Το Παιχνίδι με τη Φωτιά

Κριτικός: Σπύρος Δούκας

Έκδοση Κειμένου: 10/1/2019

Ο Τζονγκ-σου έχει σπουδάσει δημιουργική γραφή και ετοιμάζεται να γράψει το πρώτο του μυθιστόρημα, αλλά δεν ξέρει τι να γράψει. Συναντάει την Χαε-μι, μια κοπέλα που μεγάλωσε στην ίδια γειτονιά με αυτόν, και μετά από μια ερωτική συνεύρεση, του ζητάει να φυλάξει τη γάτα της όσο εκείνη θα λείπει για ταξίδι στην Αφρική. Με την επιστροφή της, του συστήνει τον Μπεν, έναν μυστηριώδη πλούσιο, που του αρέσει να “παίζει”, όπως δηλώνει. Στα μάτια του Τζονγκ-σου, ο Μπεν αποτελεί απειλή…

Η βραβευμένη ταινία του Chang-dong Lee (“Όαση”, “Ποίηση”) είναι ένα ψυχαναλυτικό οδοιπορικό πάνω στην ερωτική επιθυμία με τη μορφή ενός βραδυβλεγούς δραματικού θρίλερ που διατηρεί από το πρώτο μέχρι το τελευταίο του λεπτό μια αμείωτη και απόλυτα καθηλωτική υπόγεια ένταση. Το τελευταίο επιτυγχάνεται με μια αξιοθαύμαστη σκηνοθετική επιδεξιότητα, μέσα από ευρεία πλάνα της αχανούς επαρχιακής Κορέας, που καλλιεργούν μια αίσθηση φόβου και δυσοίωνης αβεβαιότητας. Η εξαιρετικά επιμελημένη φωτογραφία και η επιλογή του σούρουπου ως κυρίαρχου χρόνου όπου λαμβάνουν χώρα οι πιο ουσιώδεις εξελίξεις στην πλοκή, αλλά και μια ξεχωριστή, αριστουργηματική σεκάνς με την Χαε-μι να χορεύει ημίγυμνη με φόντο τη δύση, καλλιεργούν αποτελεσματικά, με το σκούρο μπλε χρώμα, έναν πλήρως ταιριαστό συνδυασμό ρομαντισμού και απειλής.

Με ένα σενάριο-ψιλοβελονιά, ο Lee προσθέτει επιμελώς καθ’ όλη τη διάρκεια μικρές, λεπτές πληροφορίες που φαινομενικά αφορούν στην πλοκή, μα επί της ουσίας είναι τα κομμάτια ενός ασυνείδητου συμβολικού παζλ για τον πρωταγωνιστή, το οποίο είναι εκ των πραγμάτων αδύνατο να συμπληρωθεί στην εντέλεια. Το σενάριο παίζει συνεχώς με την παγίδα της ψευδαίσθησης (παντομίμα), που προκύπτει αρχικά από το ανικανοποίητο ερωτικό αίσθημα του Τζονγκ-σου για τη Χαε-μι, και περιπλέκεται όταν μπαίνει στο “παιχνίδι” ο Μπεν, που ενσαρκώνει ουσιαστικά όλα όσα δεν έχει και φοβάται ο Τζονγκ-σου. Η δημιουργία του εμμέσως ερωτικού αυτού τριγώνου προκύπτει από το γεγονός ότι ο Τζονγκ-σου νιώθει ανεπαρκής και “μικρός” απέναντι σε όσα αισθάνεται, γι’ αυτό και δεν μπορεί να γράψει. Όταν σε μια ανασφαλή προσπάθεια να την κατακτήσει, επιτίθεται λεκτικά στην Χαε-μι, τότε εκείνη εξαφανίζεται, και για την εξαφάνισή της δεν θα μπορούσε παρά να ευθύνεται ο Μπεν, η “νέμεση” του προσγειωμένου και καταπιεσμένου Τζονγκ-σου, η αιτία που δεν μπορεί να πιάσει την μυστηριώδη, αερική ύπαρξη της Χαε-μι. Το φινάλε αποδεικνύεται μια εξαιρετικά δυνατή δραματική κορύφωση, με τη φωτιά να υποδηλώνει τη λυτρωτική νίκη του πρωταγωνιστή ενάντια στα πάθη του, πράγμα που αποδίδεται με την απογύμνωσή του, η οποία τον οδηγεί στην εσωτερική ελευθερία.

Το “Παιχνίδι με τη Φωτιά” (πολύ εύστοχος ο ελληνικός τίτλος!) είναι ένα ιδιαίτερα υποβλητικό, συμβολικό παιχνίδι, που ωστόσο δεν χαρίζεται εύκολα. Για να μπορέσει κανείς να παίξει, πρέπει να  μπει βαθιά στην ουσία του και να το δει ως καθαρή ψυχανάλυση, καθώς το πρώτο του επίπεδο κατά πάσα πιθανότητα δεν θα ικανοποιήσει τον μέσο θεατή. Πρόκειται, όμως, για μια από τις καλύτερες ταινίες της περσινής χρονιάς, που απευθύνεται σε πιο εκπαιδευμένους λύτες.

