτερικά του πλάνα τεμαχίζει το ντεκόρ σε μικρά θεατρικά σκηνικά και ταξιδεύει την κάμερα του μέσα στον χώρο, χορεύοντας σαν τον Visconti, ανάλογα πάντα τη δράση. Ειδικά στο σημείο του πανικού, ελέγχει πλήρως κάθε κίνηση ηθοποιού, κάθε πράξη σε πρώτο ή δεύτερο πλάνο. Στα εξωτερικά του λατρεύει το πανοραμικό, έστω κι από χαμηλό επίπεδο. Εδώ τον βοηθάει η κάμερα τεσσάρων συνεργατών του, που μπορούν να επιβάλουν επικό τόνο, αλλά και να κινούνται παράλληλα με τους ηθοποιούς.

Οι ερμηνείες είναι καταπληκτικές, με αυτή του έμπειρου Marcel Dalio να κάνει περισσότερη εντύπωση, αλλά κι ο ίδιος ο Renoir αποδεικνύεται δεινός ερμηνευτής και ιδανικός κωμικός. Όλη η ιδέα της ταινίας φαίνεται να έχει γεννηθεί από την «Εκδρομή στην Εξοχή». Από εκεί μοιάζει να έχει προπονήσει την τεχνική του και τη λατρεία του προς τους φυσικούς χώρους. Μπορεί εκεί να εμπνεύστηκε και τη σοκαριστική για τότε θεματολογία του, που έκανε ακόμα και τους «φιλόμουσους» ναζί να καταδιώξουν τις κόπιες της ταινίας.

Πολύ απλά, αριστούργημα! Κάποιοι μπορεί να απογοητευτούν από τη ρετρό εικόνα, όμως προσπερνώντας τη θα δείτε ένα μοντέρνο σινεμά σε όλες του τις διαστάσεις. Οι κανόνες έχουν αλλάξει, αλλά το παιχνίδι είναι πάντα το ίδιο: υψηλή έβδομη τέχνη.

Βαθμολογία:


Γκαλερι φωτογραφιων

13 φωτογραφίες

Μοιραστειτε ενα σχολιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.