Συντάκτης: Σπύρος Δούκας

Το Μπάρι Λίντον είναι από τις ταινίες που δεν υπάρχουν πολλά για να πει κανείς ή να αναλύσει. Ας κάνουμε όμως μια προσπάθεια. Είναι ένα επικό κομψοτέχνημα εποχής, που δεν επιδέχεται συστάσεις, καθώς κατά κάποιον τρόπο, τις κάνει από μόνο του. Επί τρεις ώρες διατηρεί μια άψογη αφηγηματική ροή που καθηλώνει σε κάθε της δευτερόλεπτο, με το voiceover να εμπλουτίζει την παραμυθική αίσθηση, καθιστώντας την εμπειρία καλόβολη και απολαυστική. Είναι σαν ένας περιπετειώδης μύθος επικών προδιαγραφών.

Όσον αφορά την τεχνική, αρκεί απλά να πούμε πως όλη η ταινία θυμίζει κινούμενο πίνακα ζωγραφικής, με τα σκηνικά να έχουν ως βάση τους πίνακες του άγγλου ζωγράφου Γουίλιαμ Χόγκαρθ. Πρόκειται για μια εικόνα πραγματικά εκθαμβωτική, με καινοτόμα χρήση του φυσικού φωτισμού. Ειδικά σε πολλές εσωτερικές σκηνές, χρησιμοποιώντας απλά κεριά, δημιουργεί πλάνα που ξεχειλίζουν ρομαντισμό.

Είναι ένας ήρωας προεχόμενος από οικογένεια ευγενών της Ιρλανδίας που έχει παρέλθει σε οικονομική παρακμή. Προδομένος από την κοινωνική τάξη του, την εγκαταλείπει πεισματικά και ξεκινάει από το μηδέν προκειμένου να την κατακτήσει από την αρχή και να γίνει κυρίαρχος του εαυτού του.

Η αφήγηση είναι χωρισμένη, βάσει της Κιουμπρικικής συμμετρίας, σε δύο μέρη: την άνοδο και την αναπόφευκτη πτώση του ήρωα. Αυτή η χαρακτηριστική καμπύλη είναι αυτό που θα ονομάζαμε σκορσεζικό πάτερν, μιας που ο Σκορσέζε επηρεαζόμενος από εδώ, το καθιέρωσε ως κατεξοχήν κεντρικό δραματουργικό μηχανισμό στην μετέπειτα πορεία του.

Παρ’ όλα αυτά, αυτό που μου έκανε φανερά εντύπωση στη δεύτερη θέαση είναι ότι ο Μπάρι Λίντον δεν είναι ο τυπικός σκορσεζικός ήρωας, μιας που δεν διαφθείρεται ουσιαστικά ποτέ. Ξεκινάει με αγνά κίνητρα, ως ένα οργισμένο και τολμηρό παιδί που θέλει να κατακτήσει τον κόσμο και στην πορεία να βρει τον εαυτό του. Και τα κίνητρα αυτά ποτέ δεν αλλάζουν και ποτέ δεν χάνονται. Η ηθική του δεν διαστρεβλώνεται ποτέ. Ακόμα κι όταν στην κάθοδό του τον βλέπουμε να κάνει λάθη, τα λάθη που με μαθηματική ακρίβεια θα τον ρίξουν κάτω, ακόμα κι όταν επαναπαύεται στις κατακτήσεις του ή παρασύρεται κι αυτός από τη σαπίλα του περιβάλλοντός του, δεν γίνεται ποτέ ανήθικος, ούτε ξεχνάει από πού ξεκίνησε. Είναι οπορτουνιστής με την έννοια ότι χειραγωγεί το σύστημα προς όφελός του. Δεν χάνει όμως ποτέ την ανθρωπιά του, άρα ποτέ δε γίνεται αντιήρωας. Ξεκινάει αναζητώντας την ταυτότητά του, και το λάθος του είναι πως για να τη βρει, καπηλεύεται ταυτότητες άλλων. Ξεκινάει ως Ρέντμοντ Μπάρι, στην πορεία γίνεται Τζόναθαν Φέκεμαν, μέχρι να καταλήξει Λίντον. Αυτό είναι που προσδίδει και μια βαθιά τραγική διάσταση στον χαρακτήρα του. Ενώ κάνει μια αξιοζήλευτα περιπετειώδη ζωή, μάλλον δεν μαθαίνει ποτέ ποιος πραγματικά είναι και πού ανήκει.

Υπάρχει και μια έμμεση σατιρική διάσταση στο δράμα εποχής, καθώς και μια αντιστοιχία με το σήμερα, μιας που η εξουσία είναι μια έννοια διαχρονική. Η λεπτή σάτιρα της αριστοκρατικής τάξης που βλέπουμε εδώ ως περιβάλλουσα του κεντρικού μας ήρωα, πιθανότατα αποτέλεσε σημαντική πηγή έμπνευσης και για τη λανθιμική «Ευνοούμενη». «Οι προσωπικότητες αυτές έζησαν και τσακώθηκαν (και τσαλακώθηκαν, ας προσθέσουμε) κατά τη βασιλεία του Γεωργίου Γ’. Καλοί ή κακοί, όμορφοι ή άσχημοι, τώρα είναι όλοι ίσοι», μας λέει ο Κιούμπρικ στον επίλογό του. Όλοι αυτοί δεν είναι παρά μικρά, αδύναμα ανθρωπάκια με μια τυποποιημένη, ξύλινη γλώσσα σώματος. Και στο περιθώριο, ζουν άνθρωποι που όλη τους τη ζωή παλεύουν για το όνειρο να φτάσουν εκεί. Κι όσοι από αυτούς παραμένουν άνθρωποι όπως ο φίλος μας ο Μπάρι, και δεν το κάνουν πατώντας επί πτωμάτων, συνειδητοποιούν με λύπη πως ούτε κέρδισαν ούτε έχασαν, μιας που ακόμα δεν έμαθαν ποιοι είναι.

Όπως και να ‘χει, τα λόγια είναι περιττά, καθώς πρόκειται για αριστούργημα. Συνοπτικά, όπως εύστοχα έγραψε κι ένας κριτικός της εποχής, είναι μια ιστορία για την ταυτότητα και την απώλειά της.

Μπείτε και εδώ για info στη σελίδα της ταινίας…

Βαθμολογία:


>>>>>>>>> Συνολικές Επισκέψεις: 14 || Επισκέψεις Βδομάδας: 2

Μοιραστειτε ενα σχολιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.