Η Κλάρα, 65 ετών, είναι μια συνταξιούχος συγγραφέας και μουσικο-κριτικός. Είναι χήρα, μητέρα τριών ενηλίκων παιδιών, και ζει σε ένα διαμέρισμα γεμάτο βιβλία και δίσκους στη γειτονιά του Μπόα Βιατζέμ, σε ένα κτίριο που ονομάζεται Aquarius. Η Κλάρα έχει επίσης το δώρο του ταξιδιού στον χρόνο, μια υπερδύναμη που λίγοι άνθρωποι στον κόσμο είναι σε θέση να αναπτύξουν.
Σκηνοθεσία:
Κύριοι Ρόλοι:
Sonia Braga … Clara
Humberto Carrao … Diego
Irandhir Santos … Roberval
Maeve Jinkings … Ana Paula
Κεντρικό Επιτελείο:
Σενάριο: Kleber Mendonca Filho
Παραγωγή: Said Ben Said, Emilie Lesclaux, Michel Merkt
Φωτογραφία: Pedro Sotero, Fabricio Tadeu
Μοντάζ: Eduardo Serrano
Σκηνικά: Juliano Dornelles, Thales Junqueira
Κοστούμια: Rita Azevedo
Διεθνής Κριτική (μ.ο.): Πολύ θετική.
Τίτλοι
- Αυθεντικός Τίτλος: Aquarius
- Ελληνικός Τίτλος: Aquarius
Κύριες Διακρίσεις
- Συμμετοχή στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ Καννών.
- Καλύτερη ταινία και δύο ακόμα βραβεία στα εθνικά βραβεία της Βραζιλίας.
Παραλειπόμενα
- Η αρχική έμπνευση του Kleber Mendonca Filho δεν ήταν μια ιστορία για την κτηματομεσιτική κερδοσκοπία, αλλά μια ταινία γύρω από αρχεία, αντικείμενα και τη μνήμη. Η Κλάρα και το παλιό κτίριο προέκυψαν ως δύο οργανισμοί περίπου ίδιας ηλικίας, που απειλούνται να εξαφανιστούν.
- Το κτίριο της ταινίας βασίζεται στο πραγματικό Edifício Caicara, στην παραλία Μπόα Βιατζέμ του Ρεσίφε. Ο σκηνοθέτης είχε γράψει το σενάριο έχοντας συγκεκριμένα αυτό το κτίριο στο μυαλό του. Το κτήριο αυτό όμως κατεδαφίστηκε εν μέρει πριν αρχίσουν τα γυρίσματα και τελικά κατεδαφίστηκε ολοκληρωτικά το 2016. Η παραγωγή αναγκάστηκε να αναζητήσει άλλο κτίριο. Αυτό που βρέθηκα ήταν ένα γειτονικό κτίριο του 1958, το Edifício Oceania, με αρχιτεκτονική που παραπέμπει σε σχέδια της δεκαετίας του 1940.
- Το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας γυρίστηκε στο κατοικημένο κτίριο και όχι σε σκηνικό στούντιο. Οι κάτοικοι έπρεπε να συνεχίσουν να ζουν εκεί ενώ το συνεργείο δούλευε, ενώ ο δρόμος ακριβώς έξω από το κτίριο δημιουργούσε σημαντικό πρόβλημα θορύβου. Σε μία από τις λήψεις χρησιμοποιήθηκε ακόμη και γερανός μέσα στο σαλόνι, με τον βραχίονά του να βγαίνει από το παράθυρο και να επιστρέφει στο εσωτερικό.
- Ο σκηνοθέτης σχεδίασε επίτηδες τα πλάνα ώστε ο θεατής να μπορεί, μετά την προβολή, να σχεδιάσει σε ένα χαρτί την κάτοψη του διαμερίσματος της Κλάρα. Ήθελε να ξέρουμε ανά πάσα στιγμή πού βρίσκεται η ηρωίδα μέσα στον χώρο.
- Η Sonia Braga δεν ήταν η αρχική επιλογή για την Κλάρα. Ο Mendonca Filho φανταζόταν ακόμη και μια άγνωστη ηθοποιό. Ο διευθυντής φωτογραφίας Pedro Sotero πρότεινε τη Braga, το σενάριο στάλθηκε στη ηθοποιό στη Νέα Υόρκη και εκείνη απάντησε μέσα σε 48 ώρες ότι ήθελε να συμμετάσχει. Έτσι, η διάσημη ηθοποιός επέτρεψε στον βραζιλιανικό κινηματογράφο μετά από 15 έτη.
