Συντάκτης: Γιώργος Σπανός

Ολοκληρώθηκε και το φετινό Φεστιβάλ Καννών με την απονομή των πολυπόθητων βραβείων του. Η εικόνα που αφήνει τελικά είναι μάλλον μιας σχετικά ήσσονος χρονιάς που της έλειπαν αυτές οι μια-δυο μεγάλες ταινίες που να ενθουσιάσουν τους πάντες, πολλές περιορίστηκαν στη μετριότητα, ενώ ορισμένα βαριά ονόματα απογοήτευσαν, παρ’ όλα αυτά βρήκε και αρκετές καλές ταινίες και είχε τις στιγμές της. Πάντως, αυτά θα επαναξιολογηθούν αναδρομικά μέσα στην ερχόμενη σεζόν. Αυτή τη στιγμή έχουμε να κάνουμε με τα βραβεία που αποφάσισε η κριτική επιτροπή με πρόεδρο τον Park chan-wook και η επικρατούσα άποψη είναι ότι οι ταινίες που επέλεξε να βραβεύσει, χωρίς τολμηρές εκπλήξεις, ήταν σε γενικές γραμμές οι καλύτερες, ή τουλάχιστον οι πιο αναγνωρισμένες του Διαγωνιστικού (με εξαίρεση τη σοβαρότατη παράλειψη του άριστου “Paper Tiger”). Αυτό που προκαλεί εντύπωση όμως δεν είναι άλλο από την επιλογή του ίδιου του Χρυσού Φοίνικα, που απρόσμενα απονεμήθηκε για δεύτερη φορά στον Cristian Mungiu και στο “Fjord”! O πιο επιτυχημένος από τους δημιουργούς του Νέου Ρουμανικού Κύματος είχε ξανακατακτήσει το 2007 τον Χρυσό Φοίνικα για το καθηλωτικό «4 Μήνες, 3 Εβδομάδες, 2 Μέρες» και πλέον μπαίνει στο κλειστό club των δις-νικητών της ύψιστης κινηματογραφικής διάκρισης. Πάντως αυτή τη φορά η ταινία του πήρε μεν κατά μέσο όρο πολύ θετικές κριτικές, δεν τους κέρδισε όμως όλους. Έχει στο επίκεντρο μια συντηρητική, θρησκευόμενη Ρουμανική οικογένεια που έχει αναζητήσει καλύτερη ζωή σε μια μικρή πόλη της Νορβηγίας, όταν όμως ένα από τα παιδιά τους πηγαίνει στο σχολείο με μια μελανιά στο σώμα, αμέσως εγείρεται καχυποψία και έρευνα για πιθανή κακοποίηση από την οικογένεια. Ο Mungiu επιδιώκει να συνεισφέρει στην επίκαιρη όσο και δύσκολη συζήτηση γύρω από τις προκαταλήψεις και την υποκρισία της θεωρούμενης «προοδευτικής» «ενωμένης» Ευρώπης και γύρω από τα χάσματα που χωρίζουν τις διάφορες κουλτούρες που αυτή προσπαθεί να ενσωματώσει. Πέρα από το αμιγώς δραματουργικό κομμάτι, η επιλογή ενός τέτοιου πλαισίου για να θέσει το απαραίτητο ερώτημα «πόσο πραγματικά ανεχόμαστε το διαφορετικό;» απαιτεί δύσκολες ισορροπίες στους χειρισμούς ώστε να αποφύγει την υποψία αντιδραστικότητας, εκεί όμως βρίσκεται και η μαεστρία που απαιτούμε από έναν ώριμο και ευφυή διανοητή. Ας εμπιστευθούμε τον Mungiu περιμένοντας να τη δούμε από 27 Αυγούστου στην Ελλάδα. Η ταινία όχι μόνο κατέκτησε τον Χρυσό Φοίνικα, αλλά σάρωσε και τα βραβεία της ένωσης κριτικών FIPRESCI και αυτό της Οικουμενικής Επιτροπής και το βραβείο François Chalais.

Απόλυτα ευρωκεντρικά ήταν και τα υπόλοιπα βραβεία:

Το “Minotaur” του Andrey Zvyagintsev, που από τη στιγμή που έκανε πρεμιέρα ήταν το μεγάλο φαβορί, περιορίστηκε στο, δεύτερο αλλά διόλου αμελητέο, «Μεγάλο Βραβείο», έχοντας πάντως αποσπάσει αρκετές ενθουσιώδεις κριτικές που το τοποθετούν ψηλά στη λίστα με τις ταινίες που ανυπομονούμε να δούμε προσεχώς. Στον ευχαριστήριο λόγο του ο Ρώσος κάλεσε τον Πούτιν «να βάλει τέλος σε αυτή τη σφαγή».