Βαθμολογία:

Κριτικός: Γιώργος Σπανός

Έκδοση Κειμένου: 5/2/2026

Δύο πολύ διαφορετικοί νεαροί άνδρες, ο Jong-su και ο Ben, προερχόμενοι από κόσμους τόσο διαφορετικούς ώστε ο ένας να είναι ακατανόητος για τον άλλον, και ανάμεσά τους μια κοπέλα, η Hae-mi, που φαίνεται να μην συνειδητοποιεί τον ανταγωνισμό μεταξύ τους. Ο ένας προσπαθεί να την καταλάβει, αλλά τα αισθήματά του μένουν ανικανοποίητα, ο άλλος παίζει μαζί της. Και οι δύο όμως επιδιώκουν με τον τρόπο τους να την κατακτήσουν, να την κάνουν «δική τους». Η δυναμική αυτού του ρομαντικού τριγώνου ασαφής. Μια ανομολόγητη, υφέρπουσα ένταση σιγοκαίει ύπουλα και ζητάει να εκτονωθεί. Κάτι απροσδιόριστα ανησυχητικό φαίνεται να υπάρχει στην ίδια την κοινωνία. Η Hae-mi κάποια στιγμή εξαφανίζεται μυστηριωδώς και ο Jong-su υποψιάζεται ότι την σκότωσε ο Ben. Τελικά τι συνέβη πραγματικά; Η αινιγματική ιστορία είναι ανοιχτή σε πολλές ερμηνείες. Εν τέλει όμως, ίσως δεν είναι αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία, αλλά κάτι βαθύτερο που φτάνει ως τις ρίζες της ανθρώπινης φύσης.

Επιθυμία, στέρηση, εμμονή, ζήλια, κτητικότητα, ανομολόγητες ταξικές και έμφυλες ανισότητες και ανταγωνισμοί, νεανική ανησυχία, προσωπική ανασφάλεια, αβεβαιότητα και αυταπάτες είναι οι τεκτονικές δυνάμεις που δρουν υπογείως. Ακριβώς στο μέσον της ταινίας, μια σκηνή μαγευτικής ομορφιάς και ποίησης, ένας χορός θηλυκότητας, εκστατικής ελευθερίας, αναζήτησης νοήματος, ένωσης με τη φύση, χορός ζωής και γυναικείας έκφρασης και συνάμα χορός απελπισίας και θανάτου. Στον αντίποδα αυτής της στιγμής, η ανδρική, βίαιη απάντηση θα έρθει στην εκρηκτική όσο και καθαρτική τελευταία σκηνή του έργου.

Ο σκηνοθέτης Lee Chang-dong έχει αφομοιώσει το ταυτόχρονα καθημερινό αλλά και σουρεαλιστικό και μυστηριώδες κλίμα του Murakami και, με αφετηρία τη σύντομη ιστορία “Barn Burning” του συγγραφέα, δημιουργεί ένα λογοτεχνικής χροιάς, πρωτότυπο κινηματογραφικό έργο που συνδυάζει το υπαρξιακό-κοινωνικό δράμα με το ψυχολογικό θρίλερ υπόγειας έντασης, με διάχυτο το αίσθημα απροσδιόριστης ανησυχίας και αβεβαιότητας. Είναι δύσκολο εγχείρημα να μεταφερθούν ατόφια η ατμόσφαιρα και το ύφος ενός συγγραφέα στον κινηματογράφο, ειδικά κάποιου όπως ο Murakami (που πάντως έχει μεταφερθεί εξαιρετικά αρκετές φορές στο σινεμά από σημαντικούς δημιουργούς), αλλά ο Lee Chang-dong, συγγραφέας και ο ίδιος, όχι μόνο τα καταφέρνει περίφημα, αλλά και, διατηρώντας αυτά, κάποια σταθερά μοτίβα του Murakami (πχ. η μυστηριώδης γάτα, το πηγάδι, ο «Υπέροχος Γκάτσμπυ» και φυσικά η τζαζ) και μια αρχική επιρροή από τη σύντομη ιστορία του, “Barn Burning”, δημιουργεί ένα εντελώς δικό του πρωτότυπο σενάριο, που παρατηρεί διεισδυτικά τους νέους ανθρώπους στη σύγχρονη κοινωνία, όσο και ανατέμνει βαθιά τους διαχρονικούς μηχανισμούς της ανθρώπινης φύσης και του «πολιτισμού».

Ξεχωρίζουν επίσης οι εξαιρετικές ερμηνείες από τους τρεις πρωταγωνιστές στους πολυεπίπεδους ρόλους τους, αλλά και η αριστοτεχνική διεύθυνση φωτογραφίας από τον Hong Kyung-pyo, γνωστό και από άλλες σπουδαίες κορεατικές ταινίες, όπως “Parasite”, “Mother” και “The Wailing”. Κατά τη γνώμη μου το “Burning” είναι ίσως η κορυφαία ταινία που έχει βγει από το σύγχρονο Κορεατικό σινεμά και μια από τις καλύτερες ταινίες της εποχής μας.

Βαθμολογία:

0 κακή | 1 μέτρια | 2 ενδιαφέρουσα | 3 καλή | 4 πολύ καλή | 5 αριστούργημα