- Το πολιτικό παρασκήνιο της ταινίας έγινε τελικά σχεδόν τόσο γνωστό όσο και η ίδια η ταινία. Στις Κάννες, πριν από την επίσημη προβολή της, ο Kleber Mendonca Filho, η Sonia Braga και μέλη του καστ και του συνεργείου ανέβηκαν στο κόκκινο χαλί κρατώντας πλακάτ κατά της διαδικασίας καθαίρεσης της προέδρου Dilma Rousseff. Τα πλακάτ έγραφαν, μεταξύ άλλων, «Η Βραζιλία δεν είναι πια δημοκρατία» και «Ένα πραξικόπημα συνέβη στη Βραζιλία». Ο ίδιος ο σκηνοθέτης εξήγησε ότι επέλεξαν μικρά φύλλα Α4 ακριβώς επειδή ήξεραν ότι οι πανίσχυροι τηλεοπτικοί φακοί των Καννών θα τα έκαναν ευδιάκριτα. Η διαμαρτυρία όμως δεν ήταν μέρος του αρχικού σχεδίου της ταινίας: το φιλμ είχε γυριστεί πριν από την πολιτική κρίση του 2016. Η συγκυρία της πρεμιέρας του στις Κάννες ήταν που το μετέτρεψε σε πολιτικό γεγονός.
- Για καθαρά πολιτικούς λόγους, η βραζιλιάνικη επιτροπή για τα Όσκαρ απέκλεισε εξαρχής το Aquarius. Ως διαμαρτυρία, τρεις ακόμα ταινίες αποσύρθηκαν από τη διαδικασία (μεταξύ αυτών το Neon Bull και το Don’t Call me Son), ενώ ο αμερικανός διανομέας απάντησε σε όλο αυτό με την προώθηση της Sonia Braga για το Όσκαρ πρώτου γυναικείου ρόλου.
Κριτικός: Σπύρος Δούκας
Έκδοση Κειμένου: 25/5/2017
Κριτικός: Η Κλάρα (Σόνια Μπράγκα) είναι μια πρώην κριτικός μουσικής που έχει νικήσει στο παρελθόν τον καρκίνο και είναι πλέον η μοναδική ένοικος του παλιού συγκροτήματος «Aquarius», το οποίο έχει αγοράσει μια κατασκευαστική εταιρεία και θέλει να μετατρέψει σε σύγχρονο κτίριο, ενώ εξαιτίας της άρνησής της να το αφήσει, παραμένει το μοναδικό τους εμπόδιο.
Στο τελευταίο πόνημα του Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλιο παρακολουθούμε τη δραματική εξέλιξη της μάχης μιας γυναίκας με το εξοντωτικό σύστημα, ή αλλιώς τη σύγκρουση του παλιού με το νέο ως μια απελευθερωτική ανάσα αντίστασης στον αδηφάγο εκσυγχρονισμό. Θεματικά, ενδεχομένως δεν πρόκειται για κάτι νέο, αλλά το δραματουργικό χτίσιμο έχει τέτοια δυναμική, ώστε η δόμηση του κάθε πλάνου να παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, με τη σχεδόν δυομισάωρη διάρκεια να συμβάλλει στην αργή, μα σταθερά άψογη κλιμάκωση της έντασης, αλλά και σε μια ολοκληρωμένη κοινωνική μελέτη του σύγχρονου μέσα από τα μάτια του παραδοσιακού.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει, ακόμα, το σπάσιμο της αφήγησης σε τρία μέρη. Τα μαλλιά, ο έρωτας, ο καρκίνος. Ύστερα, η αντιθετική αποδόμηση αυτών. Είναι ο σκληρός κοινωνικός ρεαλισμός της παρατήρησης, που ως συνήθως δεν αφήνει περιθώρια σε συναισθήματα (δεν υπάρχουν θετικά και αρνητικά πρόσημα, μόνο θέσεις και αντιθέσεις), μα ενισχύεται σεναριακά από έναν εξαιρετικά δυνατό πρωταγωνιστικό χαρακτήρα, τον οποίο ενσαρκώνει με περισσή επιτυχία η Σόνια Μπράγκα. Χήρα, πρώην καρκινοπαθής, πρώην κριτικός μουσικής, άρα έχει επαφή με την τέχνη, στιβαρές εμπειρίες ζωής και στενή σύνδεση με το περιβάλλον της, το οποίο αρνείται να εγκαταλείψει. Φυσικά, υπάρχει το υποκειμενικό, υπάρχει και η ταύτιση, μα η κεντρική ηρωίδα διαθέτει τέτοια ακεραιότητα (τόσο ως ανθρώπινος χαρακτήρας, όσο και ως σεναριακή οντότητα), που αν μη τι άλλο αποδεικνύεται η ανάγκη της ύπαρξής της ως αντισταθμικός παράγοντας που θα οριοθετήσει δυναμικά την ανεξέλεγκτη, αυθύπαρκτη εξέλιξη.
Το κλείσιμο μπορεί να φανεί ελαφρώς απότομο, μα είναι ουσιαστικά η έκρηξη, το τελικό στάδιο της κλιμάκωσης, που είναι ζωτικό κι αναγκαίο να επέλθει ως μια ισχυρή εξωτερίκευση-διοχέτευση του πόνου, αλλά και ως τελική δικαίωση.
Βαθμολογία:
Γκαλερι φωτογραφιων