Ευχάριστη έκπληξη της βραδιάς ήταν η απονομή του «Βραβείου της Κριτικής Επιτροπής» στο, κατά τα λεγόμενα, απαιτητικό και αποδομητικό «ευρωπαϊκό γουέστερν» “The Dreamed Adventure” της αξιόλογης Valeska Grisebach, που φαίνεται εδώ να συνεχίζει σε παρόμοιο πλαίσιο με το πολλά υποσχόμενό της “Western” (2017). Η ταινία της προβλήθηκε την τελευταία ημέρα του Φεστιβάλ, που οι περισσότεροι είτε είναι εξαντλημένοι είτε έχουν ήδη φύγει, αλλά οι κριτικοί την ξεχώρισαν με πολύ θετικά λόγια και υψηλές αξιολογήσεις.

Το Βραβείο Καλύτερου Σκηνοθέτη μοιράστηκαν σε ισοψηφία δύο εντελώς αντίθετες σκηνοθετικές απόψεις. Ο Pawel Pawlikowski δικαιότατα και απόλυτα ταιριαστά για το πανέμορφο “Fatherland”, αυστηρό, ελλειπτικό, μετρημένο μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας, και από την άλλη οι Javier Ambrossi και Javier Calvo για το “La Bola Negra”, κατά τους κριτικούς πληθωρικό και μαξιμαλιστικό. Ο Pawlikowski δεν φάνηκε ιδιαίτερα χαρούμενος που δεν πήρε κάτι μεγαλύτερο, ούτε για το γεγονός ότι κατά τη βράβευση ανέβηκε στη σκηνή και χρειάστηκε να περιμένει εκεί τους Ισπανούς να ολοκληρώσουν τον ευχαριστήριο λόγο τους και μετά να του «δανείσουν» το μοναδικό τρόπαιο που είχαν προβλέψει οι διοργανωτές. «Πολύ κακή σκηνοθεσία» σχολίασε όταν πήρε τον λόγο.

Το βραβείο Καλύτερου Σεναρίου απονεμήθηκε στο ”Notre Salut” του Emmanuel Marre, που τελικά αποδείχτηκε κι αυτό μια από τις πιο ευχάριστες αποκαλύψεις του Φεστιβάλ έχοντας λάβει θετικότατες κριτικές, με τους Γάλλους ειδικά να το αποθεώνουν (θα με εκπλήξει να μη φιγουράρει στην πρώτη θέση της ετήσιας λίστας των Cahiers du Cinema τον Δεκέμβριο). Στο τέλος πολλοί είχαν αρχίσει να πιστεύουν ότι το φιλμ θα μπορούσε να φύγει ακόμα και με μεγαλύτερο βραβείο. Ελπίζουμε να το δούμε σύντομα στην Ελλάδα.

Θεωρώ εύστοχη την από κοινού βράβευση με βραβείο Καλύτερης Ηθοποιού για το δίδυμο Virginie Efira και Tao Okamoto στο φιλμ “All of a Sudden” του αγαπημένου Ryusuke Hamaguchi. Η ίδια η ταινία, όπως έγραφα, έχει σημαντικές αρετές αλλά και εμφανή ελαττώματα, και η βράβευσή της με κάτι μεγαλύτερο θα ήταν μάλλον υπερβολική. Όμως οι ερμηνείες των δύο πρωταγωνιστριών ήταν εξαιρετικές και η δυναμική μεταξύ τους τόσο απτή και ευαίσθητη, που δικαιότατα βραβεύτηκαν. Άλλωστε ο Hamaguchi είναι γενικά μαέστρος στη διεύθυνση γυναικείων χαρακτήρων. Από τις βραβευμένες ταινίες, μόνο αυτή και του Pawlikowski προβλήθηκαν στο πρώτο μισό του Φεστιβάλ και μπόρεσα να δω, αφού άλλωστε αυτό κατά τους περισσότερους ανέβασε στροφές κυρίως στο δεύτερο μισό, από το οποίο προέκυψαν τα περισσότερα βραβεία.

Σε μια από τις ταινίες που γενικά δεν εντυπωσίασαν, το “Coward” του Lukas Dhont, φαίνεται η επιτροπή να ξεχώρισε τις ερμηνείες των δύο νεαρών πρωταγωνιστών Emmanuel Macchia (στον πρώτο του ρόλο) και Valentin Campagne. Για πολλούς, ο Javier Bardem ή ο Swann Arlaud θα ήταν καλύτερες επιλογές.

Στη συνέντευξη τύπου, σχετικά με τις διπλές βραβεύσεις στις ερμηνευτικές κατηγορίες η Cloe Zhao δήλωσε ότι, σε έναν κόσμο όλο και πιο μοναχικό, επέλεξαν να επιβραβεύσουν τις ανθρώπινες σχέσεις. Όμορφο σκεπτικό αν μη τι άλλο. Σε μια πιο κωμική νότα, ο Park chan-wook «παραδέχτηκε» ότι δεν ήθελε να βραβεύσει καμία από τις ταινίες με τον Χρυσό Φοίνικα, ένα βραβείο που ο ίδιος δεν έχει κατακτήσει ποτέ!

Αυτά ήταν και για φέτος από τις Κάννες, και του χρόνου λοιπόν!

Δείτε και: Φεστιβάλ Καννών: Κύριοι Νικητές